mały|Grób Zygmunta Słomińskiego na cmentarzu Powązkowskim Zygmunt Joachim Słomiński (ur. 15 kwietnia 1879 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 12 lutego 1943 w Stefanowie) – inżynier budownictwa, urzędnik państwowy, prezydent Warszawy, prezes Związku Miast Polskich w 1932 rokuSamorząd Miejski : organ Związku Miast Polskich 1932 z. 8, s. 475..

Życiorys Pochodził z ziemiańskiej rodziny szlacheckiej osiadłej na Grodzieńszczyźnie. Dziadek, Joachim Słomiński, przyjaźnił się z Adamem Mickiewiczem i należał do Filaretów. Urodził się w rodzinie Michała i Marii z Grabowskich. Ojciec jako młodzieniec brał udział w powstaniu styczniowym za co został skazany na zesłanie na Syberię, gdzie przebywał 5 lat (m.in. w Tobolsku). Majątek rodzinny Słomińskich, Kleszczele w powiecie prużańskim, został skonfiskowany przez władze rosyjskie. Po powrocie z zesłania Michał Słomiński pracował jako nadzorca odcinka Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej w PiotrkowieStanisław Konarski, Prezydent Warszawy Zygmunt Słomiński i jego portret rzeźbiarski, Almanach Muzealny, 2, 1999, s. 324.

Zygmunt Słomiński ukończył gimnazjum rządowe w Piotrkowie, gdzie należał do tajnych kółek samokształceniowych. Po maturze (1897) podjął studia na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie na Wydziale Inżynieryjno-Budowlanym w Warszawskim Instytucie Politechnicznym. Brał udział w licznych manifestacjach patriotycznych i strajkach politycznych w Warszawie, za co m.in. w 1898 został relegowany z UW, a w 1901 zawieszony w prawach studenta Instytutu Politechnicznego. W 1902 uzyskał dyplom inżyniera.

Od 1903 był architektem powiatowym w Sandomierzu i pełnił funkcję budowniczego Sandomierskiej Kurii Diecezjalnej. Przebudował zamek sandomierski i lokal urzędu powiatowego, dokonał konserwacji i rozbudowy diecezjalnego Seminarium Duchownego oraz Pałacu Biskupiego, a także konserwacji romańskiego kościoła św. Jakuba w Sandomierzu.

Od ok. 1910 pracował w Radomiu, gdzie jako zastępca inżyniera guberni radomskiej zaprojektował gmach Banku Państwa (potem Narodowy Bank Polski) oraz w latach 1913–1914 rozbudowę barokowego kościoła w Błogich Szlacheckich.

Zarówno w Sandomierzu, jak i w Radomiu Słomiński bardzo żywo uczestniczył w życiu społecznym, m.in. zakładając biblioteki, spółdzielnie, organizując odczyty uświadamiające narodowo. Był także prezesem Ochotniczych Straży Pożarnych w Sandomierzu (1905–1907, potem członkiem honorowym) i w Radomiu (1913–1914)Zygmunt Joachim Słomiński, Polski Słownik Biograficzny, tom XXXVIII..

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, na początku lat 1920 był dyrektorem Okręgowej Dyrekcji Robót Publicznych w Lublinie. W latach 1924–1927 był naczelnym inżynierem Warszawy, a od 7 lipca 1927 do 14 lutego 1934 Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawa. Zygmunt Słomiński zainicjował akcję „Warszawa czysta”. Za jego prezydentury rozpoczęto chlorowanie wody wodociągowej, wybudowano kilkanaście ustępów publicznych, zmodernizowano i przebudowano miejską gazownię, zbudowano osiedle na Żoliborzu dla pracowników samorządu miejskiego, a w 1928 przywrócono – po trzyletniej przerwie – komunikację autobusową w mieście. Wykładał regulację miast w Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie. Po zmianie ustawy samorządowej Zygmunt Słomiński 8 lutego 1934 udał się na urlop przekazując pełnienie obowiązków wiceprezydentowi Tadeuszowi Szpotańskiemu a kilka dni później, 15 lutego 1934 ustąpił z urzędu prezydenta miasta przechodząc na stanowisko dyrektora tramwajów miejskichPosada za 4.400 zł. miesięcznie, Robotnik, 24 lutego 1934, s. 4. Po ośmiu miesiącach sprawowania tej funkcji został we wrześniu 1934 zdymisjonowany przez nowo mianowanego komisarycznego prezydenta miasta, Stefana Starzyńskiego, po czym przeszedł na emeryturęDymisja dyrektora tramwajów miejskich, Robotnik, 4 września 1934, s. 4. Starzyński zarzucał mu niegospodarność w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Prasa warszawska kojarzyła dymisję Słomińskiego z czystkami kadrowymi w magistracie, o przeprowadzanie których oskarżano Stefana StarzyńskiegoBłotne kąpiele samorządu Warszawy, Robotnik, 8 września 1934, s. 2.

W okresie okupacji niemieckiej, w nocy z 10 na 11 listopada 1942 roku, został aresztowany przez Gestapo. Był więźniem Pawiaka oraz w siedzibie Gestapo na Szucha. Został rozstrzelany w Lasach Chojnowskich k. Stefanowa. Po wojnie jego szczątki zostały ekshumowane i pochowane na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 201-2-1,2).

Był autorem wielu prac z zakresu budownictwa i zagadnień gospodarczych stolicy, m.in.: Potrzeby Warszawy (1929), Gospodarka Warszawy w dobie kryzysu 1930–1934 (1935).

Rodzina Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Teresa z Paszkiewiczów, córka Ludwika i Emilii z Ścibor-Kotkowskich (ciotki Witolda Gombrowicza)Kotkowscy [w:] Adam Boniecki, Herbarz Polski, t. 11, s. 379 i n.. Z Teresą z Paszkiewiczów miał dwoje dzieci: Michała Słomińskiego (1907–1947), inżyniera, żonatego z Wandą Piotrkowską, który po drugiej wojnie światowej wyjechał do Wielkiej Brytanii i tam zmarł Helenę ze Słomińskich Kurcyuszową (1914–1999), architekta urbanistę w Szczecinie, malarkę, animatorkę życia kulturalnego w powojennym Szczecinie, żonę prawnika Jerzego Kurcyusza (brata Tadeusza Kurcyusza). Po śmierci żony w 1926 ożenił się powtórnie z Aleksandrą ze Strenkowskich 1.v. Piotrkowską, która została zamordowana w czasie powstania warszawskiego. Drugie małżeństwo Zygmunta Słomińskiego było bezdzietneStanisław Konarski, Prezydent Warszawy Zygmunt Słomiński i jego portret rzeźbiarski, Almanach Muzealny, 2, 1999, s. 323–331..

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923) Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 23 czerwca 1927M.P. z 1927 r. nr 143, poz. 370 „za pełną inicjatywy, wybitnie gorliwą i pożyteczną pracę w zakresie zatrudniania bezrobotnych”, 13 maja 1933 - po raz drugi.) Medal Niepodległości (19 czerwca 1938) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Komandorski Orderu Legii Honorowej (Francja) Krzyż Komandorski Orderu Leopolda (Belgia) Wielka Wstęga Orderu Gwiazdy Stor (Afganistan) Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée)

Wybrane publikacje Ratusz Sandomierski, „Architekt”, 1906, nr 8 Zamek sandomierski, „Architekt”, 1909, nr 7 Kollegium Jezuickie w Sandomierzu, „Architekt”, 1911, nr 2 Istorija – razvitie i sostojanie gubernskich 1-razrjadnych šossejnych traktov v predelach Radomskoj gubernii, Radom 1911 Potrzeby Warszawy, Warszawa 1929 Gospodarka Warszawy w dobie kryzysu 1930–1934, Warszawa 1935

Upamiętnienie W listopadzie 1989 nazwę Zygmunta Słomińskiego nadano ulicy w Warszawie biegnącej od Mostu Gdańskiego do ronda Zgrupowania AK „Radosław”.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Zygmunt Słomiński – publikacje w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Związku Miast Polskich (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Piotrkowie Trybunalskim Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Ofiary egzekucji w Lasach Chojnowskich Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Prezydenci Warszawy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1879 Kategoria:Więźniowie aresztu śledczego Gestapo w alei Szucha w Warszawie Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Zmarli w 1943