Jerzy Plebański (ur. 7 maja 1928 w Warszawie, zm. 24 sierpnia 2005 w Meksyku) – polski fizyk.
Życiorys Jerzy był synem Józefa Adama i Heleny z domu Rosińskiej. Miał młodszego brata Jana. Edukację rozpoczął w domu i na tajnych kompletach podczas okupacji.
Po wojnie ukończył Państwowe Liceum im. Odrowążów w Chorzowie (1947). W latach 1947–1951 studiował fizykę na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. Przez wiele lat, od początku istnienia Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego był jego pracownikiem. W 1954 pod kierunkiem Wojciecha Rubinowicza uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy O funkcji stanu w kwantowej teorii pola. Specjalista w dziedzinie ogólnej teorii względności i fizyki matematycznej. Trwałe miejsce w historii nauki zapewniły mu prace z dziedziny ogólnej teorii względności, zainicjowane współpracą z Leopoldem Infeldem, a uwieńczone ich monografią Motion and Relativity. Był prodziekanem Wydziału Matematyki i Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (1958–1962) i prorektorem Uniwersytetu Warszawskiego (1969–1973). W 1973 wyjechał do Meksyku, został profesorem w Centro de Investigacion y de Estudios Avanzados i pracował tam do końca życia. W czasie pobytu w Meksyku gościł wielu polskich fizyków i utrzymywał ścisłe kontakty z Uniwersytetem Warszawskim.
Autor wielu pionierskich prac z ogólnej teorii względności i fizyki matematycznej. Najważniejszym jego wynikiem było pokazanie, że wszystkie próżniowe i samodualne rozwiązania równań Einsteina spełniają jedno tylko równanie, które coraz częściej nazywane jest równaniem Plebańskiego. Wprowadził opis dynamiki pola grawitacyjnego, który 10 lat później okazał się pionierski w kontekście próby kwantowania grawitacji.
Profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Centrum Badań i Studiów Zaawansowanych w Meksyku. Był prorektorem UW (1969–1973), prodziekanem Wydziału Matematyki i Fizyki UW (1958–1962). Twórca i pierwszy kierownik Departamentu Fizyki w Centrum Badań i Studiów Zaawansowanych w Meksyku.
Zmarł w mieście Meksyk i został pochowany na miejscowym cmentarzuMiejsca spoczynku osób związanych z Wydziałem Fizyki UW [dostęp 2024-02-26]..
Wybrane publikacje Motion and Relativity, Leopold Infeld, Jerzy Plebański Pergamon; Panstwowe Wydawnictwo Naukowe, 1960 – 229. Theory of Gravitational Perturbations in the Fast Motion Approximation, Jerzy Plebański, B. Bertotti Institute for Advanced Study – 84. An Introduction to General Relativity and Cosmology, Jerzy Plebański, Andrzej Krasiński 2006, Cambridge University Press. Lectures on non-linear electrodynamics: an extended version of lectures given at the Niels Bohr Institute and NORDITA, Copenhagen, in October 1968, wyd: NORDITA, 1970 – 147.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1973) Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (23 listopada 1998) „za wybitne zasługi w rozwijaniu polsko-meksykańskiej współpracy naukowej”. Medal Komisji Edukacji Narodowej (1973) Krzyż Komandorski Orderu Orła Azteckiego (Meksyk, 1976)
Przypisy
Bibliografia Sylwetki fizyków - Jerzy Franciszek Plebanski.html.
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Naukowcy polskiego pochodzenia Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Azteckiego Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy fizycy XXI wieku Kategoria:Polscy teoretycy względności Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 2005