thumb|Soplówka jeżowata Hericium erinaceu
Hericium Pers. (soplówka) – rodzaj grzybów z rodziny soplówkowatych (Hericiaceae).
Charakterystyka Grzyby saprotroficzne lub słabe pasożyty, które rozwijają się w drewnie i owocnikują na jego powierzchni powodując białą zgniliznę. Owocniki rozpostarte, występujące pojedynczo lub kępkami. Hymenofor hydnoidalny, kolce długie, niekiedy rozgałęzione. System strzępkowy monomityczny, strzępki ze sprzążkami. Obecne gleocystydy. Podstawki maczugowate z 4 sterygmami i sprzążką bazalną. Bazydiospory elipsoidalne, lekko pomarszczone lub granulkowate, amyloidalne.
Hericium charakteryzuje się łatwym do rozpoznania dużym, mięsistym i hydnoidalnym owocnikiem, mikroskopowo obecnością gleocystyd i amyloidalnych bazydiospor o powierzchni ornamentowanej. Jest morfologicznie blisko spokrewniony z Climacodonem, ale ten ostatni różni się nieamyloidalnymi bazysiosporami.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum Hericiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi. Taksonomia Rodzaj ten został pierwotnie (poprawnie według kodeksu ICN) zdiagnozowany jako Martela przez Michela Adansona w drugim tomie „Familles des plantes” z 1763 r. Prawdopodobnie o ten sam takson chodziło Giovanniemu Scopoli w 1772, kiedy opisał rodzaj Manina i zaliczył do niego 7 gatunków: Manina cauliflora, M. columnaris, M. cordiformis, M. crispa, M. flagellum, M. muscoides i M. ramosissima. Nazwy Hericium po raz pierwszy użył Christiaan Hendrik Persoon w 1794. Zaliczono wtedy do niego jeden gatunek, Hericium coralloides. W 1797 r. Persoon zalicza do tego rodzaju 10 gatunków (większość z nich jest dziś klasyfikowana jako dwa gatunki). Elias Fries w pracy zatwierdzającej – „Systema mycologicum” z 1821 – odmówił rangi tego taksonu i opisał go jako ówczesne plemię Merisma w rodzaju Hydnum. Do początku XX wieku opisano kilkadziesiąt odrębnych gatunków należących do tego rodzaju, obecnie wiele z nich zostało utożsamionych z dwoma: H. coralloides i H. erinaceus, a kilkanaście nie zostało zweryfikowanych obecnie.
W 1912 r. Howard Banker opublikował wyniki badań nad taksonomią rodzaju Manina, w których wykazywał potrzebę przywrócenia tego opisanego w 1772 r. rodzaju, zaś Hericium i Medusina uznał za późniejsze synonimy. Oprócz podanych przez Scopoliego gatunków Manina flagellum i M. cordiformis, zaliczył do tego rodzaju także M. caput-ursi, M. coralloides i M. schiedermayeri.
Synonimy Dryodon Quél. ex P. Karst., Friesites P. Karst., Hericium Fr., Hericius Juss., Manina Scop. ex Banker, Martela Adans., Martella Endl., Medusina Chevall. Polską nazwę – soplówka – podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. (wcześniej niektóre gatunki zwano kolczakami).
Gatunki Hericium abietis (Weir ex Hubert) K.A. Harrison (1964) Hericium agaricinum Hoffm. 1811 Hericium americanum Ginns 1984 Hericium asiaticum Koga & Thorn 2023 Hericium barbatum Pers. 1825 Hericium bembedjaense Jumbam & Aime 2019 Hericium bharengense K. Das, Stalpers & U. Eberh. 2011 Hericium botryoides Ito & Otani 1957 Hericium cardium Pers. 1825 Hericium carolinense Koga & Thorn 2023 Hericium cirrhatum (Pers.) Nikol. 1950 – soplówka strzępiasta, kolczatek strzępiastyW. Wojewoda podaje tę nazwę dla synonimu Creolophus cirhatus. Hericium clathroides (Pall.) Pers. 1797Inni autorzy, m.in. Persoon (1801), Wojewoda (2003), MycoBank (2013) i inni współcześni, uznają go za synonim H. coralloides. Hericium commune Roques 1832 Hericium coralloides (Scop.) Pers. 1794 – soplówka bukowa Hericium erinaceus (Bull.) Pers. 1797 – soplówka jeżowata Hericium fimbriatum Banker 1906 Hericium flagellum (Scop.) Pers. 1797 – soplówka jodłowa Hericium mori Opiz 1851 Hericium muscoides (Scop.) Pers. 1797 Hericium notarisii (Inzenga) Fr. 1874 Hericium novae-zealandiae (Colenso) Chr.A. Sm. & J.A. Cooper 2019 Hericium nudicaule Pers. 1797 Hericium ophelieae B. Van der Merwe & K. Jacobs 2023 Hericium oregonense Koga & Thorn 2025 Hericium ptychogasteroides Nikol. 1956 Hericium rajchenbergii Robledo & Hallenb. 2012 Hericium rajendrae U. Singh & K. Das 2018 Hericium ramaria (Fr.) Pers. 1825 Hericium schestunovii (Nikol.) Nikol. 1961 Hericium strictum Pers. 1818 Hericium unguiculatum (Pers.) Legon & A. Henrici 2005 Hericium yumthangense K. Das, Stalpers & Stielow 2013 Wykaz gatunków i nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Nazwy polskie według Władysława Wojewody.
Przypisy
Kategoria:Soplówkowate