Wincenty Przerębski herbu Nowina (ok. 1450, zm. 20 września 1513 we Włocławku) – biskup kujawski od 1504 i płocki od 1498, podkanclerzy koronny w latach 1497–1499, scholastyk łęczycki, dziekan kurzelowski, kanonik gnieźnieńskiej kapituły katedralnej w 1488 roku, kanonik krakowskiPrałaci i kanonicy katedry metropolitalnej gnieźnieńskiej od roku 1000 aż do dni naszych. Podług źródeł archiwalnych, opracował Jan Korytkowski, t. III, Gniezno 1883, s. 266., sekretarz królewski, posiadał przywilej kreacji notarialnejKrzysztof Skupiński, Notariat publiczny w średniowiecznej Polsce, Lublin 1979, s. 118..
Życiorys Syn Jana (zm. 1480), kasztelana sieradzkiego. Był pisarzem królewskim, scholastykiem łęczyckim. W 1478 został kanonikiem krakowskim, w 1488 gnieźnieńskim. W latach 1484–1484 prowadził księgę skarbową Liber quitantiarum Kazimierza Jagiellończyka. 2 października 1487 mianowany sekretarzem królewskim. 6 marca 1497 został podkanclerzym koronnym. Redagował wiele ważnych traktatów międzynarodowych, m.in. teksty porozumień polsko-węgierskich w sprawie Mołdawii w 1498 i 1499. W maju 1498 król mianował go biskupem płockim, a nominację tę zatwierdził papież Aleksander VI 22 października. Już wcześniej zrezygnował z kanonii gnieźnieńskiej na rzecz bratanka Wincentego. Biskupstwo płockie objął przez prokuratora 18 grudnia 1498, ingresu dokonał 7 stycznia 1499. W tym też roku złożył podkanclerstwo i zajął się administrowaniem swoją diecezją płocką. 6 maja 1499 roku podpisał w Krakowie akt odnawiający unię polsko-litewskąAkta unji Polski z Litwą, 1385-1791, wydali Stanisław Kutrzeba i Władysław Semkowicz, Kraków 1932, s. 121.. Podpisał dekret elekcyjny Aleksandra Jagiellończyka na króla Polski 3 października 1501 rokuHalina Hofmanówna, Dekret elekcyjny króla Aleksandra z dn. 3 października 1501 roku,w: Przegląd Historyczny, Tom 17, Numer 1 1913, s. 95.. Był sygnatariuszem unii piotrkowsko-mielnickiej 1501 rokuAkta unji Polski z Litwą, 1385-1791, wydali Stanisław Kutrzeba i Władysław Semkowicz, Kraków 1932, s. 136.. Po śmierci Krzesława z Kurozwęk król mianował Przerębskiego biskupem kujawskim (przed 21 maja 1503), a papież Juliusz II zatwierdził go na tej godności 25 sierpnia 1503. Diecezję kujawską objął 27 stycznia 1504. Podpisał konstytucję Nihil novi na sejmie w Radomiu w 1505 rokuVolumina Legum, t. I. Petersburg 1859, s. 140.. Jako komisarz królewski 18 września 1506 roku ogłosił statut Prus KrólewskichKarol Górski, Łukasz Watzenrode : życie i działalność polityczna (1447-1512), Wrocław 1973, s. 80.. Podpisał dyplom elekcji Zygmunta I Starego na króla Polski i wielkiego księcia litewskiegoLudwik Finkel, Elekcya Zygmunta I. Sprawy dynastyi Jagiellońskiej i Unii Polsko-Litewskiej, Kraków 1910, s. 215. na sejmie w Piotrkowie 8 grudnia 1506 rokuCorpus iuris Polonici. Sectionis 1, Privilegia, statuta, constitutiones, edicta, decreta, mandata regnum Polniae spectantia comprehendentis. Vol. 3, Annos 1506-1522 continentis, Kraków 1906, s. 10-11..
Odbył trzy synody prowincjonalne: w latach 1499, 1501, 1503 w Płocku. W nowej diecezji odbył dwa synody prowincjonalne: w 1508 we Włocławku i w 1511 w Bydgoszczy. Wielokrotnie był przedstawicielem królów Polski na sejm stanów pruskich. W czasie koronacji Zygmunta Starego 14 marca 1507 wdał się w spór z biskupem poznańskim Janem Lubrańskim o miejsce z prawej strony władcy. Atak apoplektyczny 15 sierpnia 1511 we Włocławku na pół roku wyłączył go z czynnej działalności publicznej. Od lutego do sierpnia 1512 podróżował po dobrach biskupich i wziął udział w synodzie prowincjalnym w Łęczycy. Na jego polecenie dobudowano w katedrze we Włocławku wejście boczne od północy wraz z kruchtą; ufundował dla katedry dzwon zwany „Wincenty” (1513). Na mocy testamentu przekazał kapitułom włocławskiej i płockiej po tysiąc grzywien. Zmarł we Włocławku i został pochowany we włocławskiej katedrze.
Przypisy
Bibliografia Biografia w iPSB
Kategoria:Biskupi włocławscy Kategoria:Biskupi płoccy Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Dziekani kurzelowskiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Elektorzy Aleksandra Jagiellończyka Kategoria:Elektorzy Zygmunta I Starego (1506) Kategoria:Fundatorzy miast I Rzeczypospolitej Kategoria:Kanonicy gnieźnieńskiej kapituły katedralnej Kategoria:Kanonicy krakowscy Kategoria:Kanonicy łęczyckiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Komisarze królewscy w Prusach Królewskich Kategoria:Ludzie związani z Gnieznem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Krakowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Łęczycą (I Rzeczpospolita) Kategoria:Notariusze I Rzeczypospolitej Kategoria:Pisarze królewscy Kategoria:Pochowani w bazylice katedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Włocławku Kategoria:Podkanclerzowie koronni (duchowni) Wincenty Przerębski Kategoria:Scholastycy łęczyckiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Sekretarze Kazimierza IV Jagiellończyka Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Jana I Olbrachta Kategoria:Senatorowie za panowania Aleksandra Jagiellończyka Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta I Starego Kategoria:Sygnatariusze konstytucji sejmowej Nihil novi 1505 Kategoria:Sygnatariusze unii krakowsko-wileńskiej 1499 Kategoria:Sygnatariusze unii piotrkowsko-mielnickiej 1501 Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1513