Kalendarium historii Birczy

Kalendarium historii Birczy.

IX wiek IX wiek –

XII wiek 1188 – pierwsza wzmianka o Birczy – rycerz Olstyn z Birczy w orszaku księcia halickiego Romana Mstysławowycza, Bircza należy do Księstwa Halickiego, osadzona na prawie ruskimМ. Терлецький – „Контури роду Драго-Сасiв”, Львiв 2005

XIV wiek 1347 – przyłączenie Birczy do Polski przez Kazimierza Wielkiego, w obrębie ziemi przemyskiej, województwo ruskie1361 – z nadania króla Kazimierza Wielkiego osiadają tu rycerze herbu Gozdawa, od których pochodzą Bireccy koniec XIV wieku – osadzenie Birczy na prawie wołoskim

XV wiek 1418 – Iwanko i Łukasz właścicielami Birczy 1447 – nabycie Birczy przez Jerzego Bala z Zboisk 1464 – zmiana nazwy na Nowobród / Nowybród, przypuszczalna lokacja miasta oppidum na prawie niemieckimAkta grodzkie ziemskie-AGZ XI nr 2304 1465 – powrót do starej nazwy Bircza 1478 – Ufundowanie przez Jana i Rafała Humnickich parafii i kościoła w pobliskiej BoguszówceStanisław Kryciński, Przemyśl i Pogórze Przemyskie strona 163, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007

XVI wiek 1524 – najazd tatarski, kompletne ograbienie wsi 1526 – wielki pożar, najstarsza wzmianka o kościele filialnym w Birczy 1569 – pierwsza wzmianka o Birczy jako o mieście 1579 – rozpoczęcie budowy ratusza na rynku 1584 – otrzymanie przywileju na 3 jarmarki rocznie i jeden targ tygodniowo (w środę) 1585 – ukończenie budowy ratusza 1597 – pierwszy burmistrz miasta 1584 – budowa szkoły

XVII wiek 1603 – budowa nowego (drewnianego) kościoła filialnego fundowanego przez Jana i Szymona Błońskich, 1605 – pierwsza wzmianka o szpitalu 1643 – przeniesienie parafii rzymskokatolickiej z BoguszówkiStanisław Kryciński, Przemyśl i Pogórze Przemyskie strona 164, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007 1647 – otrzymanie prawa składu wina węgierskiego 1672 – napad Tatarów

XVIII wiek 1706 – wielka epidemia 1729 – budowa cerkwi („starej”, drewnianej) 1749 – wielki pożar miasta 1772 – I rozbiór Polski, Bircza pod zaborem austriackim 1793 – powstanie szkoły żydowskiej 1797 – rozebranie budynku szpitala

XIX wiek 1846 – rzeź galicyjska, właściciel Birczy Adam Kowalski z mieszczanami rozbija zbuntowanych chłopów 1854 – Bircza staje się miastem powiatowym 1876 30 września – miasto przestaje być powiatowym, powiat birczański włączono do powiatu dobromilskiego 1884 – utworzenie Ochotniczej Straży Pożarnej

XX wiek 1901 – otwarcie Kasy Stefczyka 1913 – otwarcie Ukraińskiej Kasy Pożyczkowej 1918 5 listopada, atak bandy rabunkowej na miasto, atak odparto 1920 – rozebranie drewnianego kościoła 1921 – rozpoczęcie budowy kościoła (poświęcenie w 1924, ukończenie budowy w 1930, konsekracja w 1937) 1925 20 września – rozpoczęcie budowy nowej cerkwi (zakończenie w 1939 roku) 1929 15 kwietnia – otwarcie ukraińskiej ochronki 1934 – utrata praw miejskich 1939 11 września i 12 września 11 Dywizja Piechoty i 24 Dywizja Piechoty toczą ciężkie walki obronne i wycofuje się w kierunku Dynowa i Przemyśla. Bircza zajęta przez wojska niemieckie 28 września – Niemcy oddają miasto Sowietom, Bircza w ZSRR 30 września – w Birczy zgromadziło się 2,5 tysiąca Żydów, którzy przedostali się z „niemieckiej” strony Sanu. NKWD wysiedliło ich w głąb ZSRR 1940 – budowa sowieckiej bazy wojskowej 1941 22 czerwca – Niemcy odbijają Birczę Sowietom, miasteczko należy do Generalnego Gubernatorstwa latem Niemcy tworzą getto dla około 1200 Żydów z Birczy i zwiezionych okolicy 1942 lipiec – zagłada Żydów. Około 800 osób z getta Niemcy rozstrzeliwują, a pozostałych wywożą do obozu w Bełżcu 1944 31 lipca – Sowieci zdobywają Birczę przeniesienie Birczy z powiatu dobromilskiego do przemyskiego 1945 wiosną reforma rolna, chłopi ukraińscy z niej wyłączeni 22 października – I atak UPA na Birczę 29/30 listopada – II atak UPA na Birczę 1946 6/7 stycznia – III atak UPA na Birczę 14 stycznia – Dowódca 9 Dywizji Piechoty dokonał w Birczy przeglądu oddziałów i udekorował odznaczeniami najdzielniejszych podoficerów i szeregowców za odwagę ukazaną w walce z UPAbircza.pl 1948 likwidacja sądu grodzkiego zburzenie starej cerkwi 1969 – wysadzenie w powietrze nowej cerkwi W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego 1976 Postanowieniem z 31 maja 1976 w uznaniu bohaterskiej postawy mieszkańców Birczy w walkach o wyzwolenie ojczyzny i utrwalanie władzy ludowej Rada Państwa nadała miejscowości Bircza Order Krzyża Grunwaldu III klasy. Uroczystości w Birczy odbyły się 17 lipca 1976.

XXI wiek 2005 – zburzenie synagogi 2024 – ponownie miastem

Właściciele Birczy Jerzy Matiaszowicz – właściciel Birczy od 1447 Jerzy z Humnisk herbu Gozdawa - właściciel Birczy od lat 60. XV w. Jakub Birecki – właściciel Birczy od 1485 Maciej Birecki – syn Jakuba, właściciel Birczy do 1543 Gabriel Birecki, z żoną Zofią z Balów w 1641 r. są właścicielami Birczy Michał Humnicki, zm. 24 października 1814 roku w Birczy, lustrator Krosna w 1765 r. Mikołaj Humnicki, na początku XIX wieku właściciel Birczy Józefa Humnicka, po mężu Borkowska, właścicielka Birczy około 1840 roku Jan Ignacy Kowalski – właściciel Birczy od 1841 Adam Anzelm Wojciech Kowalski – właściciel Birczy w latach 1847-1866 Innocenty Kowalski – właściciel Birczy w latach 1866-1880 Stanisław Kowalski – właściciel Birczy w końcu lat 20. XX w.

Przypisy

Kategoria:Historia Birczy Bircza