Alfred North Whitehead (ur. 15 lutego 1861 w Ramsgate, zm. 30 grudnia 1947 w Cambridge w stanie Massachusetts) – angielski uczony: filozof, matematyk i fizyk teoretyczny. Laureat Medalu Sylvestera za rok 1925Winners of the Sylvester Medal of the Royal Society of London, MacTutor History of Mathematics archive [dostęp 2021-08-12].
Życiorys Był najmłodszym z czworga dzieci anglikańskiego duchownego Alfreda Whiteheada. Ukończył Trinity College na Uniwersytecie Cambridge, następnie został profesorem tego uniwersytetu.
Współpracował z Bertrandem Russellem przy dziele Principia Mathematica (1910-1913). Jest twórcą tzw. filozofii organizmu oraz prekursorem, rozwijanego głównie w Stanach Zjednoczonych, nurtu współczesnej filozofii procesu. Począwszy od problemów logiki i matematyki, zakres naukowych zainteresowań Whiteheada rozszerzał się w kierunku epistemologicznych i metodologicznych podstaw nauki, by ostatecznie objąć swym zasięgiem najbardziej ogólne zagadnienia z dziedziny filozofii spekulatywnej.
Poglądy Process and Reality (1929) zawierające Wykłady im. Gifforda prezentuje jego metafizykę, która została przedstawiona w sposób niebywale uporządkowany. Wydaje się, że ambicją Whiteheada było zebranie w jedną syntezę wszystkich głównych filozofii i religii ludzkości. W tym celu stworzył szczególną koncepcję Boga, odrzucając dotychczasowe koncepcje, które sprowadził do trzech pojęć: wszechmocny władca, bezlitosny twórca reguł pierwszych, motor pierwszy.
Opowiedział się za ideą Boga-miłości.
Publikacje Whitehead opublikował co najmniej kilkanaście książek. Z wczesnego, matematycznego okresu pochodzą między innymi: 1898: A Treatise on Universal Algebra, 1906: On Mathematical Concepts of the Material World. Drugi etap wyznaczają: 1917: The Organisation of Thought, 1919: An Enquiry Concerning the Principles of Natural Knowledge, 1920: The Concept of Nature, 1922: The Principle of Relativity. Na ostatni okres składają się: 1925: Science and the Modern World, Nauka i świat współczesny, wyd. PAX: Warszawa, 1988, Nauka i świat nowożytny, wyd. Znak: Kraków, 1987, 1926: Religion in the Making, Religia w tworzeniu, wyd. Znak: Kraków, 1997, 1927: Symbolism, its Meaning and Effect, 1929: Process and Reality – dzieło uznane za najważniejsze w dorobku Whiteheada, stanowiące najpełniejszy wykład kosmologii organicystycznej, Proces i rzeczywistość. Esej kosmologiczny, wyd. Marek Derewiecki: Kęty, 2021, 1929: The Function of Reason, 1933: Adventures of Ideas, Przygody idei, wyd. PWN: Warszawa, 2020, 1938: Modes of Thought.
Przypisy
Bibliografia
Michel Weber and Will Desmond (eds.), Handbook of Whiteheadian Process Thought, Frankfurt / Lancaster, ontos verlag, Process Thought X1 & X2, 2008 ().
Linki zewnętrzne
[dostęp 2021-10-30]. Alfred North Whitehead, Wstęp do matematyki w bibliotece Polona
Kategoria:Angielscy matematycy XX wieku Kategoria:Angielscy logicy Kategoria:Brytyjscy fizycy XIX wieku Kategoria:Brytyjscy fizycy XX wieku Kategoria:Brytyjscy teoretycy względności Kategoria:Brytyjscy filozofowie XX wieku Kategoria:Brytyjscy filozofowie matematyki Kategoria:Brytyjscy filozofowie analityczni Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu w Cambridge
Kategoria:Brytyjscy laureaci Medalu Sylvestera Kategoria:Członkowie Royal Society Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Wielka Brytania)
Kategoria:Urodzeni w 1861 Kategoria:Absolwenci Trinity College (Cambridge) Kategoria:Zmarli w 1947 Kategoria:Logicy matematyczni