Józef Kurylak (ur. 20 maja 1942 w Komarowicach) – polski poeta i eseista, tajny współpracownik SB.
Życiorys Urodził się w Komarowicach pod Dobromilem, jako syn Leona i Zofii. Po zakończeniu II wojny światowej i zmianie granic państwowych został, wraz z rodziną i innymi Polakami, przymusowo wysiedlony z rodzinnych stron i zamieszkał w Przemyślu. Jego ojciec pracował w Miejskim Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej.
W 1963 roku rozpoczął studia na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Studiował tam polonistykę. W 1964 roku studia porzucił ze względu na stan zdrowia. Dwa lata później powrócił na polonistykę, rozpoczynając studia na Uniwersytecie Warszawskim. W okresie studiów niczym szczególnym się nie wyróżniał, nie interesowała go gramatyka historyczna języka polskiego, stronił od polityki, interesował się tylko poezją. Studia przerwał w roku 1975, mając zaliczone tylko trzy lata.
Wrócił do Przemyśla i pracował jako nauczyciel w szkole podstawowej w Hucisku Nienadowskim. W latach 1978–1985 pracował w Oddziale Wojewódzkim Stowarzyszenia PAX, a następnie w Archiwum Państwowym w Przemyślu.
TW „X” Ze względu na trudną sytuację materialną dał się zwerbować przez SB do współpracy i otrzymał pseudonim „X”. Werbunek został dokonany 27 sierpnia 1968 roku w Warszawie. Dostarczał informacje o nieformalnych grupach literackich. Przekazywane przez niego informacje miały niewielką wartość operacyjną, znaczna ich część miała charakter plotkarski, niektórymi nawet dezinformował bezpiekę. Ostatnie spotkanie TW „X” z oficerem prowadzącym miało miejsce w styczniu 1989 roku.
Agenturalna przeszłość Kurylaka została ujawniona w 2011 roku przez Bohdana Urbankowskiego.
Poeta Publikował wiersze stale od 1960 rokuEwa Głębicka, Polskie grupy literackie 1945-1989, wydanie II poszerzone, Wiedza Powszechna 2000, s. 351.. W 1990 zadebiutował samodzielnym tomikiem poezji – Ziemskie prochy, za który został nagrodzony Nagrodą im. Kazimiery Iłłakowiczówny, przyznawanej najlepszemu debiutowi roku. W roku następnym wydał kolejny tomik Jasno ciemno, który w 1992 roku otrzymał nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Jego wiersze były publikowane w rozmaitych czasopismach.
Kurylak został członkiem SPP OW i polskiego PEN Clubu, znawcą twórczości i wydawcą tekstów Mieczysława Jastruna oraz Stanisława Grochowiaka. Przeciwnik poezji uprawianej przez Wisławę Szymborską.
W swojej poezji wielokrotnie ustosunkowywał się do swojej przeszłości agenturalnej i oceniał ją surowo. W roku 2010 napisał:
Podziemia mojej natury – tajemne. Możliwe, że czarna woda je wypełnia, w której się pożerają potwory. Możliwe że mieszkając w Weimarze w 1934 roku byłbym wyznawcą mistyki Hitlera: mam słabość do geniuszy mroku.
Natomiast w roku 2012, gdy jego przeszłość agenturalna była już znana, napisał: Ciemna woda stawu ciemna głębsza w nocy wie kiedy umrę Zna moją przeszłość ciemną jak ona.
Dzieła Ziemskie prochy (1990) Jasno ciemno (1991) Kołatanie do bramy (1993) Góra duchów (1995) Dolina poetów nad Wiarem (1998) Zmierzch jest doktorem filozofii (2001) Tragedia zwierząt (2002) Wojna tajemnic (2002) Staw chorążego (2006) Chłop i poeta (2008) (jako dodatek do czasopisma 'Topos') Dziewczyna z uciętą głową (2010) Ciemna głęboka woda bez Boga (2013) – finał Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego „Orfeusz” 2014 Thau (2018) - nominacja do Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego „Orfeusz” 2019
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Tajni współpracownicy Służby Bezpieczeństwa PRL Kategoria:Urodzeni w 1942