Bernard Wojciech Mencel ps. „Paweł Janowicz”Krzysztof Szujecki, Wojciech Mencel, konspiracyjny piłkarz i poeta, w: „Wpis”, nr 7-8/2024, s. 110-111 (ur. 21 maja 1923 w Pabianicach, zm. 13 września 1944 w Warszawie) – polski poeta, kapral podchorąży, powstaniec warszawski.

Życiorys Był synem Bernarda, który prowadził przedsiębiorstwo remontowo-malarskie (zajmował się także malarstwem artystycznym) oraz Salomei de domo Malinowskiej. Miał dwie siostry: Krystynę (ur. 1921) i Wiesławę (ur. 1927). Rodzina mieszkała w Pabianicach przy ulicy Krótkiej 5. Uczęszczał do Szkoły Podstawowej nr 1, przy ulicy Kościuszki, a potem do Państwowego Gimnazjum im. Śniadeckich.

Od 1937 mieszkał z rodziną w Warszawie, przy Nowym Świecie 12. Uczył się w III Miejskim Gimnazjum, w Liceum Męskim przy ulicy Śniadeckich 8 oraz w I Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego, gdzie na tajnych kompletach w 1941 uzyskał maturę. Podczas okupacji niemieckiej pracował jako stróż nocny na placu węglowym firmy „Krasnodębski i Rowiński” w rejonie ulicy Żelaznej: na pobliskiej bocznicy kolejowej dokonywał aktów sabotażu, bliskość getta pozwalała wykorzystywać plac do ratowania żydowskich dzieci, plac był również punktem przekaźnikowym prasy konspiracyjnej. Równolegle, w latach 1941–1944 studiował na tajnych kompletach filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim i w podchorążówce. Od 1943 należał także do redakcji konspiracyjnego miesięcznika literackiego „Sztuka i Naród” („SiN”), później był członkiem redakcji pisma „Droga”. Należał do drużyny piłkarskiej podziemnego klubu „Błysk”, m.in. 12 lipca 1944 wyróżnił się brawurowymi atakami w meczu „SiN”-u przeciw „Dźwigarom” we wsi Zgorzała. Był uczestnikiem szkolenia przyszłej obsługi propagandowo-prasowej powstania organizowanego przez Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowejj.

Podczas powstania warszawskiego był żołnierzem Armii Krajowej. Był dowódcą patrolu megafonów nr 6 Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Odwiedzał skupiska uchodźców z Woli i Śródmieścia, odcinki frontu i bunkry. Prowadził audycje informacyjne, przekazywał wiadomości z nasłuchu radiowego, nadawał publicystykę, wiersze i muzykę z płyt. Został ranny 12 września, w rejonie ulicy Marszałkowskiej, gdy wyszedł po wodę do studni. Strzelił do niego niemiecki snajper, ale strzał nie był śmiertelny. Zmarł nazajutrz w szpitalu przy ulicy Lwowskiej pod opieką matki oraz narzeczonej – Janiny Jędrykówny (po mężu Jachimczak), siostry Tadeusza Jędryki, szkolnego przyjaciela poety.

Pierwotnie został pochowany w podwórzu przy ulicy Śniadeckich 8, po wyzwoleniu Warszawy jego ciało ekshumowano i pochowano na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 257c-5-6).

Twórczość Utwory Wojciecha Mencla za jego życia nie były drukowane. Pierwszy jego tekst – recenzja tomiku wierszy Romana Bratnego Pogarda (1944) został złożony do druku w ostatnim numerze „Sztuki i Narodu” (numer 16. pisma, który zachował się w formie próbnej odbitki przeznaczonej do korekty). Pośmiertnie jego wiersze ukazały się w czasopismach: „Życie i Myśl”, „Dziś i Jutro”, „Odgłosy”, „Kierunki”, „Poezja” oraz w antologii: Ranni różą: poeci walczącej Warszawy: [antologia], wybór i oprac. Andrzej K. Waśkiewicz, wstęp Piotr Kuncewicz, „Anagram”, Warszawa 1994 , s. 197-204

Nieliczne teksty, wiersze oraz poemat Przed świtem pozostawały w rękopisach i autorskich maszynopisach. Były przechowane przez szwagra Macieja Józefa Kononowicza, w 2014 zostały przekazane przez jego córki do Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, w 2020 zostały wydane przez muzeum: Wojciech Mencel, Utwory wybrane: ze zbiorów Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, wybór i wstęp Michał Friedrich, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, Warszawa 2020

Upamiętnienie Poeta Mieczysław Ubysz ps. „Wik” napisał wiersz Sąd Boży dedykowany Wojciechowi Menclowi.

Zobacz też Literatura polska – II wojna światowa Warszawa w literaturze katastrofizm Pokolenie Kolumbów

Przypisy

Linki zewnętrzne Wojciech Mencel (1923–1944) – Wystawa internetowa Muzeum Literatury: Rycerze. Dzieci Niepodległej Księga miraży Wojciecha Mencla w serwisie Wolne Lektury

Wirtualny Mur Pamięci Muzeum Powstania Warszawskiego – Wojciech Mencel

Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z polską prasą podziemną 1939–1945 Kategoria:Polegli w powstaniu warszawskim Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Ludzie urodzeni w Pabianicach Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie