mały|Granit strzegomski z kamieniołomu przy ul. Kopalnianej w Strzegomiu Granit strzegomski – potoczna nazwa głównej skały wchodzącej w skład jednostki geologicznej masyw strzegomski (masyw Strzegom-Sobótka) na bloku przedsudeckim (Przedgórzu Sudeckim).
Z granitu strzegomskiego zbudowane jest podłoże zachodniej części Przedgórza Sudeckiego – Wzgórz Strzegomskich, Równiny Świdnickiej oraz zachodnich zboczy Masywu Ślęży. Powstanie tej skały datowane jest na 308–294 mln lat temuAgata Pacławska, Tomasz Pawlik – Co kryje strzegomski granit, SUDETY nr 05/2008Tomasz Pawlik, Agata Pacławska-Pawlik: Strzegom - granitowe serce Polski, [w:] "Sudety" nr 1/2020 (172), styczeń-luty 2020, s. 22-25. Miało to miejsce w czasie orogenezy waryscyjskiej.
Charakterystyka Granit strzegomski składa się głównie z plagioklazu, kwarcu, biotytu, rzadziej hornblendy. Występują w nim liczne ciała pegmatytowe, szliry zbudowane z minerałów ciemnych. Pocięty jest młodszymi żyłami aplitów oraz żyłami kwarcowymi. Słynne są pegmatyty strzegomskie i ich minerałyAgata Pacławska, Tomasz Pawlik – Co kryje strzegomski granit, SUDETY nr 05/2008.
Granit strzegomski odznacza się barwą jasnoszarą lub niekiedy żółtawą, strukturą jednorodną, jawnokrystaliczną, pełnokrystaliczną, teksturą bezkierunkową. Skała ta charakteryzuje się doskonałymi parametrami technologicznymi, posiada wysoką wytrzymałość na ściskanie i ścieranie, niską nasiąkliwość i wysoką mrozoodporność. Granity te, głównie odmiana hornblendowo-biotytowa, charakteryzują się też wysoką blocznością, która wiąże się z istnieniem w górotworze systemu regularnych spękań, tzw. ciosu, w tym zwłaszcza ciosu poziomego (pokładowego). Ułatwia to pozyskiwanie stosunkowo dużych bloków o prostopadłościennym kształcie oraz późniejszą produkcję kostki brukowej, krawężników czy kamienia murowego. Są to skały o wysokich walorach dekoracyjnych, dobrze poddające się obróbce uszlachetniającej (polerowanie i nadawanie dekoracyjnych faktur).
Użycie Granity strzegomskie od wieków były eksploatowane w licznych kamieniołomach. Na obszarze masywu Strzegom - Sobótka eksploatowanych jest obecnie (koniec 2018 r.) 36 złóż. Najwięcej kopalni (aż 28) zlokalizowanych jest w zachodniej części masywu, na obszarze między Strzegomiem a Paszowicami koło Jawora. W 2018 r. wydobyto w nich blisko 5,5 mln ton granitu, tj. ok. połowy tego surowca wydobytego w Polsce. Najstarszym czynnym obecnie kamieniołomem w okolicach Strzegomia jest działająca od 1826 r. kopalnia Barcz (od nazwiska pierwszego właściciela, F. S. Bartscha).
Granity strzegomskie zostały użyte między innymi w poniższych obiektach: Kolumna Zygmunta w Warszawie Warszawskie pomniki: Żołnierza, Wolności, Lotnika Krakowskie pomniki: Wyspiańskiego, Grunwaldzki, Wolności, Władysława Jagiełły Rynek główny w Krakowie, Wrocławiu, Legnicy, Kaliszu Dworce kolejowe w Katowicach, Zabrzu, Poznaniu Dworzec Centralny w Warszawie Port Północny w Gdańsku Metro w Warszawie Pałac Kultury i Nauki oraz jego otoczenie w Warszawie Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa w Warszawie Plac Piłsudskiego w Warszawie
Przypisy
Bibliografia Budowa geologiczna Polski, t. IV Tektonika, cz. 2 Sudety i obszary przyległe, Józef Oberc, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa 1972 Stefan Kozłowski: Surowce skalne Polski, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1986 Agata Pacławska,Tomasz Pawlik – Co kryje strzegomski granit, SUDETY nr 05/2008
Kategoria:Granit Kategoria:Skały budowlane Polski Strzegom Kategoria:Blok przedsudecki Kategoria:Strzegom