Buddyzm od początku swojego istnienia był religią o bardzo luźnej strukturze, zarówno od strony organizacyjnej, jak i doktrynalnej. Zarówno sam Budda udzielał wielu różnych nauk, których odbiorcami byli różni słuchacze, jak i w trakcie rozwoju historycznego powstały liczne jego odmiany i szkoły, które zazwyczaj (choć nie zawsze) nawzajem się tolerowały, a nawet wspierały. Współcześnie buddyzm dzieli się na trzy wielkie tradycje: Theravāda (sanskr. Sthaviravāda), Mahāyāna (Wielka Droga), i Vajrayāna (Diamentowa Droga). Odpowiadają one tzw. Trzem Obrotom Kołem Dharmy, czyli trzem cyklom nauk, których Budda udzielił podczas swojego życia. Poniższe tabele zawierają podstawowe różnice i podobieństwa doktrynalne oraz kulturowe tradycji Wielkiej i Diamentowej Drogi.
Różnice Poniższa tabela porównuje dwie tradycje buddyjskie: mahāyānę i vajrayānę, jak są rozumiane w buddyzmie tybetańskim.
Mahāyāna (Wielka Droga) Vajrayāna (Diamentowa Droga) obrót Kołem Dharmy drugi i trzeci trzeci miejsce, w którym Budda nauczał Góra Sępów (skt. Grydhakuta) niedaleko Radżagryhy (dziś: Rajgir/Radźgir) Góra Malaya niedaleko Vaiśali (sutry) Oddiyana/Uddiyana (tantry) uczniowie Buddy Avalokiteśvara, Manjuśri, Vajrapāni, Maitreya Indrabodhi nauki przekazane przez Buddę pustość i współczucie czysty pogląd, identyfikacja i transformacja przekaz sutra sutra i tantra pogląd wszystko jest puste (rangtong) wszystko jest puste, oprócz absolutnej natury, która jest przejrzystym światłem (szentong) droga i oświecenie stopniowa droga do oświecenia (Lamrim) droga i oświecenie wydarzają się równocześnie (Lamdre) natura buddy wszyscy mogą stać się buddami wszyscy są buddami i mogą się o tym dowiedzieć natura rzeczywistości świat jest iluzoryczną uwarunkowaną egzystencją (samsara) wszystko jest doskonałe (nirwana) praca z poglądem studiowanie filozofii, debatowanie utrzymywanie czystego poglądu cechy niezbędne do pracy z poglądem umiejętność wnioskowania, dowodzenia i wyjaśniania zaufanie do własnej natury buddy nauka studiowanie tekstów bezpośredni przekaz od nauczyciela do ucznia najważniejszy obiekt Trzech Klejnotów Dharma Budda główne praktyki samatha i vipassana (uspokojenie i wgląd),tonglen (dawanie i branie) bezforemna praktyka Mahamudry (lub Dzogczen),medytacja na lamę,foremna praktyka tantr praktykujący głównie mnisi i ludzie świeccy głównie jogini i ludzie świeccy praca z przeszkadzającymi emocjami unikanie lub dostrzeganie przemijalności transformowanie w mądrość podejście do seksu asceza w sferze seksualności używanie seksualności na ścieżce mistrzowie w Indiach Nāgārjuna, Aśvaghoşa 84 Mahasiddhów (wielkich joginów tantrycznych) prekursorzy w Tybecie Atiśa (mnich) Padmasambhava, Drokmi, Marpa (jogini i świeccy) główne szkoły tybetańskie kadam - kadampowie, gelug - gelugpowie (tzw. szkoły "żółtych czapek") nyingma - nyingmapowie, sakya - sakyapowie, kagyu - kagyupowie, dzionang - dzionangpowie (tzw. szkoły "czerwonych czapek") przekaz nauk z Indii do Tybetu część nowego przekazu sarma stary przekaz terma i nowy przekaz sarma późniejsza migracja nauk Szkoła gelugpa przejmuje niektóre praktyki tantr, jako szybszej metody prowadzącej do oświecenia w ramach nauk mahāyāny Szkoły kagyupa i sakyapa przejmują stopniową ścieżkę mahāyāny, jako ewentualny etap przed wejściem na ścieżkę vajrayāna
Pogląd w sutrach Poniższa tabela prezentuje zbieżność nauk zawartych w sutrach z poglądem Mahāyāna i Vajrayāna.
Mahāyāna (Wielka Droga) Vajrayāna (Diamentowa Droga) pogląd wszystko jest puste (rangtong) wszystko jest puste, oprócz absolutnej natury, która jest przejrzystym światłem (szentong) doktryna sutr zbieżna z poglądem Sunyata Tathagatagarbha sutry zbieżne z poglądem Mahapradźniaparamita sutra Mahayana Mahaparinirvana Sutra,Srimala Sutra filozofia zbieżna z poglądem Madhyamaka(mistrzowie: Nagarjuna, Asvaghosa) Yogacara-Madhyamaka(mistrzowie: Asanga, Vasubandhu, Maitreya)
Podobieństwa Poniższa lista zawiera nauki Buddy, ważne dla obu tradycji, zarówno Mahāyāna jak i Vajrayāna: Schronienie w Trzech Klejnotach (Buddha, Dharma, Sangha). W Diamentowym schronienie przyjmuje się jeszcze w Lamie. Prawo przyczyny i skutku (Karma). Altruistyczna motywacja (Bodhicitta). Oświecenie - ostateczny rozwój umysłu.
Zobacz też buddyzm Buddyzm Małej Drogi Buddyzm Wielkiej Drogi Buddyzm Diamentowej Drogi
Linki zewnętrzne Podział nauk buddyjskich z perspektywy buddyzmu tybetańskiego
* Kategoria:Artykuły porównawcze