thumb|Grób Edwarda Lotha na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach thumb|Kamień upamiętniający Edwarda Lotha na warszawskim Ujazdowie mały|Edward Loth w czasie służby w Legionach Edward Karol Loth ps. „Gozdawa” (ur. 3 sierpnia 1884 w Warszawie, zm. 15 września 1944 tamże) – polski anatom, antropolog i eugenik, doktor medycyny i filozofii, jeden z organizatorów i profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności oraz fińskiej Akademii Nauk, w latach 1926-1927 prezes Związku HallerczykówKurjer Poznański, R.21, nr 293 (29 czerwca 1926), s. 5.Gazeta Bydgoska, R. 6, nr 230 (7 października) 1927) + dod., s. 1.Kurjer Poznański, R.22 , nr 457 (7 października 1927) - wyd. poranne, s. 3., pułkownik lekarz Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Edwarda Karola i Anny z Hoserów, urodzony 3 sierpnia 1884 w Warszawie. Był młodszym bratem Jerzego (1880–1967).

Jako uczeń został usunięty ze szkół za udział w demonstracji przeciw caratowi. W 1903 zdał maturę jako ekstern w Baku. Był członkiem Związku Młodzieży Polskiej „Zet”, a także piastował stanowisko prezesa koła młodzieży narodowej „Ogniwo”. Ponadto był kierownikiem „Sokoła” w Zurychu oraz założycielem drużyny wojskowej, która odbywała regularne ćwiczenia.

Studiował antropologię w Zurychu i w 1907 otrzymał doktorat z filozofii. Później studiował medycynę w Bonn, Getyndze i Heidelbergu, gdzie w 1912 otrzymał stopień doktora nauk medycznych. Następnie pracował jako asystent w Katedrze Anatomii Uniwersytetu Lwowskiego. W 1914 habilitował się z anatomii i antropologii oraz rozpoczął we Lwowie wykłady z anatomii prawidłowej i topograficznej. W 1915 był jednym z organizatorów Uniwersytetu Warszawskiego i objął tam Katedrę Anatomii Prawidłowej Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Był pionierem antropomorfologii części miękkich. Od 1921 profesor anatomii na tym Uniwersytecie.

W czasie I wojny światowej, w sierpniu 1914 wstąpił do Legionu Wschodniego, a następnie we wrześniu tego roku do Legionów Polskich. Był lekarzem IV baonu 3 pułku piechoty. Awansował kolejno na: podporucznika lekarza (19 października 1914), porucznika lekarza (2 listopada 1914) i kapitana lekarza (21 marca 1915). W 1915 informowano w prasie, iż opracował wynalazek w postaci noszy-taczek. W 1917 był urlopowany jako profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

Po kryzysie przysięgowym, w latach 1917–1919 pełnił funkcję naczelnego lekarza Polskiej Siły Zbrojnej. W styczniu 1919 został powołany na stanowisko zastępcy szefa Departamentu Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wojskowych. W latach 1919–1920 był członkiem wojskowej Misji Zakupów w Paryżu. 29 maja 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu pułkownika, w Korpusie Lekarskim, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. W 1921 został przeniesiony do rezerwy. W 1922 posiadał przydział w rezerwie do Kompanii Zapasowej Sanitarnej Nr 3. Zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów rezerwy sanitarnych, w grupie lekarzy. Posiadał przydział w rezerwie do 1 batalionu sanitarnego w Warszawie. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Kadry Zapasowej 1 Szpitala Okręgowego w Warszawie.

W latach 1929–1931 był prezesem Towarzystwa Lekarzy ZdrojowychRomer Eugeniusz: Pamiętnik paryski (1918–1919), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław·Warszawa·Kraków·Gdańsk·Łódź 1989, przypis red. nr 1060, s. 261, .

Od 1911 był członkiem rzeczywistym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, w latach 1925–1935 był członkiem zarządu, a od 1928 do 1935 sekretarzem generalnym. Od 1927 był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, a od 1934 członkiem czynnym.

W 1927 był prezesem Zarządu Głównego Związku Hallerczyków. W 1931 opublikował podręcznik „Anthropologie des parties molles”.

Prowadził badania porównawcze części miękkich człowieka, także z dziedziny ortopedii i rehabilitacji narządów ruchu.

Uczestniczył w wojnie obronnej 1939. W czasie okupacji był członkiem Armii Krajowej, gdzie był Szefem Sanitarnym 4 Rejonu V Obwodu Mokotów. Pracował także w warszawskim Szpitalu Ujazdowskim i brał udział w tajnym nauczaniu. Prowadził wykłady w Prywatnej Szkole Zawodowej dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego doc. Jana Zaorskiego, która była konspiracyjną formą Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego.

Zginął w powstaniu warszawskim wraz z żoną i córką pod gruzami kamienicy przy ul. Tenisowej na MokotowieAleja Niepodlegości, sp.spr.edu.pl, 11 listopada 2014, pełniąc obowiązki chirurga w punkcie opatrunkowym. Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera A27-12-24/25)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.

Życie prywatne 15 października 1909 zawarł związek małżeński z Jadwigą Niemirycz. Syn Felicjan ps. „Felek” (1914–1982) był doktorem medycyny, chirurgiem ortopedą, więźniem Pawiaka, uczestnikiem Powstania Warszawskiego. Córka Helena Maria (ur. 1916–1944).

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 14127 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7338 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 16 marca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych czterokrotnie Krzyż Kawalerski Orderu Franciszka Józefa z dekoracją wojenną (Austro-Węgry, 1916) Medal Zasługi Wojskowej (Austro-Węgry) Medal Zasługi Wojskowej z mieczami (1917, Austro-Węgry) Order Korony Świętego Stefana III klasy (Węgry)

Nagrody i wyróżnienia Nagroda „Prix Broca” (1920, Międzynarodowy Instytut Antropologii) Nagroda „Prix Hollandais” (1935, Międzynarodowy Instytut Antropologii) Tytuł i medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (1996)

Przypisy

Bibliografia

Stanisław Feliksiak (red.) Słownik biologów polskich. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1987, 331–332. Edward Loth: Człowiek przeszłości, Książnica-Atlas, Lwów-Warszawa 1938, 348 str. (wznowiona w 1953 r. z inspiracji Polskiego Towarzystwa Antropologicznego przez Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. Edward Loth: Nauka o nerwach obwodowych: ze 140 rycinami, przejrzał i uzupełnił Witold Sylwanowicz, Wydanie 2, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1960.

Linki zewnętrzne Prace Edwarda Lotha w serwisie Polona.pl

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Getyndze Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Heidelbergu Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Członkowie Związku Hallerczyków Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej „Zet” Kategoria:Lekarze w powstaniu warszawskim Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Prywatną Szkołą Zawodową dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Ofiary cywilne w powstaniu warszawskim Kategoria:Oficerowie 3 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie lekarze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zasługi Wojskowej Signum Laudis Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Polscy antropolodzy fizyczni Kategoria:Polscy eugenicy Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Pułkownicy lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej