Hypallage, hypallaga (z gr. hypallage – "odmiana, zmiana"), enallage (z gr. enallagḗ) – zaburzenie zgody składniowo-logicznej – określenie przenosi się z jednego składnika wypowiedzi na inny, przydawka zostaje dodana do innego słowa niż wymagałaby tego logika; stosowane jako figura retoryczna.
Hypallage ze względu na występujące zależności według Jerzego Ziomka można podzielić na trzy rodzaje: przyczyny – skutku stosunku właściciela i własności stosunków czasowych Hypallage bywa traktowane jako rodzaj metonimii, gdyż zamianie miejsca słów towarzyszy również zamiana czy też zastępowanie sensu wypowiedzi, może być odebrane również jako wyszukana metafora.
Przykłady z poezji polskiej „w smutną ziemię” (z Trenu XII Jana Kochanowskiego, z Trenów) – smutny jest podmiot liryczny, a nie ziemia [duszę] „poniosła przedwczesna przemoc” (z wiersza Daniela Naborowskiego) zamiast [duszę] „przedwcześnie poniosła przemoc” „w sennym klasztorze” (z utworu Akwarele Tadeusza Micińskiego, z tomu W mroku gwiazd) – przeniesienie stanu podmiotu lirycznego na budowlę „okien bezsennych” (z poematu Wyspa Leopolda Staffa, z tomu Ptakom niebieskim) – ukazanie dyskomfortu podmiotu lirycznego „las się skończył” (z wiersza Orfeusz w lesie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego) – w istocie skończył się marsz przez las
Przypisy
Kategoria:Figury retoryczne Kategoria:Środki stylistyczne