Bonifacy Bałdyk (ur. 25 maja 1879 w Kobiernie, zm. 30 kwietnia 1940 w Strzelcach Opolskich) – polski działacz społeczny i polityczny, działacz plebiscytowy, uczestnik powstań śląskich, komisaryczny burmistrz Żor na początku lat 20. XX w., poseł na Sejm II kadencji w II RP z ramienia Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem oraz poseł na Sejm Śląski III kadencji.
Życiorys Urodził się w rodzinie Wincentego i Marianny z Dobiszowskich. Podczas nauki w gimnazjum w Krotoszynie należał do Organizacji Młodzieży Narodowej, za co został wydalony z gimnazjum, później ponownie przyjęty. Po ukończeniu szkoły i odbyciu praktyki w Poznaniu uzyskał dyplom pomocnika aptekarskiego. Podczas studiów farmaceutycznych w Berlinie był członkiem Tajnego Związku Młodzieży Polskiej. Za swą działalność polityczną został relegowany ze studiów, co uniemożliwiło mu uzyskanie dyplomu farmaceuty.
Do Żor przybył w 1913 i podjął pracę w miejscowej aptece. Od samego początku pobytu w Żorach zaangażował się w działalność społeczną. Zasiadał w Radzie Miejskiej. Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. Został członkiem chóru „Feniks”, który prowadził również działalność teatralną. W styczniu 1919 wybrano go na prezesa tego zespołu.
W czasie obrad Sejmu Dzielnicowego w 1918 w Poznaniu reprezentował ludność polską powiatu rybnickiego. Na początku 1919 Niemcy w Żorach zorganizowali wiec, przedstawiając w sposób wypaczony sprawę polską. W jego trakcie Bonifacy Bałdyk razem z Julianem Samulowskim próbowali sprostować wystąpienie antypolskie, za co w styczniu 1919 zostali skazani przez sąd wojskowy na sześć miesięcy więzienia w Brzegu.
W czasie plebiscytu współpracował z Polskim Komitetem Plebiscytowym w Rybniku i był kierownikiem akcji plebiscytowej w Żorach. W latach 1920–1921 był prezesem zarządu Okręgu Żorskiego Związku Śląskich Kół Śpiewaczych, który skupiał 18 chórów i włączył się do akcji plebiscytowej. W czasie powstań śląskich Bonifacy Bałdyk był jednym z organizatorów zaopatrzenia powstańców śląskich w broń, żywność i środki opatrunkowe.
4 lipca 1922 generał Stanisław Szeptycki na czele 5 i 6 baterii 23 Pułku Artylerii Lekkiej wkroczył do Żor. W imieniu społeczeństwa powitał go Bonifacy Bałdyk.
W 1926 został członkiem Rady Naczelnej Narodowego Związku Powstańców i Byłych Żołnierzy. Pełnił funkcję prezesa założonej w 1927 Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowej w Żorach. W 1928 roku z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem z okręgu Cieszyn został wybrany do II Sejmu Rzeczypospolitej jako jeden z siedmiu posłów tego okręgu. W 1930 został wybrany na posła do III Sejmu Śląskiego. Będąc posłem tego Sejmu, przyczynił się do wybudowania w Żorach szkoły średniej (gimnazjum państwowego) oraz uruchomienia linii kolejowej Pszczyna–Żory–Rybnik.
Latem 1939 Niemcy wpisali go do „księgi gończej” Sonderfahndungsbuch Polen (strona zarejestrowania 7B)Sonderfahndungsbuch Polen. Herausgegeben vom Reichskriminalpolizeiamt, Berlin C2, Wederscher Mark 5/6, Berlin 1939, s. 7. jako przewidzianego do likwidacji w pierwszej kolejności. W ostatnich dniach sierpnia 1939 na zorganizowanym w Żorach wiecu usiłował przeciwdziałać niemieckiej propagandzie.
Po wybuchu II wojny światowej wraz z całą rodziną wyjechał do Łańcuta, by 23 października 1939 wrócić do Żor. Nazajutrz w ramach Intelligenzaktion Schlesien został aresztowany i osadzony w więzieniu w Katowicach. Z więzienia wrócił 8 listopada 1939, jednak dwa dni później znowu go aresztowano i postawiono przed sądem wojskowym, który skazał go na 5 lat ciężkiego więzienia w Strzelcach Opolskich, gdzie 30 kwietnia 1940 zmarł. Ciało wydano rodzinie, która 7 maja 1940 pochowała go w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Żorach. Kilka dni później bojówkarze Hitlerjugend wyrzucili zwłoki, a w zburzonym grobowcu urządzili śmietnik.
W 1952 szczątki ekshumowano i złożono w odbudowanym grobowcu.
Życie prywatne Od 6 lutego 1918 był mężem Jadwigi z Königów. Mieli troje dzieci: Halinę, Tadeusza i Jadwigę.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1925)M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 436 „za ugruntowanie wolności i niepodległości Rzeczypospolitej i pracę około przyłączenia Górnego Śląska do Polski”. Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi
Przypisy
Bibliografia Jerzy Klistała, Martyrologium mieszkańców Ziemi Rybnickiej, Wodzisławia Śląskiego, Żor, Raciborza w latach 1939–1945. Słownik biograficzny, Towarzystwo Opieki nad Oświęcimiem, Oświęcim 2006, . Zbiory J. Delowicza.
Kategoria:Burmistrzowie komisaryczni miast II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Narodowej Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Delegaci na Polski Sejm Dzielnicowy Kategoria:Działacze plebiscytowi na Górnym Śląsku Kategoria:Ludzie związani z Żorami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Ofiary Intelligenzaktion Kategoria:Osoby umieszczone w Sonderfahndungsbuch Polen Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Polscy burmistrzowie Kategoria:Posłowie na Sejm II kadencji (1928–1930) Kategoria:Posłowie na Sejm II Rzeczypospolitej (województwo śląskie) Kategoria:Posłowie na Sejm Śląski III kadencji (1930–1935) Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Urodzeni w 1879 Kategoria:Więźniowie niemieckich władz okupacyjnych w Prowincji Górny Śląsk Kategoria:Zmarli w 1940