thumb|HMS "Royal Arthur" – widoczny podwyższony pokład dziobowy z dwoma działami 152 mm oraz "wiktoriańskie" malowanie z okresu pokojowego thumb|HMS „Gibraltar” od rufy. Widoczne wytyki sieci przeciwtorpedowych na burtach thumb|HMS „Grafton” w szarym malowaniu wojennym thumb|Szkic okrętów typu Edgar Krążowniki pancernopokładowe typu Edgar – seria dziewięciu brytyjskich krążowników pancernopokładowych, zbudowanych w latach 90. XIX wieku i służących podczas I wojny światowej. Klasyfikowane były w Royal Navy jako krążowniki I klasy.

Historia Projekt ten był pomniejszoną wersją okrętów typu Blake, z nieco słabszym opancerzeniem i takim samym uzbrojeniem głównym (2 działa kalibru 234 mm i 10 dział 152 mm). Od nazwy pierwszego okrętu HMS „Edgar” był nazwany typem Edgar. HMS „Crescent” i „Royal Arthur” różniły się od pozostałych zestawem uzbrojenia, gdyż zamiast dziobowego działa 234 mm uzbrojono je w dwie armaty 152 mm obok siebie, na podwyższonym pokładzie dziobowym (miały 1 działo 234 mm i 12 dział 152 mm). HMS „Gibraltar”, „Crescent”, „Royal Arthur” i „St George” miały dno pokryte drewnem i blachą miedzianą dla służby w tropikach bez regularnego dokowania, co zwiększało ich wyporność o 350 t i obniżało prędkość o pół węzła. Krążowniki typu Edgar okazały się udanymi okrętami, bardziej ekonomicznymi od typu Blake. Miały bardzo dobre własności morskie i mogły przez dłuższy czas utrzymywać prędkość 18 węzłów.

Budowa i służba Budowę pierwszych okrętów rozpoczęto w 1889, całą seria weszła do służby w latach 1893–1896. Przez pierwsze lata służyły głównie na stacjach zagranicznych (m.in. na Morzu Śródziemnym, Pacyfiku, w Chinach i Australii). Podczas I wojny światowej były już przestarzałe. HMS „Hawke” jako jedyny został utracony podczas wojny – zatopiony 15 października 1914 przez niemiecki okręt podwodny U-9. HMS „Edgar”, „Grafton”, „Endymion” i po modernizacji polegającej na dodaniu „bąbli” przeciwtorpedowych i zastąpieniu dział 234 mm działami 152 mm, wspierały wojska podczas operacji dardenelskiej. Pozostałe okręty od 1915 używane były do zadań pomocniczych, głównie jako okręty-bazy. Ocalałe krążowniki zostały wycofane i sprzedane na złom w latach 1920–1923.

Okręty typu Edgar nazwapołożenie stępki, stoczniawodowaniewejście do służby Edgar 03. 06. 1889, Devonport 24. 11. 1890 02. 03. 1893 Royal Arthur 20. 01. 1890, 26. 02. 1891 02. 03. 1893 Hawke 17. 06. 1889, Chatham 11. 03. 1891 16. 05. 1893 Crescent 13. 10. 1890, Portsmouth Dockyard 30. 03. 1892 22. 02. 1894 Grafton 01. 01. 1890, Thames Iron Works 30. 01. 1892 18. 10. 1894 23. 04. 1890, Earle, Hull 23. 06. 1892 25. 10. 1894 St George 23. 04. 1890, Earle, Hull 23. 06. 1892 25. 10. 1894 Gibraltar 02. 12. 1889, Napier, Glasgow 27. 04. 1892 01. 11. 1894 16. 07. 1890, Thames Iron Works 08. 09. 1892 14. 01. 1896

Opis konstrukcji Okręty miały sylwetkę i architekturę taką, jak krążowniki typu Blake. Kadłub był gładkopokładowy, z wyjątkiem „Royal Arthur” i „Crescent”, które miały podwyższony pokład dziobowy. Dziobnica miała formę taranową, mało wysuniętą do przodu. Sylwetkę okrętów wyróżniały dwa wysoki i cienkie kominy, pochylone do tyłu. Na śródokręciu ciągnęła się niska i długa nadbudówka, na której z przodu znajdował się pomost bojowy, z przeszkloną kabiną nawigacyjną i odkrytymi skrzydłami na boki. Za pomostem i na końcu nadbudówki znajdowały się lekko pochylone rozbudowane maszty.

Uzbrojenie główne obejmowało dwa pojedyncze działa kalibru 234 mm z maskami pancernymi, na pokładzie dziobowym i rufowym oraz 10 pojedynczych dział 152 mm w stanowiskach burtowych. Po dwa na burtę znajdowały się w kazamatach, umieszczonych w burtach na śródokręciu, dość nisko nad wodą, pod pokładem górnym, a pozostałe trzy na burtę były ustawione na pokładzie na śródokręciu, z maskami ochronnymi. Po dwa z pokładowych dział 152 mm mogły teoretycznie strzelać wprost w kierunku dziobu lub rufy. HMS „Crescent” i „Royal Arthur” zamiast dziobowego działa 234 mm miały tam dwie armaty 152 mm obok siebie. Uzbrojenie uzupełniało 12 dział 57 mm w nieopancerzonych kazamatach burtowych lub stanowiskach na pokładzie, 5 lekkich działek 47 mm i 4 podwodne wyrzutnie torped.

Dane taktyczno-techniczne wyporność pełna: 7350 t (cztery okręty – 7700 t). długość: 118,1 m szerokość: 18,3 m zanurzenie – 7,25 m siłownia: 2 maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy indykowanej 10 000 KM (maksymalnie 12 000 KM przy ciągu wymuszonym), 4 cylindryczne dwustronne kotły parowe, 2 śruby prędkość: 18 węzłów, maks. 20 w przy ciągu wmuszonym zapas paliwa: węgiel 1250 t załoga: 544

Uzbrojenie 2 działa 234 mm L/30 (9.2 in BL) z maskami pancernymi, na dziobie i rufie („Crescent” i „Royal Arthur” – 1 działo na rufie) 10 dział 152 mm Mk VII (6 in QF) w stanowiskach burtowych – 4 w kazamatach, pozostałe z maskami pancernymi („Crescent” i „Royal Arthur” – 12 dział) 12 dział 57 mm (6pdr QF) 5 dział 47 mm (3pdr QF) 4 podwodne wyrzutnie torped 450 mm

Opancerzenie pokład pancerny: 76–127 mm maski dział 234 mm: 76 mm kazamaty dział 152 mm: 152 mm stanowisko dowodzenia: 305 mm

Bibliografia Roger Chesneau, Eugène Kolesnik: Conway’s All the World’s Fighting Ships, 1860–1905, Conway Maritime Press, Londyn, 1979, , s. 66