Synagoga Jad Charuzim w Sanoku (z hebr. Sprawna Ręka bądź Zręczna Dłoń) – synagoga znajdująca się w Sanoku przy ulicy Franciszkańskiej 5, w bezpośrednim sąsiedztwie klasztoru franciszkanów. Jest jedną z dwóch zachowanych wolno stojących synagog w mieście.
Historia Synagoga została zbudowana w 1897 z inicjatywy Stowarzyszenia Rzemieślników „Jad Charuzim”http://fodz.pl/download/1szlak_chasydzki_sanok_PL.pdf (organizacji mającej za cel popieranie interesów rzemieślników żydowskich, prowadzącej działalność kulturalną oraz organizującą wsparcie dla ubogich, której prezesem w Sanoku byli: dr Natan Nebenzahl, dr Arnold ReichAlojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 361., Abraham Herzig, dr Samuel HerzigEdward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne. Organizacje o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym i sportowym w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 604.). Bywała też określana jako klojz – dom modlitwy chasydów, nazwa.
Podczas II wojny światowej budynek bożnicy został znacznie uszkodzony wskutek spalenia w 1939. W 1949, za zgodą ludności żydowskiej, budynek przejęło Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku i zabezpieczony, a w 1951 posłużył za stolarnię miejską. W dalszym czasie synagoga została wyremontowana i równocześnie przebudowana. Zmieniono wówczas m.in. układ okien, zastępując wysokie, zakończone łukowato, małymi i prostokątnymi.
W budynku mieściła się siedziba Stowarzyszenia Architektów i działał miejski Wydział Architektury. W 2002 do nieruchomości jako mienia pozostawionego przez właścicieli żydowskich zgłosiła roszczenie Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie. Po przejęciu nieruchomości przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego od 2008 do 2012 w budynku miała siedzibę Fundacja Karpacka. Następnie gmach został przebudowany i przeznaczony na lokale biurowe i mieszkalne.
Opis i stan prawny Murowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta. Do dziś częściowo zachował się wystrój zewnętrzny.
Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
Przypisy
Linki zewnętrzne Synagoga Jad Charuzim w Sanoku na portalu Wirtualny Sztetl
Jad Charuzim Kategoria:Obiekty w Sanoku wpisane do gminnej ewidencji zabytków Kategoria:Nieruchomości zreprywatyzowane w Polsce