Nadciśnienie wrotne – zwiększenie ciśnienia w żyle wrotnej powyżej 13 mm Hg (>1,7 kPa). Jest najczęstszym powikłaniem marskości wątroby.
Etiologia Blok przedwątrobowy Zakrzepica żyły śledzionowej lub zakrzepica żyły wrotnej: u chorych z czerwienicą prawdziwą kobiet zażywających doustne środki antykoncepcyjne przy zakażeniach pępowiny u noworodków przy ucisku na żyłę wrotną przez guz, torbiel trzustki, węzły chłonne spowodowana urazami w wyniku zapalenia otrzewnej
Blok wątrobowy blok przedzatokowy: pierwotne zapalenie dróg żółciowych choroba Wilsona schistosomatoza blok zatokowy: marskość wątroby blok zazatokowy: uszkodzenie polekowe wątroby
Blok pozawątrobowy zespół Budda-Chiariego zaciskające zapalenie osierdzia przewlekła niewydolność prawokomorowa serca„Podstawy patologii” prof. dr hab. n. med. W. Domagała, wyd. I, str. 396 choroba wenookluzyjna wątroby
Patofizjologia Prawidłowe ciśnienie w żyle wrotnej wynosi 5–10 mm Hg (0,7–1,33 kPa). W ciągu minuty przez wątrobę przepływa od 1000 do 1500 ml krwi, z czego 2/3 pochodzi z żyły wrotnej (pozostała część z tętnicy wątrobowej).
Zwiększenie oporu w krążeniu wrotnym prowadzi do rozwoju nadciśnienia wrotnego. Ciśnienie w układzie wrotnym powyżej 12 mm Hg (nierzadko zdarza się, że jego wielkość osiąga nawet 20–30 mm Hg) świadczy o nadciśnieniu wrotnym. Istotna jest też różnica ciśnień pomiędzy żyłą główną dolną a żyłą wrotną. W warunkach prawidłowych nie powinna ona przekraczać 5 mm Hg (0,67 kPa). Przy wartości równej 10 mm Hg prawdopodobieństwo powstania żylaków przełyku jest duże, a przy 12 mm Hg zwiększa się ryzyko ich pęknięcia. Następstwem nadciśnienia wrotnego jest rozwój krążenia obocznegoM. Krawczyk, w: „Podstawy Chirurgii” pod red. Jacka Szmidta: krążenia wrotno-żołądkowo-przełykowego, z rozwojem żylaków przełyku i dna żołądka krążenia okołopępkowego pomiędzy żyłami okołopępkowymi a żyłą nabrzuszną powierzchowną, z rozwojem tak zwanej głowy Meduzy krążenia pomiędzy żyłami krezkowymi a żyłami odbytu, z rozwojem żylaków odbytu krążenia żołądkowo-przeponowo-nadnerczowego i żołądkowo-przeponowo-nerkowego.
Objawy Wynikają głównie z rozwoju powikłań nadciśnienia wrotnego: żylaki przełyku i żylaki żołądka, wodobrzusze i jego powikłania: samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, zespół wątrobowo-nerkowy, zespół wątrobowo-płucny, płyn w jamie opłucnej, refluksowe zapalenie przełyku, głowa Meduzy – widoczne żyły krążenia obocznego pod skórą brzucha, splenomegalia – powiększenie śledziony, hepatomegalia – powiększenie wątroby (w niektórych przypadkach, w zależności od etiologii), encefalopatia wątrobowa (w niewydolności wątroby), objawy choroby podstawowej.
Rozpoznanie Głównie na podstawie obecności powikłań: endoskopia – stwierdzenie żylaków przełyku i dna żołądka USG jamy brzusznej – wodobrzusze i hepatosplenomegalia USG dopplerowskie – stwierdzenie krążenia obocznego pomiędzy żyłą wrotną a żyłą główną dolną inwazyjny pomiar ciśnienia zaklinowania w żyle wrotnej angiografia – stwierdzenia krążenia obocznego Ponadto badania diagnostyczne potwierdzające chorobę podstawową.
Leczenie leczenie choroby podstawowej leczenie krwotoków z żylaków przełyku: metody endoskopowe (podwiązanie, sklerotyzacja, obliteracja klejem tkankowym), metody farmakologiczne (somatostatyna, terlipresyna), balonikowanie (zgłębnik Sengstakena-Blakemore’a, zgłębnik Lintona-Nachlasa) zapobieganie krwotokom z żylaków przełyku: β-blokery, azotany, planowa sklerotyzacja lub podwiązanie, zespolenie wrotno-układowe, operacja Sugiury leczenie wodobrzusza: ograniczenie podaży sodu, ograniczenie podaży płynów, spironolakton, diuretyki pętlowe, paracenteza leczenie encefalopatii wątrobowej przeszczepienie wątroby
Przypisy
Bibliografia Gerd Herold i in.: Medycyna wewnętrzna, str. 651–658. Bruce E. Jarrel, R. Anthony Carabasi: Chirurgia, III, str. 289–299. Jacek Szmidt (red.): Podstawy chirurgii, wyd.I, t. II, str. 875–898.
Kategoria:Choroby wątroby i dróg żółciowych