Rak przełyku (łac. carcinoma oesophagi) – nowotwór złośliwy przełyku, wywodzący się z nabłonka płaskiego – rak płaskonabłonkowy (carcinoma planoepitheliale), lub gruczołowego – rak gruczołowy (adenocarcinoma). Jego najczęstszym objawem jest dysfagia. Rozpoznanie stawia się na podstawie badania wycinków pobranych podczas endoskopii. Leczenie opiera się głównie na chirurgii (w przypadku zaawansowanych nowotworów również chemioterapii i radioterapii). Rokowanie jest złe.

Epidemiologia Zapadalność: 3,4/100000/rok. Rocznie rozpoznaje się w Polsce około 1300 przypadków raka przełyku. Częściej chorują mężczyźni, prawie wyłącznie po 40. roku życia. Dynamizm wzrostu zachorowalności na gruczolakoraka przełyku jest największy spośród wszystkich rodzajów raka u ludzi (związane jest to ze wzrastającą częstością występowania przełyku Barreta).

Etiopatogeneza Rozwój raka przełyku jest spowodowany zaburzeniami kontroli proliferacji i różnicowania oraz apoptozy komórkowej. Dochodzi do mutacji w obrębie genów supresorowych, takich jak: p53, p21, p14, p16, a także onkogenów – Bcl-1.

Czynniki ryzyka Czynniki etiologiczne: palenie papierosów oraz fajki wodnej alkohol gorące napoje otyłość zwiększa ryzyko gruczolakoraka 4-krotnie niski status socjoekonomiczny refluks żołądkowo-przełykowy rak głowy i szyi w wywiadzie stan po radioterapii śródpiersia nitrozoaminy aflatoksyna orzeszki betelu wirusy brodawczaka ludzkiego (HPV-16) Stany przedrakowe: thumb|Endoskopowy obraz przełyku Barretta przełyk Barretta wieloletnia achalazja oparzenia przełyku modzelowatość zespół Plummera-Vinsona zwężenia pozapalne i po oparzeniach brodawczak płaskonabłonkowy Największym czynnikiem ryzyka gruczolakoraka przełyku jest przełyk Barretta.

Postaci Rak płaskonabłonkowy – najczęstszy (85%) Gruczolakorak – zachorowalność wzrasta Rak śluzowonaskórkowy Rak torbielowatogruczołowy Dwa ostatnie spotykane są bardzo rzadko.

Rzadkie są także inne typy histologiczne raka przełyku: rak płaskonabłonkowy bazaloidny, rak wrzecionowatokomórkowy, rak płaskonabłonkowy brodawkowaty.

Objawy Najczęściej: dysfagia zmniejszenie masy ciała odynofagia Rzadziej: duszność kaszel chrypka ból zamostkowy promieniujący do pleców czkawka

Powiększenie nadobojczykowych i szyjnych węzłów chłonnych świadczy o znacznym zaawansowaniu procesu chorobowego.

Umiejscowienie Najczęściej w obrębie 3 fizjologicznych przewężeń: przy wejściu do przełyku w miejscu zespolenia z gardłem – 15% w miejscu rozwidlenia tchawicy – 50% przy przejściu przez rozwór przepony – 35%

Powikłania Przetoka przełykowo-tchawicza Objawy: kaszel gorączka zapalenie płuc

Rozpoznanie thumb|Endoskopowy obraz gruczolakoraka przełyku Na podstawie badania endoskopowego i oceny histopatologicznej pobranego wycinka.

W celu ustalenia stopnia zaawansowania choroby należy wykonać następujące badania: bronchoskopię – ustalenie stopnia ucisku na tchawicę lub oskrzela PET – ocena miejscowego zaawansowania i przerzutów.

Badania pomocnicze badanie radiologiczne przełyku po podaniu kontrastu – może wykazać owrzodzenia lub zwężenia przełyku endoskopia – umożliwia wykrycie zmiany płaskiej w ścianie przełyku, owrzodzenia, guza wpuklającego się do światła przełyku, usztywnienia ściany spowodowanego naciekiem lub zwężenia przełyku. tomografia komputerowa – diagnostyka przerzutów odległych i określenie stopnia zaawansowania choroby endosonografia (EUS) – ocena głębokości penetracji raka w obrębie przełyku i sąsiadujących struktur, a także zajęcie regionalnych węzłów chłonnych. Umożliwia także wykonanie celowanej biopsji cienkoigłowej węzła chłonnego. markery nowotworowe (CEA, CA 19-9, CA 125) – mała czułość i swoistość. Mogą być przydatne w monitorowaniu nawrotów.

Różnicowanie Inne przyczyny dysfagii (patrz odpowiedni rozdział).

Klasyfikacja TNM T – guz pierwotny Tis carcinoma in situ T1 guz nacieka błonę podśluzową, ale jej nie przekracza T2 guz nacieka błonę mięśniową, ale jej nie przekracza T3 rak nacieka przydankę przełyku T4 rak nacieka otaczające tkanki

N – okoliczne węzły chłonne N0 regionalne węzły chłonne bez przerzutów nowotworu N1 zajęty okoliczny węzeł chłonny

M – przerzuty odległe M0 nie stwierdza się przerzutów odległych M1a stwierdza się przerzuty do węzłów chłonnych szyjnych w raku górnej połowy przełyku lub do węzłów chłonnych pnia trzewnego w raku dolnej połowy przełyku M1b inne odległe przerzuty

Stopień zaawansowania Stopień 0 Tis N0 M0 Stopień I T1 N0 M0 Stopień IIA T2-3 N0 M0 Stopień IIB T1-2 N1 M0Stopień III T3 N1 M0 T4 każde N M0 Stopień IVA każde T każde N M1a Stopień IVB każde T każde N M1b

Leczenie Leczenie radykalne Kwalifikują się do niego tylko chorzy bez przerzutów. Wybór metody zależy od stopnia zaawansowania choroby: T1 N0 M0 – wstępna operacja lub wstępna chemioterapia (stosuje się 5-fluorouracyl i cisplatynę) T4 N1 M0 – nowotwór nieoperacyjny, wstępna chemioradioterapia T2/3 N0 M0/1a – wstępna operacja + terapia adiuwantowa; wstępna chemioradioterapia; chemoradioterapia neoadiuwantowa z późniejszą operacją

Podstawową metodą operacyjną w leczeniu raka przełyku jest jego całkowite lub subtotalne wycięcie wraz z okolicznymi węzłami chłonnymi. Ciągłość przewodu pokarmowego odtwarza się przez przemieszczenie żołądka do klatki piersiowej lub wytworzenia wstawki z jelita.

Leczenie paliatywne thumb|Samorozprężalny metalowy stent zastosowany w paliatywnym leczeniu raka przełyku – obraz endoskopowy Metody: radiochemioterapia elektrokoagulacja terapia laserowa koagulacja argonowa terapia fotodynamiczna – 72 h po podaniu substancji uczulającej na światło (np. hematoporfiryny) stosuje się napromienianie guza laserem. Wcześniejsze podanie fotouczulacza prowadzi do powstania wolnych rodników w guzie. Powodują one destrukcję błony komórkowej, śmierć komórki i martwicę guza. protezowanie przełyku gastrostomia

Leczenie ma na celu zminimalizowanie objawów i poprawę jakości życia pacjentów z nieoperacyjnym rakiem przełyku.

Rokowanie Stopień 5-letnie przeżycie 0 >95% I 50-80% IIA 30-40% IIB 10-30% III 10-15% IVA <5% IVB<1%

W większości przypadków rozpoznanie raka przełyku następuje w stadium zaawansowanym, dlatego średni odsetek przeżyć wynosi 5-10%.

Profilaktyka Przede wszystkim opiera się na modyfikacji stylu życia: leczenie otyłości zaprzestanie palenia tytoniu spożywanie świeżych owoców i warzyw. Regularne badania endoskopowe chorych ze zwiększonym ryzykiem zachorowania.

Klasyfikacja ICD10 kod ICD10 nazwa choroby Rak przełyku Szyjna część przełyku Piersiowa część przełyku Brzuszna część przełyku Górna trzecia część przełyku Środkowa trzecia część przełyku Dolna trzecia część przełyku Przełyk, nieokreślony Przypisy

Bibliografia "Choroby wewnętrzne" pod red. prof. dr hab. Andrzeja Szczeklika, tom 1, str. 761–763 "Interna" pod red. prof. dr hab. Franciszka Kokota, tom 1, str. 444–445 "Medycyna wewnętrzna" Gerd Herold i współautorzy, str. 506–508 "Chirurgia" Bruce E. Jarrel, R. Anthony Carabasi, III, str. 212–213 Zastosowanie terapii fotodynamicznej w paliatywnym leczeniu raka przełyku i wpustu Leczenie skojarzone nowotworów przewodu pokarmowego Postępy w chirurgii przełyku w 2004 roku

Linki zewnętrzne

Kategoria:Rak przełyku Kategoria:Choroby przełyku