thumb|245px|Zasięg występowania rodzaju thumb|245px|Morfologia S. cochlearispathum thumb|245px|Kwiatostan skrzydłokwiatu Wallisa 245px|thumb|Kwiatostan skrzydłokwiatu kwiecistego 245px|thumb|Kwiatostan Spathiphyllum cochlearispathum 245px|thumb|Spathiphyllum silvicola Skrzydłokwiat, skrzydłolist (Spathiphyllum Adans.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych, obejmujący 49 gatunków pochodzących z Ameryki Środkowej i Południowej (od Meksyku do Peru i Brazylii), Azji Południowo-Wschodniej (od Filipin i Celebesu do Nowej Gwinei) oraz z zachodniej Oceanii (Karoliny).

Morfologia Pokrój Niskie do średniej wielkości rośliny zielne.

Łodyga Krótka, wzniesiona lub płożąca, jedynie w przypadku S. solomonense pnąca, niekiedy tworząca rozłogi.

Liście Ogonki liściowe wierzchołkowo kolankowate, tworzące długą pochwę liściową. Blaszki liściowe lancetowate do eliptycznych, ostro-zaostrzone. Użyłkowanie pierwszorzędowe pierzaste, zbiegające się do żyłki marginalnej, nerwacja dalszego rzędu równoległo-pierzaste do siatkowatego.

Kwiaty Roślina tworzy jeden kwiatostan typu kolbiastego pseudancjum. Pęd kwiatostanowy równej długości lub dłuższy od ogonków liściowych. Pochwa kwiatostanowa podłużna, eliptyczna, jajowata do odwrotnie jajowatej, ostro-zaostrzona, trwała, biała, rzadziej zielona, zieleniejąca po przekwitnięciu rośliny, z wyraźnym, pierzastym użyłkowaniem pierwszorzędowym. Kolba kwiatostanu zwykle osadzona na częściowo przyrośniętej do pochwy szypule, rzadziej siedząca, cylindryczna, wzniesiona, krótsza od pochwy. Kwiaty obupłciowe. Okwiat zbudowany z od 4 do 6 wolnych listków o ściętych wierzchołkach. Pręciki od 4 do 6, wolne, o krótkich, podłużnych i spłaszczonych nitkach i podłużno-eliptycznych do jajowatych pylnikach. Zalążnie pojedyncze, jajowate, niemal cylindryczne lub butelkowate, 3-komorowe (rzadko 2- lub 4-komorowej), zawierające w każdej komorze 2, 4, 6 lub 8 anatropowych do hemianatropowych zalążków. Szyjki słupków długie, wyrastające ponad okwiat, rzadziej krótkie i niepozorne.

Owoce Okrągłe, jajowate lub smukłe, zielonkawe jagody, zawierające od 1 do 8 nasion. Nasiona podłużne, eliptyczne do jajowatych lub nerkowatych, jasnożółte do brązowych, o obfitym bielmie.

Biologia i ekologia Rozwój Wieloletnie, wiecznie zielone rośliny zielne, hemikryptofity. Skrzydłokwiaty są zapylane przez pszczoły właściwe z plemion Euglossini i Meliponini.

Siedlisko Skrzydłokwiaty stanowią element runa wilgotnych lasów równikowych lub rzadziej lasów mglistych. Występują na stanowiskach wilgotnych, niektóre gatunki rzadko zasiedlają też głazy w strumieniach. S. solomonense jest jedynym hemiepifitycznym przedstawicielem tego rodzaju.

Cechy fitochemiczne Tkanki tych roślin zawierają w idioblastach kryształy szczawianu wapnia. Ugryzienie, żucie lub spożycie tych roślin może wywołać pieczenie języka, wzmożone pragnienie, skurcze oraz zaburzenia rytmu serca.

Genetyka Liczba chromosomów 2n = 30, 60.

Systematyka Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Należy do plemienia Spathiphylleae, podrodziny Monsteroideae, rodziny obrazkowatych (Araceae), rzędu żabieńcowców (Alismatales) w kladzie jednoliściennych (ang. monocots).

Lista gatunków zgodnie z podziałem rodzaju na sekcje według Mayo (1997) sekcja Massowia (Koch) Engl. – rośliny naziemne, listki okwiatu zrośnięte Spathiphyllum cannifolium (Dryand. ex Sims) Schott Spathiphyllum commutatum Schott Spathiphyllum laeve Engl. sekcja Amomophyllum (Engl.) Engl. – rośliny naziemne, listki okwiatu wolne, słupki wierzchołkowo ścięte, ledwie wystające ponad okwiat Spathiphyllum cuspidatum Schott Spathiphyllum floribundum (Linden & André) N.E.Br. – skrzydłokwiat kwiecisty Spathiphyllum fulvovirens Schott Spathiphyllum gardneri Schott Spathiphyllum gracile G.S.Bunting Spathiphyllum jejunum G.S.Bunting Spathiphyllum juninense K.Krause Spathiphyllum kalbreyeri G.S.Bunting Spathiphyllum lechlerianum Schott Spathiphyllum maguirei G.S.Bunting Spathiphyllum minor G.S.Bunting Spathiphyllum monachinoi G.S.Bunting Spathiphyllum neblinae G.S.Bunting Spathiphyllum patinii (R.Hogg) N.E.Br. – skrzydłokwiat kolumbijski Spathiphyllum patulinervum G.S.Bunting Spathiphyllum perezii G.S.Bunting Spathiphyllum quindiuense Engl. Spathiphyllum schomburgkii Schott Spathiphyllum silvicola R.A.Baker Spathiphyllum tenerum Engl. sekcja Dysspathiphyllum Engl. – rośliny naziemne, listki okwiatu wolne, słupki wierzchołkowo tępe, ledwie wystające ponad okwiat Spathiphyllum humboldtii Schott sekcja Spathiphyllum – rośliny naziemne, listki okwiatu wolne, słupki smukłe lub stożkowate, mocno wystające ponad okwiat Spathiphyllum atrovirens Schott Spathiphyllum blandum Schott Spathiphyllum brevirostre (Liebm.) Schott Spathiphyllum cochlearispathum (Liebm.) Engl. Spathiphyllum friedrichsthalii Schott Spathiphyllum grandifolium Engl. Spathiphyllum kochii Engl. & K.Krause Spathiphyllum lanceifolium (Jacq.) Schott Spathiphyllum matudae G.S.Bunting Spathiphyllum ortgiesii Regel Spathiphyllum phryniifolium Schott Spathiphyllum wallisii Regel – skrzydłokwiat Wallisa Spathiphyllum wendlandii Schott sekcja Chlaenophyllum – rośliny pnące Spathiphyllum solomonense Nicolson przynależność nieustalona Spathiphyllum barbourii Croat Spathiphyllum bariense G.S.Bunting Spathiphyllum brent-berlinii Croat Spathiphyllum buntingianum Croat Spathiphyllum diazii Croat Spathiphyllum dressleri Croat & F.Cardona Spathiphyllum grazielae L.B.Sm. Spathiphyllum mawarinumae G.S.Bunting Spathiphyllum montanum (R.A.Baker) Grayum Spathiphyllum schlechteri (Engl. & K.Krause) Nicolson Spathiphyllum uspanapaensis Matuda

Nazewnictwo Etymologia nazwy naukowej Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów (spatha – szabla) i (phillon – liście) i odnosi się do kształtu blaszek liściowych tych roślin.

Nazwy rodzajowe Rodzaj znany jest obecnie w Polsce pod nazwą skrzydłokwiat, jednak jeszcze na przełomie XIX i XX wieku opisywany był pod nazwą "skrzydłolist", zbliżoną do łacińskiej nazwy naukowej tych roślin.

Zastosowanie Niektóre gatunki skrzydłokwiatów są uprawiane jako rośliny ozdobne. W Polsce najbardziej znane i uprawiane to: skrzydłokwiat Wallisa oraz skrzydłokwiat kwiecisty. Obydwa gatunki są łatwe w uprawie. Osiągają wysokość ok. 35 cm, wszerz rozrastają się na ok. 1 m (np. odmiana 'Mauna Loa'). Ich walorami ozdobnymi są piękne, błyszczące liście oraz kwiatostany i owocostany. Uprawiane są jako rośliny pokojowe. Ich kwiaty czasami wykorzystywane są na kwiat cięty, w wodzie długo zachowują świeżość. Są to rośliny długowieczne, w ogrzewanej szklarni można je uprawiać przez długi okres i osiągają znaczne rozmiary, w mieszkaniu jednak po kilku latach uprawy stają się nieładne i lepiej jest je co 3–4 lata odnowić. Nadają się dobrze do uprawy hydroponicznej, bywają też uprawiane jako rośliny akwariowe.

Uprawa Wymagania Ziemia powinna być żyzna, próchniczna. Roślina lubi średnie temperatury: latem 18–25 °C, zimą min. 16 °C. Najlepiej rośnie w zacienionych miejscach, w zbyt jasnych liście zmieniają kolor na bladozielone i roślina wolno rośnie. Podlewanie umiarkowane, miękką wodą o temperaturze pokojowej. Zbyt intensywne powoduje żółknięcie i więdnięcie liści. Roślina lubi dużą wilgotność powietrza i zraszanie w czasie upałów. Przecinanie nie jest potrzebne. Pielęgnacja W lecie nawozi się co 2 tygodnie rozpuszczonym nawozem wieloskładnikowym, stosując niewielką jego dawkę. W zimie roślina wymaga zraszania, dobrze też jest ustawić doniczkę w większym pojemniku ze stale wilgotnym torfem. Zakurzone liście przeciera się wilgotną szmatką. Przesadzanie corocznie w miesiącach luty–marzec. Rozmnażanie Najłatwiej przez podział rozrośniętych roślin. Można też przez wysiew nasion w mnożarce, pod przykryciem (folia, szkło) w temperaturze 21 °C.

Przypisy

Linki zewnętrzne Zdjęcia wybranych gatunków na stronie International Aroid Society

Kategoria:Skrzydłokwiat