240px|right|thumb|książę Andrzej Lubomirski (1907) Andrzej Lubomirski książę herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 22 lipca 1862 w Krakowie, zm. 29 listopada 1953 w Jacarezinho) – polski poseł, kurator literacki, działacz gospodarczy i społeczny, trzeci i ostatni ordynat przeworski.

Życiorys Urodził się w rodzinie Jerzego Henryka i Cecylii hr. Zamoyskiej h. Jelita (1831–1904), polityka galicyjskiego. Był trzecim, po swym ojcu, ordynatem przeworskim. Był bratem Teresy (1856–1883), Elżbiety (1858–1859), Marii (1860–1942) oraz Kazimierza .

Dzieciństwo spędził na zamku w Krakowie. 1873–1880 kształcił się w Gimnazjum św. Anny w Krakowie. 1880–1886 studiował na wydziale prawa na Uniwersytecie Karola w Pradze. W 1886 uzyskał doktorat z prawa i wrócił do Przeworska.

Był jednym z przywódców konserwatystów galicyjskich, kuratorem Ossolineum we Lwowie, członkiem austriackiej Izby Panów od 1887 i prezesem Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie od 1897. W połowie 1895 został mianowany konserwatorem na obwód sanocki w sekcji I dla przedmiotów z czasów przedhistorycznych i starożytnej sztuki klasycznej.

Posłował na Sejm Galicyjski od 1898, później do Rady Państwa w Wiedniu w Wiedniu XI kadencji (1907–1911). 1889–1901 był konserwatorem zabytków historycznych i sztuki w Galicji Zachodniej. Zasłynął jako krzewiciel przemysłu krajowego. Od 1904 był prezesem Ligi pomocy przemysłowej dla Galicji. W 1908 został mianowany tajnym radcą. Został jednym ze wspólników fabryki cukierniczej „Dr. Jan Rucker i Sp.” we Lwowie. Członek i działacz Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego, członek jego Komitetu (23 czerwca 1889 – 20 czerwca 1914)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1889, s. 636; 1890, s. 636; 1891, s. 636; 1892, s. 637; 1893, s. 637; 1894, s. 637; 1895, s. 637; 1896, s. 638; 1897, s. 638; 1898, s. 735; 1899, s. 735; 1900, s. 735; 1901,s. 737; 1902, s. 822; 1903,s. 822; 1904, s. 822; 1905, s. 822; 1906, s. 869; 1907, s. 869; 1908, s. 869; 1909, s. 927; 1910, s. 927; 1911, s. 976; 1912, s. 976; 1913, s. 1004; 1914, s. 1020.. Członek Towarzystwa Kółek Rolniczych we Lwowie, prezes jego Zarządu Powiatowego w Przeworsku (1914)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914, Lwów 1914, s. 1028..

3 listopada 1899 przyznano mu honorowe obywatelstwo Przeworska.

Według stanu z 1914 był prezesem Własnego Galicyjskiego Zakładu Kredytowego Krajowego Związku Zdrojowisk i Uzdrowisk we Lwowie. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 jako przedstawiciel Podolaków był członkiem sekcji wschodniej Naczelnego Komitetu NarodowegoKonstanty Srokowski, N.K.N. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923, s. 146.. W 1919 był na konferencji pokojowej w Paryżu ekspertem delegacji polskiej zajmującym się zagadnieniami gospodarczymiEugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918–1919. przypisy Andrzej Garlicki, Ryszard Świętek, t. I Wrocław 2010, s. 25.. Wiceprezes Rady Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów w 1920Przegląd Gospodarczy: organ Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów. 1920, z. 1, s. 20..

W 1925 w swojej posiadłości przy młynie w Gorzycach założył kaplicę mszalną, a księżna Eleonora wyposażyła ją w paramenty liturgiczne. 1930–1935 był posłem na sejm RP III kadencji wybranym z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. 9 grudnia 1930, w dniu otwarcia sejmu III kadencji, pełnił funkcję marszałka seniora.

Od 5 maja 1885 był mężem Eleonory Teresy Jadwigi hr. Husarzewskiej herbu własnego (1866–1940), z którą miał trzy córki: Helenę Marię po mężu Sierakowską, Teresę Izabelę Karolinę (1888–1964) i Marię Innocentę Ewę (1894–1979) oraz syna Jerzego Rafała.

W 1939 został wraz z synem Jerzym Rafałem aresztowany przez Niemców i osadzony na zamku rzeszowskim. Po kilku tygodniach wypuszczony i osadzony w areszcie domowym. W lipcu 1944 wyjechał do Mszany Dolnej, a następnie tułał się po Europie. W 1946 trafił do przytułku dla starców w Belgii. Bezskutecznie starał się o powrót do Przeworska. W 1952 wyjechał do Jacarezinho w Brazylii, gdzie w 1953 zmarł.

Po sprowadzeniu szczątków z Brazylii, 20 stycznia 2024 odbył się jego pogrzeb w Przeworsku, gdzie spoczął w krypcie rodowej pod Kaplicą Bożego Grobu w Bazylice kolegiackiej Ducha Świętego.

Odznaczenia thumb|Ławeczka księcia Andrzeja Lubomirskiego 3 maja 1928 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia PolskiM.P. z 1928 r. nr 111, poz. 175 „za zasługi na polu opieki nad instytucjami kulturalnemi w Małopolsce, w szczególności nad Zakładem Narodowym im. Ossolińskich we Lwowie”..

Upamiętnienie 3 kwietnia 2024 na terenie zespołu pałacowo-parkowego w Przeworsku, pod Lipą Sobieskiego odsłonięto ławeczkę księcia Andrzeja Lubomirskiego.

Jego imię od 2025 nosi jedno z przeworskich rond.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Centralnego Związku Galicyjskiego Przemysłu Fabrycznego Kategoria:Członkowie Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów „Lewiatan” Kategoria:Członkowie delegacji polskiej na konferencję pokojową w Paryżu Kategoria:Członkowie Izby Panów Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Członkowie Komitetu Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego Kategoria:Członkowie Naczelnego Komitetu Narodowego (sekcja wschodnia) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Kółek Rolniczych we Lwowie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Honorowi obywatele Przeworska (zabór austriacki) Andrzej Lubomirski Kategoria:Ludzie urodzeni w Przeworsku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w Przeworsku Kategoria:Podolacy Kategoria:Polacy w Brazylii Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XI kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VIII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IX kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji X kadencji Kategoria:Posłowie z okręgu Rzeszów (II RP) Kategoria:Tajni radcy (zabór austriacki) Kategoria:Urodzeni w 1862 Kategoria:Zmarli w 1953