Anna Lutosławska-Jaworska (ur. 18 lipca 1927 w Krakowie, zm. 19 grudnia 2022 tamże) – polska aktorka i reżyser teatralna, pedagog.
Życiorys mały|240px|Grób Anny Lutosławskiej-Jaworskiej na Cmentarzu Prądnik Czerwony w Krakowie Urodziła się jako Maria Anna Redlichówna, w rodzinie Zygmunta Redlicha, urzędnika w Dyrekcji Okręgowej PKP, aktora w teatrach amatorskich Związku Zawodowego Kolejarzy, i Sławy z domu Płachcińskiej, malarki. Zadebiutowała 1 maja 1945 w przedstawieniu Beksa w reżyserii autorki dramatu, Marii Biliżanki. Była aktorką „Wesołej Gromadki” przy Studiu Starego Teatru w Krakowie (1945–1946), Teatru Kameralnego TUR w Krakowie (1946–1947), Teatrów Dramatycznych we Wrocławiu (1947–1951; 1965–1969), Teatrów Dramatycznych w Krakowie (1951–1954), Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1954–1957; 1972–1981), Teatru Ludowego w Nowej Hucie (1957–1965), Teatru Polskiego we Wrocławiu (1969–1972). W latach 1972–1982 była pedagogiem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie, gdzie pracowała na stanowisku docenta, wykładała również na Uniwersytecie Jagiellońskim.
W swojej karierze teatralnej wystąpiła w ponad stu rolach, w spektaklach takich reżyserów jak Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski, Halina Gallowa, Irena Babel, Lidia Zamkow, Józef Szajna, Henryk Tomaszewski i Kazimierz Dejmek. Ponadto wystąpiła w kilkudziesięciu spektaklach Teatru Telewizji i Teatru Polskiego Radia, gdzie udzielała głosu w spektaklach m.in. Wilama Horzycy i Jerzego Grotowskiego.
Laureatka Nagrody im. Ireny Solskiej (2014) za twórczość wywierającą znaczący wpływ na rozkwit sztuki aktorskiej. W uzasadnieniu, Polska Sekcja Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych podkreśliła, iż „dorobek artystyczny, pedagogiczny i literacki Anny Lutosławskiej stawia ją w rzędzie najwybitniejszych artystek teatru, które łączyły aktywną obecność na scenie z pasjami pedagogicznymi, misją społeczną i darem utrwalania swoich obserwacji słowem”.
Zmarła w Krakowie, pochowana 27 grudnia 2022 na cmentarzu Batowickim (kwatera A7-1-0).
Życie prywatne Pierwszy mąż – Roman Lutosławski, prawnuk Franciszka Dionizego, wnuk Jana. Z tego związku pochodzi jedyny syn Anny Lutosławskiej – Bolesław Lutosławski, artysta fotografik, zamieszkały w Cambridge. Żoną Bolesława, a synową Anny była Grażyna z domu Kowaluk, dziennikarka Radia Lublin.
Drugim mężem był inżynier Michał Jaworski, z którym w 1981 wyjechała do Algierii, gdzie zajęła się malarstwem i fotografią, przerywając na kilka lat karierę aktorską.
Filmografia Filmy fabularne kinowe i telewizyjne 1947: Ostatni etap – jako Urszula 1960: Historia współczesna – jako Józia Zabielska 1963: Daleka jest droga – jako zakonnica w szpitalu 1971: Zaraza
Seriale telewizyjne 1966: Czterej pancerni i pies – jako nauczycielka (odcinek: 2) 2009: Pierwsza miłość – jako babcia Kacpra Sablickiego 2011: Klan – jako kobieta stojąca na przystanku autobusowym, na którym Kamila Chojnicka i Błażej Popielak rozlepiali ogłoszenie o zaginionej Beacie Boreckiej 2011: Barwy szczęścia – jako znajoma Roberta (odcinek: 667) 2012–2013: Lekarze – jako Natasza, matka Elżbiety (odcinki: 1, 17–20, 38–39) 2016: Na dobre i na złe – jako pani Irena (odcinek: 642) 2020: Ojciec Mateusz – jako Genowefa Wątróbska, matka Igora (odcinek: 314)
Spektakle Teatru Tv
1958: Słowo norwidowe 1963: Sprawiedliwość w Kioto – jako Kokota 1964: Krata – jako Lekarka Anna 1964: Rewizor – jako Maria Antonowna 1967: Niepokój pred podróżą 1968: Szkoła uczuć 1968: Zemsta 1969: Protesilas i Laodamia 1970: Nietrwała i trwożna 1970: Ucieczka 1971: Caligula – jako Caesonia 1971: Kandyda – jako Kandyda 1971: Orfeusz – jako Persefona 1971: Zamienione głowy (+adaptacja +reżyseria) 1973: Nie ma ptaków połowicznych (+scenariusz +reżyseria) 1974: Czas nienawistnie zakochany (+reżyseria) 1974: Noc tysiączna druga – jako Dama Claudia 1976: Lilla Weneda – jako Roza Weneda 1976: Okup – jako Olivia Cameron 1977: Legenda o Putyfarze – jako Mut-em-enet czyli Putyfara 1977: Mozart – jako Matka narzeczonej 1989: Ostatni z Jagiellonów – jako Izabela (cz. 1) 1993: Siostrzyczki – jako Angeline Sauve 1994: Prezydent – jako Hrabina 1995: Krystyna – jako Ebba Brahe 1995: Wilk kazański 1996: Katarzyna – jako Tatiana 1997: Alek – jako Żona Sylwka 1997: Kasztanek – jako Babcia
Źródło:.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (12 maja 2011) „za wybitne zasługi dla przemian demokratycznych i transformacji ustrojowej w Polsce, za propagowanie idei państwa obywatelskiego oraz osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej”. Złoty Krzyż Zasługi (1972) Złota Odznaka za zasługi dla Miasta Krakowa Odznaka Budowniczego Nowej Huty
Nagrody Wyróżnienie Podkomitetu Literatury i Sztuki Nagrody Państwowej (zespołowe) za rolę Griszy w sztuce Bertolta Brechta Kaukaskie kredowe koło w Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie (1955) Nagroda Artystyczna Nowej Huty (1962) nagroda za monodram Zamienione głowy według Tomasza Manna na V Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Jednego Aktora we Wrocławiu (1970) „Brązowa Iglica” (1971) Wielka Nagroda Publiczności i Nagroda Ministra Kultury i Sztuki podczas XIII Festiwalu Teatralnego Kontrapunkt za rolę Róży Żabczyńskiej w przedstawieniu Cudzoziemka wg Marii Kuncewiczowej w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1978) nagroda na VI Opolskich Konfrontacjach Teatralnych za rolę Idalii w Fantazym Juliusza Słowackiego (1980) Nagroda im. Ireny Solskiej (2014)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Laureatki nagrody im. Ireny Solskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Prądnik Czerwony w Krakowie Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 2022