Mattia Preti, zw. Il Cavaliere Calabrese (ur. 24 lutego 1613 w Tavernie, zm. 3 stycznia 1699 w Valletcie) – włoski malarz i freskant okresu baroku, caravaggionista.
Życie i twórczość Młodość spędził w Neapolu. W 1630 wyjechał do Rzymu, gdzie współpracował ze swoim bratem Gregoriem. W 1642 otrzymał tytuł kawalera zakonu maltańskiego. W latach 1656–1660 mieszkał w Neapolu. Odbył wiele podróży do północnych Włoch. W 1661 przeniósł się na Maltę, gdzie mieszkał do końca życia.
Początkowo malował sceny rodzajowe, później przede wszystkim obrazy religijne. Łączył w oryginalny sposób luminizm Caravaggia i bogaty koloryt Tycjana i Veronesego, dokonując przełomu w malarstwie neapolitańskim.
Był wybitnym freskantem. Wykonał malowidła ścienne m.in. w kościołach Sant’Andrea della Valle w Rzymie, San Bagio w Modenie, San Pietro a Maitella w Neapolu.
Do jego uczniów należała maltańska malarka Maria de Dominici.
Dzieła thumb|240px|Królowa Tomyris odbiera głowę Cyrusa, króla Persji (1670-72), kolekcja prywatna thumb|240px|Niedowierzanie św. Tomasza (ok. 1656-60), Kunsthistorisches Museum, Wiedeń thumb|240px|Pokłon pasterzy (ok. 1645), Muzeum Narodowe w Warszawie Chrystus przed Herodem (ok. 1660) – Treviso, San Martino, Chrystus w glorii (ok. 1660) – Madryt, Prado, Dżuma w 1656 r. – Neapol, Museo di Capodimonte, Gra w kości (ok. 1630) – Rostów, Muzeum Sztuk Pięknych, Grający w kości – Kraków, Galeria Sztuki Europejskiej Muzeum Narodowego w Krakowie, Judyta i Holofernes (1656) – Neapol, Museo di Capodimonte, Koncert (ok. 1630) – Madryt, Muzeum Thyssen-Bornemisza, Koncert (ok. 1630) – St. Petersburg, Ermitaż, Królowa Tomyris odbiera głowę Cyrusa, króla Persji (1670-72), kolekcja prywatna, Niedowierzanie św. Tomasza (ok. 1656-60) – Wiedeń, Kunsthistorisches Museum, Partia tryktraka (ok. 1635) - Warszawa, Zamek Królewski w Warszawie, Piłat umywający ręce (1663) – Nowy Jork, Metropolitan Museum of Art, Pokłon pasterzy (ok. 1645) – Warszawa, Muzeum Narodowe, Powrót syna marnotrawnego – Neapol, Palazzo Reale, Ścięcie św. Jana Chrzciciela (ok. 1650) – Dublin, Narodowa Galeria Irlandii, Sofonisba przyjmująca truciznę (ok. 1670) – Lyon, Musée des Beaux-Arts, Św. Jan strofujący Heroda (1662-68) – Sewilla, Muzeum Sztuk Pięknych, Św. Sebastian (ok. 1660) – Neapol, Museo di Capodimonte, Uczta Absaloma – Neapol, Museo di Capodimonte, Uczta Baltazara (1658) – Neapol, Museo di Capodimonte, Uwolnienie św. Piotra z więzienia – Wiedeń, Akademie der Bildenden Kuenste, Wesele w Kanie (1655) – Londyn, National Gallery, Wskrzeszenie Łazarza (ok. 1650) – Rzym, Galleria Nazionale d’Arte Antica, Zapłata podatku (ok. 1635) – Rzym, Palazzo Corsini.
Zobacz też Caravaggio Caravaggionizm Tenebryzm
Przypisy
Bibliografia Dictionnaire de la peinture, red. M. Laclotte, J. P. Cuzin, Paris: Larousse, 1989. .
Linki zewnętrzne Web Gallery of Art – galeria
Kategoria:Włoscy malarze barokowi Kategoria:Urodzeni w 1613 Kategoria:Zmarli w 1699