mały|230px|Alfabet kaszubski w wersji z 1850 roku Alfabet kaszubski – alfabet, oparty na piśmie łacińskim, służący do zapisu języka kaszubskiego. Składa się z 34 następujących liter: mały|230px|Kaszubska klawiatura
A a Ą ą Ã ã B b C c D d E e É é Ë ë F f G g H h I i J j K k L l Ł ł M m N n Ń ń O o Ò ò Ó ó Ô ô P p R r S s T t U u Ù ù W w Y y Z z Ż ż
Oprócz tego, podobnie jak w języku polskim, obecne są dwuznaki: ch, cz, dz, dż, rz oraz sz. Należy przy tym zaznaczyć, że szereg cz, dż, sz, ż przybiera w języku kaszubskim wymowę nieco inną niż w polszczyźnie – spółgłoski te są zadziąsłowe, a nie retrofleksyjne (a przez to wymawia się je bardziej jak angielskie sh, ch) – rz zachowuje jednak wymowę zgodną z polszczyzną ogólną.
Historia Pierwszą znaczącą próbę kodyfikacji pisowni etnolektu kaszubskiego podjął Florian Ceynowa. W 1850 roku zaproponował on dwudziestodziewięcioliterowy alfabet w swoim dziele Xążeczka dlo Kaszebov. Składał się z liter alfabetu polskiego oprócz spółgłosek z kreską, ale uzupełniony o v i x. W 1866 roku rozszerzył on swój alfabet o 12 nowych liter, w tym liter z „haczkami”.
W 1919 roku Friedrich Lorentz zaproponował zmodyfikowany alfabet kaszubski o następującym składzie:
A a Ą ą B b C c Č č D d E e É é Ë ë F f G g H h I i J j K k L l Ł ł M m N n Ń ń O o Ó ó Ô ô Œ œ Ǫ ǫ P p R r Ř ř S s Š š T t U u V v W w Z z Ž ž
Litery z haczkami można było zastępować przez ich polskie odpowiedniki – cz, rz, sz i ż.
Obecny standard pisowni wypracowano w 1996 roku. Jest on krytykowany przez część działaczy kaszubskich, jako zbyt zbliżony do polskiego, przez co – ich zdaniem – nie oddaje w pełni brzmienia kaszubszczyzny, a ponadto sprzyja polonizacji Kaszubów i zanikowi ich odrębności narodowej; w zamian proponują oni wariant klasyczny ().
Litery utworzone za pomocą znaków diakrytycznych Wielka litera Mała litera Nazwa opisowa Przybliżona wymowa polska Wymowa w IPA Ą ą A z ogonkiem óm/ón [], [] Ã ã A z tyldą jak francuskie an []
[] (powiat pucki i północna część wejherowskiego) É é E z akcentem ostrym yj, na końcu wyrazów y [] (e wymawia się jako [])[] w niektórych dialektach[] (na obszarze od Pucka do Kartuz)na końcu wyrazów wymawia się jak [] Ë ë E z dierezą krótkie e [] Ł ł L złamane jak w polskim [] Ń ń N z akcentem ostrym jak w polskim, w niektórych dialektach jak n [], [] Ò ò O z akcentem ciężkim łe [] Ó ó O z akcentem ostrym jak ó/u [] (o wymawia się jako [])
[] (południowe dialekty) Ô ô O z akcentem przeciągłym wymowa y przy ułożeniu ust jak do u []
[] (zachodnie dialekty)
[] (powiat wejherowski)
[] (południowe dialekty) Ù ù U z akcentem ciężkim łu [] Ż ż Z z kropką ź []
Przypisy
Kategoria:Język kaszubski K