Gloomy Sunday (, IPA ['sɒmɒɾuː 'vɐʃaɾnɐp], Tomasz Lerski, Syrena Record - pierwsza polska wytwórnia fonograficzna - Poland's first recording company - 1904 - 1944, 2004, 848 stron, wyd. Karin, New York, Warszawa, ) – piosenka skomponowana w 1933 r. przez węgierskiego pianistę i kompozytora Rezső Seressa, oryginalne słowa w niedługim czasie zastąpiono tekstem László Jávora – poety i reportera kryminalnego gazety 8 Órai Újság.
Seress napisał utwór pod wpływem zerwania zaręczyn przez swoją narzeczoną. Wedle powszechnej opinii melodia wywołała na Węgrzech falę ponad stu samobójstw. Złowieszczą popularność utworu ilustruje fakt, że jedynie w okresie 13-24 listopada 1935 roku pojawiło się na jego temat 278 artykułów we francuskich, niemieckich, szwajcarskich i włoskich gazetach.
W 1936 roku piosenka pojawiła się w Stanach Zjednoczonych, gdzie okrzyknięto ją mianem The Hungarian Suicide Song (tłum. węgierska piosenka samobójców). Wkrótce pojawiło się kilka jej wersji, wśród nich nagranie Hala Kempa i jego orkiestry z tekstem Sama M. Lewisa. Na tej wersji utworu oparta zostało późniejsze nagranie Billie Holiday. Jej interpretacja z 1941 roku jeszcze bardziej rozsławiła zarówno piosenkę, jak i tłumaczenie Lewisa, które od tamtej pory stało się podstawą dla późniejszych wykonań. Holiday dodała też trzecią zwrotkę, nadając swojej wersji oniryczny charakter.
Autor popełnił samobójstwo w 1968 roku, skacząc z okna swojego domu.
Oryginalna piosenka pojawia się w niemiecko-węgierskim filmie Gloomy Sunday – Ein Lied von Liebe und Tod z 1999 roku (Gloomy Sunday – piosenka miłości i śmierci), który powstał na podstawie książki Nicka Barkowa.
Wykonawcy Artyści, którzy wykonywali utwór: 1935: Piotr Leszczenko (Mratschnoje Woskresenje) 1935: Paul Robeson (tłumaczenie Desmond Carter) 1935: Mieczysław Fogg (Smutna niedziela, tłumaczenie Tymoteusz Ortym) 1936: Damia (Sombre Dimanche, tekst Jean Marèze i François-Eugène Gonda) 1936: Hal Kemp z własną orkiestrą (tekst Sam M. Lewis) 1936: Paul Whiteman 1941: Billie Holiday 1957: Josh White 1958: Mel Tormé 1961: Sarah Vaughan 1962: Lou Rawls 1967: Carmen McRae 1968: GenesisAmerykański zespół z Los Angeles, niezwiązany z brytyjską grupą Genesis. 1969: Ray Charles 1972: Karel Gott (Smutná neděle) 1979: Lydia Lunch 1981: Elvis Costello & the Attractions (Trust) 1982: Associates 1983: Marc Almond 1983: Swans Way 1983: Jacques Calonne (Ténor Mondain) (Sombre Dimanche, tekst przypisywany László Jávor, choć prawdopodobnie oparty na wersji Jean Marèze and François-Eugène Gonda) 1984: Peter Wolf 1986: Christian Death 1988: Serge Gainsbourg (Le Zénith de Gainsbourg) 1991: The Singing Loins (Songs For The Organ) 1991: Sarah McLachlan (Rarities, B-Sides and Other Stuff) 1992: Diamanda Galás (The Singer) 1992: Sinéad O’Connor (Am I Not Your Girl?) 1995: Gitane Demone 1996: Mystic (ścieżka dźwiękowa The Funeral) 1998: Marianne Faithfull 1999: The Smithereens (God Save the Smithereens) 1999: Björk 1999: Heather Nova (singiel „Gloomy Sunday”, album South, 2001) 2000: Ricky Nelson 2000: Kronos Quartet 2000: Sarah Brightman 2002: Iva Bittová (album "j.h."(Jako host)) 2003: Emilie Autumn 2003: Edvin Marton 2003: Hot Jazz Band 2004: Branford Marsalis (Eternal) 2004: MC Sniper (MC 스나이퍼) (Be In Deep Grief, wersja hip-hop, tekst w języku koreańskim) 2005: Venetian Snares (pt. Öngyilkos vasárnap, album "Rossz csillag alatt született", 2005; zespół wykorzystał w remixie nagranie Billie Holiday z 1941 w języku angielskim) 2005: Jaurim 2005: Eminemmylou z udziałem Legs MC (wersja rap) 2006: Angéla Póka z udziałem Anity Hornai (na żywo, program Megasztár, Węgry) 2006: Lucía Jiménez (ścieżka dźwiękowa The Kovak Box) 2006: Zaorany kytky 2007: Candie Payne Loreena McKennitt Mickey Baker Artie Shaw Anton Lavey (kompilacja htmpl productions & pcl link dump – christianity vs satanism) Rob Coffinshaker (koncertowy, debiutancki album Live At The CemeteryRob Coffinshaker – Live At The Cemetery (7") at Discogs.) Portishead Matt Elliott
Pozostałe informacje Marilyn Manson – istniała plotka o zapowiedzianej wersji na nadchodzący w czerwcu 2007 roku album Eat Me, Drink Me. Plotka nie potwierdziła się. The Dead Milkmen – zespół nie nagrał wersji utworu, a jedynie zacytował fragment tekstu w utworze z 1987 roku (Theme From) Blood Orgy of the Atomic Fern. Emilie Autumn – artystka odniosła się do piosenki w utworze The Art of Suicide (tłum. sztuka samobójstwa).
Zobacz też To ostatnia niedziela Efekt Wertera
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne „Gloomy Sunday” w wykonaniu Paula Whitemana et Johnny’ego Hausera (1936)
Kategoria:Piosenki powstałe w roku 1933 Kategoria:Muzyka na Węgrzech Kategoria:Miejskie legendy Kategoria:Piosenki o samobójstwie