Gnu (Connochaetes) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.
Morfologia Długość ciała 170–280, długość ogona 80–100 cm, wysokość w kłębie samic 106–144 cm, samców 100–156 cm; masa ciała samic 110–216 kg, samców 126–295 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1812 roku niemiecki lekarz, podróżnik, botanik i zoolog Martin Hinrich Carl Lichtenstein w artykule zatytułowanym Rodzaj Antylopy, opublikowanym w czasopiśmie „Der Gesellschaft Naturforschender Freunde zu Berlin Magazin für die neuesten Entdeckungen in der gesammten Naturkunde”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) gnu brunatne (C. gnou).
Etymologia Connochaetes: konnos ‘zarost, broda’; χαίτη khaitē ‘grzywa’. Cemas: gr. κεμας kemas ‘młody jeleń’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Antilope gnu (= Antilope gnou ). Catablepas: gr. κατωβλεπων katōblepōn ‘legendarne stworzenie z Etiopii’ wspomniane przez Pliniusza, najprawdopodobniej gnu, od κατωβλεπω katōblepō ‘patrzący w dół’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Antilope gnu (= Antilope gnou ). Gorgon: gr. γοργος gorgos ‘groźny, straszny’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Antilope gorgon (= Antilope taurina ). Butragus: gr. βουτραγος boutragos ‘byk-kozioł‘, od βους bous, βοος boos ‘byk, wół’; τραγος tragos ‘kozioł’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Butragus corniculatus (= Antilope taurina ). Oreonagor: gr. ορος oros, ορεος oreos ‘góra’; rodzaj Nagor (ridbok). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Antilope tournoueri . Pultiphagonides: ‘papkożerca’, od puls, pultis ‘papka’; gr. -φαγος -phagos ‘jedzący’, od φαγειν phagein ‘jeść’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Pultiphagonides africanus .
Podział systematyczny W zależności od ujęcia systematycznego do rodzaju zalicza się 2 (C. gnou i C. taurinus) lub 5 (C. gnou, C. taurinus, C. johnstoni, C. albojubatus i C. mearnsi) występujących współcześnie gatunków; tutaj klasyfikacja za Mammals Diversity Database i All the Mammals of the World (2023): Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxConnochaetes gnou(A.E.W. von Zimmermann, 1780)gnu brunatnegatunek monotypowyumiarkowane tereny trawiaste w Południowej Afryce, Lesotho i EswatiniDC: 170–220 cmDO: 80–100 cmMC: 110–161 kgcentruj|150pxConnochaetes taurinus (Burchell, 1823)gnu pręgowane4 podgatunkipołudniowa Kenia, północna i wschodnia Tanzania, Zambia, południowa Angola, Namibia, Botswana, Zimbabwe, Mozambik, północna i wschodnia Południowa Afryka oraz Eswatini; introdukowany do regionów poza dawnym zasięgiem; zakres wysokości: 0–2500 m n.p.m.DC: 172–203 cmDO: 55–73 cmMC: 141–271 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski.
Opisano również kilka gatunków wymarłych: Connochaetes africanus (Tanzania; środkowy plejstocen) Connochaetes gentryi (Kenia; późny pliocen–wczesny plejstocen) Connochaetes grandis (Zimbabwe; plejstocen) Connochaetes laticornutus (Kenia; środkowy plejstocen) Connochaetes tournoueri (Algieria; późny pliocen)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Wołowate Kategoria:Taksony opisane przez Martina Lichtensteina