thumb|upright|Grób Piotra Drzewieckiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie thumb|upright|Popiersie Piotra Drzewieckiego w parku Mirowskim w Warszawie Piotr Stanisław Drzewiecki (ur. 29 maja 1865 w Warszawie, zm. 8 grudnia 1943 w Berlinie) – polski inżynier technolog, przemysłowiec oraz działacz społeczno-gospodarczy. Pierwszy prezydent Warszawy w II Rzeczypospolitej.
Życiorys Absolwent szkoły realnej w Warszawie (1883)Roman Samójłło, Drzewiecki Piotr Stanisław (1865-1944), Polski Słownik Biograficzny, t. 5, Kraków 1939-1946, s. 417-421 oraz Wydziału Mechanicznego Petersburskiego Instytutu Technologicznego i Instytutu Inżynierów Cywilnych w Petersburgu (studia w Instytucie Technologicznym ukończył w 1888 r. ze złotym medalem przyznanym za dyplomowy projekt młyna parowego). Podczas studiów przewodniczący samopomocowej kasy studentów polskich w Petersburgu oraz bibliotekarz księgozbioru polskich studentów ITAndriej P. Kierzum, Stefan Ciara, Drzewiecki Piotr / Джевецкий (Држевецкий) Петр Станиславович (1865–1943), Polski Petersburg [dostęp 12.10.2023].
Po powrocie do Królestwa Polskiego w 1889 r. rozpoczął pierwszą pracę jako asystent dyrektora fabryki rur Hulczyńskiego w Sosnowcu. W latach 1890–1891 odbył podróż zagraniczną m.in. po Niemczech i Anglii w celu uzupełnienia swojej wiedzy. Po powrocie do kraju był inżynierem w przedsiębiorstwie budowlanym dróg i urządzeń technicznych „Kamieński i Grosmann” (1891–1893).
W 1893 r. do spółki z inż. Janem Jeziorańskim, kolegą ze studiów w petersburskim IT, założył przedsiębiorstwo, pod nazwą Towarzystwo Budowy Maszyn i Urządzeń Sanitarnych Drzewiecki i Jeziorański Sp. Akc. (firma działała do 1939 r.), Specjalizująca się w produkcji urządzeń wentylacyjnych, sanitarnych oraz centralnego ogrzewania firma miała przed I wojną światową sieć 10 oddziałów także na terytorium Rosji europejskiej. Był organizatorem i udziałowcem wielu innych firm warszawskich, m.in. fabryki odlewów żelaznych i warsztatów mechanicznych działającej pod nazwą „Towarzystwo Akcyjne Syrena” (1894–1905) czy biura budowy młynów „Małyszyński i spółka” (1896–1914), Przedsiębiorstwo Urządzeń Ogniotrwałych dla Płynów Łatwopalnych Systemu Martini i Hünecke (1911–1917). Dzięki kontaktom zadzierzgniętym podczas studiów w Petersburgu przedsiębiorstwa przemysłowe, których Drzewiecki był współwłaścicielem, rozwijały działalność na terenie Rosji. W 1913 był współorganizatorem a następnie udziałowcem Domu Towarowego Braci Jabłkowskich.
Od 1889 roku zaczął pisać artykuły do „Przeglądu Technicznego”. W latach 1899–1919 był prezesem Stowarzyszenia Techników Polskich (STP) – przyczynił się do budowy siedziby STP przy ul. Czackiego 3/5 w Warszawie. Jako uznany specjalista w dziedzinie zarządzania był także w latach 1898–1902 wykładowcą budowy maszyn w Wyższej Państwowej Szkole Budowy Maszyn i Elektroniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. Był także prezesem Towarzystwa Kursów Naukowych (1905–1918)Dziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906–1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, Podkarpacka BC – wersja elektroniczna, Dzięki jego inicjatywie wybudowano budynek gimnazjum im. Stanisława Staszica przy ul. Polnej 60 w Warszawie.
Po wybuchu I wojny światowej członek zarządu i wiceprezes Centralnego Komitetu Obywatelskiego w Warszawie (1914–1915). Po zajęciu Warszawy przez Niemców w sierpniu 1915 był burmistrzem ustanowionym przez okupantów władz miejskich (1915–1917) a od 2 października 1917 zastępcą prezydenta miasta Zdzisława Lubomirskiego. Po jego wejściu w skład Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego 22 marca 1918 został wybrany przez Radę Miejską prezydentem stolicy. Funkcję tę sprawował do 28 listopada 1921. Był prezydentem bardzo pracowitym, obowiązkowym i ofiarnym; z własnych dochodów wypłacał nagrody pracownikom miejskim za dokonane przez nich usprawnienia w pracy. Umiał także dość skutecznie przeciwstawiać się nadmiernym żądaniom niemieckich okupantów. Jego zasługą było też przyłączenie do miasta obszarów podmiejskich, co stworzyło solidne podstawy rozwoju miasta w dobie II Rzeczypospolitej.
W 1919 założył Ligę Pracy, której został prezesem (w latach 1919–1939), w tym samym czasie kierował Polskim Bankiem Komunalnym. W 1920 r. powołał do życia w Chrzanowie pierwszą polską fabrykę lokomotyw. Po wybuchu I wojny światowej został członkiem Centralnego Komitetu Obywatelskiego (do 1915). Ponadto był prezesem m.in. Polskiego Towarzystwa Elektrycznego, Polskiego Związku Przemysłu Metalowego, działaczem Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów. Przyczynił się do reaktywacji po 1918 roku – Uniwersytetu Warszawskiego, Politechniki Warszawskiej i SGGW. W 1931 był współzałożycielem klubu Rotary International. Następnie – od 1935 – był prezesem Instytutu Naukowego Organizacji i Kierownictwa (zał. w 1925). W 1923 r. zainicjował założenie Komitetu Technicznego dla normalizacji wyrobów przemysłowych oraz ich dostawy przekształconego rok później w Polski Komitet Normalizacyjny (na podstawie uchwały z 9 grudnia 1924 r.). P. Drzewiecki został jego pierwszym prezesem i piastował to stanowisko aż do wybuchu II wojny światowej.
W 1920 dodatkowo został zastępcą prezesa Rady Obrony Stolicy. W latach 1930–1937 był przewodniczącym komisji planowania regionalnego Warszawy. W 1939 roku przewodniczący Rady Nadzorczej Polskiego Banku KomunalnegoRocznik Polityczny i Gospodarczy 1939, Warszawa 1939, s. 310.
Został aresztowany przez Niemców w 1942 r. W 1943 był więziony na PawiakuLeon Wanat, Za murami Pawiaka, Warszawa 1985, s. 364., następnie w więzieniu Moabit w Berlinie i więzieniu Spandau, gdzie zmarł 8 grudnia 1943 r. Jego prochy zostały w 1949 r. sprowadzone do Polski i złożone w grobowcu na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 65-3-16,17).
Życie prywatne Syn kupca bławatnego Stanisława (zm. 1915) i Józefy z Hinzów (1837–1912). Miał trzech braci: ekonomistę i prawnika Ludwika (1863–1938), inżyniera chemika Józefa (1867–1952) i Franciszka (1870–1960) – w latach 30. XX w. wiceministra Poczt i Telegrafów oraz siostrę pedagożkę Zofię (1881–1949), żonę inżyniera Jana Kuleszy (1872–1924). Od 1889 r. był żonaty z Marią Feliksą z Kapuścińskich. Mieli córki: Wandę (1890–1942), żonę Władysława Borawskiego (1875–1940), Grażynę (1899–1990) żonę Janusza Ilińskiego, Halinę (1902–1946) żonę Władysława oraz syna Janusza (1901–1945)Piotr Stanisław Drzewiecki, M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 12.10.2023].
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (25 stycznia 1939)M.P. z 1939 r. nr 23, poz. 38 „za wybitne zasługi na polu pracy zawodowej i społecznej”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922) Złoty Krzyż Zasługi (19 lipca 1939) „za zasługi na polu pracy zawodowej”. Krzyż Komandorski II Klasy Orderu Wazów (Szwecja, 1929)Sveriges statskalender / 1940. Bihang, s. 182.
Upamiętnienie W 2023 roku w stołecznym parku Mirowskim odsłonięto popiersie Piotra Drzewieckiego.
Imię Piotra Drzewieckiego otrzymało Technikum Mechatroniczne nr 1 w Warszawie.
Przypisy
Bibliografia Roman Samójłło, Drzewiecki Piotr Stanisław (1865-1944), Polski Słownik Biograficzny, t. 5, Kraków 1939-1946, s. 417-421 Andrzej Górecki, Sylwetka pierwszego Prezesa PKN Piotra Drzewieckiego, „Normalizacja. Organ Polskiego Komitetu Normalizacyjnego” R. LXXII: 2004, nr 11, s. 3–8.
Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Instytutu Technologicznego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Kursów Naukowych Kategoria:Nauczyciele akademiccy Towarzystwa Kursów Naukowych (1905–1918) Kategoria:Członkowie Centralnego Komitetu Obywatelskiego w Warszawie Kategoria:Działacze gospodarczy II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani z XIV Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce 1939–1945 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wazów Kategoria:Prezesi banków II Rzeczypospolitej Kategoria:Prezydenci Warszawy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Więźniowie więzienia w Moabicie Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Absolwenci Instytutu Inżynierów Cywilnych cesarza Mikołaja I