Wojciech Korfanty (ur. 20 kwietnia 1873 w SadzawkachObecnie Siemianowice Śląskie. jako Adalbert Korfanty, zm. 17 sierpnia 1939 w Warszawie) – polski przywódca narodowy Górnego Śląska, chrześcijański demokrata, katolicki mąż stanu oraz wicepremier „Polonia” (5333), 22 sierpnia 1939, s. 2, 4–5 [dostęp 2025-08-20].. Jedna z najważniejszych postaci Śląska i jego walki o przyłączenie do Polski. Jeden z ojców niepodległej Polski. Pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego.
Życiorys Młodość thumb|Wpis Wojciecha Korfantego do księgi Towarzystwa Akademików Górnoślązaków we Wrocławiu (1896) Syn Józefa, górnika kopalni „Fanny”, i Karoliny z domu Klecha, którzy w życiu rodzinnym pielęgnowali i rozwijali wartości polskiego językaBędąc w szkole średniej, Wojciech Korfanty musiał wspomagać się słownikiem polsko-niemieckim przy czytaniu dzieł literatury polskiej (por. Marek Szołtysek, Górny Śląsk. Przewodnik po regionie, Bielsko-Biała 2005, s. 229)., katolickiej wiary i śląskiego obyczaju. Miał czwórkę rodzeństwa.
W 1879 rozpoczął naukę w niemieckiej szkole ludowej w Siemianowicach, następnie, od 1885, uczęszczał do katowickiego Gimnazjum Miejskiego (późniejsze III Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Katowicach, które w tamtym czasie znajdowało się w budynku obecnego VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Katowicach), gdzie poznał Konstantego Wolnego. W szkole tej założył tajne koło, którego celem było szerzenie kultury polskiej i znajomości literatury. Duży wpływ wywarł wówczas na niego ks. Aleksander Skowroński, wikary w parafii św. Jadwigi Śląskiej w Królewskiej Hucie i tak jak on rodowity siemianowiczanin, z którym już wcześniej spotykał się na ulicach i podwórkach Siemianowic. Nawiązał kontakty z działaczami z Wielkopolski. Brał udział w propolskich zebraniach. Negatywnie wyrażał się o Ottonie von Bismarcku, za co został relegowany 14 sierpnia 1895 z klasy maturalnej. Szkołę średnią ukończył w grudniu 1895, po interwencji Józefa Kościelskiego, posła do Reichstagu z Wielkopolski, jako ekstern i jeszcze w tym samym roku rozpoczął studia na Politechnice w Charlottenburgu.
Jesienią 1896 przeniósł się na Królewski Uniwersytet we Wrocławiu (Königliche Universität zu Breslau). Mieszkał w pokoju wynajętym przy Ottostraße 19 (dziś ul. Kazimierza Jagiellończyka), studiował na Wydziale Filozoficznym i zaliczył dwa semestry roku akademickiego 1896/1897. Należał do studenckiej korporacji założonej przez Górnoślązaków studiujących na wrocławskich uczelniach – Towarzystwa Akademików Górnoślązaków, które w 1899 zostało rozwiązane przez władze. Studia przerwał na dwa lata, podczas których pracował jako korepetytor u litewskiego arystokraty Zygmunta Jundziłły, któremu towarzyszył w podróży po Europie. Dzięki korepetycjom zarobił pieniądze na dalsze studia. Podjął studia na tym samym wydziale, miał m.in. zajęcia z ekonomii politycznej u profesora Wernera Sombarta, z którym utrzymywał kontakty jeszcze przez wiele lat. Mieszkał w tym czasie w pensjonacie przy Neue Junkerstrasse 5c (ul. Jana Kilińskiego). Pod koniec studiów przeniósł się w maju 1901 do BerlinaJózef Krzyk, Barbara Szmatloch, Korfanty. Silna bestia, Katowice 2020 (fragment książki) [dostęp 2025-08-08].. W sierpniu tego roku ukończył studia na uniwersytecie berlińskim i uzyskał odpowiednie dyplomy. Nawiązał wtedy łączność z „Dziennikiem Berlińskim”, który był wówczas organem Narodowej Demokracji. W Berlinie ustaliły się dalsze jego losy jako działacza narodowego i dziennikarza.
11 września 1902 uczestniczył w spotkaniu mającym na celu reaktywację Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Katowicach. Na zebraniu większością głosów wybrano go na prezesa tej organizacji. Korfanty udzielał się w „Sokole” również po 1918. Zwłaszcza w okresie przygotowań do powstań śląskich i plebiscytu. Ponadto brał udział w I Zlocie Sokolstwa Polskiego w Warszawie, który odbył się w dniach 8–10 lipca 1921I Zlot Sokolstwa Polskiego w odrodzonej Polsce!, portal wSokole.pl, 2021 [dostęp 2025-08-09]..
thumb|upright|left|Wojciech Korfanty w początkach kariery politycznej, 1905
Działalność polityczna W latach 1901–1908 był członkiem Ligi Narodowej, w ramach której współpracował z Romanem Dmowskim. Jesienią 1900 zaczął publikować artykuły w wydawanej w Poznaniu „Pracy”, a 26 października 1901 jako redaktor objął jej reprezentację w Katowicach. W 1901 został aresztowany i stanął przed poznańskim sądem. Podczas procesu bronił swoich racji, argumentując, że artykuły kierowane były do szowinistów. Odmówiono mu zwolnienia za kaucją. Został skazany na cztery miesiące więzienia. Od lutego 1902 przebywał w więzieniu we Wronkach za opublikowanie w tygodniku „Praca” artykułów pt. Do Niemców i Do moich braci Górnoślązaków. Władze niemieckie zwolniły go z aresztu w maju 1902. Od 1902 był redaktorem naczelnym dziennika „Górnoślązak”, który zaczął redagować już wcześniej, w chwili jego powstania – w grudniu 1901. Dziennik ten początkowo był drukowany w Poznaniu, a potem przez lata w Katowicach.
Za artykuły zamieszczone w „Pracy“ poznańskiej z wyroku sądu pruskiego więziono mnie przez blisko 5 miesięcy w centralnym więzieniu we Wronkach, gdzie mnie zakutego jak zbrodniarza w kajdany odtransportowano, głowę mi jak złoczyńcy ogolono i ubrano w mundur więzienny.
W maju 1909 uczestniczył w Poznaniu w powołaniu filii Polskiego Towarzystwa Demokratycznego, którego celem miało być zespolenie żywiołów demokratycznych ku obronie bytu narodowego oraz pracy nad rozwojem żywiołu polskiego w Rzeszy niemieckiej. Do rady głównej weszli z Poznania m.in.: Antoni Chłapowski, Bernard Chrzanowski, Jan Zabłocki, ze Śląska poseł Wojciech Korfanty, a z wychodźstwa Stanisław Kochowicz. W latach 1909–1914 jego osobistym sekretarzem był Leon Nawrocki z Krotoszyna (Wielkopolska), brat Władysława NawrockiegoPor. https://zduny.wordpress.com/2015/04/18/wladyslaw-nawrocki/..
thumb|upright|left|Wojciech Korfanty przed I wojną światową W latach 1903–1912 i 1918 poseł do Reichstagu oraz pruskiego Landtagu (1903–1918), gdzie przystąpił do Koła Polskiego, podczas gdy śląscy Polacy przystępowali do tej pory do klubu parlamentarnego Niemieckiej Partii Centrum (Zentrum). W swych mowach parlamentarnych bronił robotnika śląskiego nie tylko przed wyzyskiem materialnym, ale przede wszystkim przed prześladowaniem narodowym. Był świadomy tego, że jego mowy opublikowane w tysiącach egzemplarzy polskich dzienników, przekazywanych z rąk do rąk w śląskich kopalniach i hutach, umacniają polskość ciemiężonego ludu śląskiego i przyczyniają się do tworzenia zwartych kadr działaczy narodowych. W 1905 zainicjował w Katowicach wydawanie organu prasowego górnośląskiej endecji pt. „Polak”, którego był redaktorem naczelnym oraz właścicielem. Pismo wychodziło trzy razy w tygodniu. W 1908 odszedł z endecji, co było prawdopodobnie spowodowane zbliżeniem politycznym z duchownymi katolickimi oraz próbą zbudowania własnej pozycji politycznej. W styczniu 1911 współtworzył Stronnictwo Polskie na Górnym Śląsku.
Z powodu ataków przeciwników politycznych i własnego środowiska zrezygnował z kandydowania w wyborach do Reichstagu w 1912 i wyjechał do Berlina, obejmując kierownictwo nad Wschodnioeuropejską Agencją Telegraficzną.
6 czerwca 1918 w okręgu gliwicko-toszecko-lublinieckim wygrał wybory uzupełniające do Reichstagu niemal dwukrotną przewagą – uzyskał 63% wszystkich ważnych głosów, zwyciężając z kandydatem Centrum Bennonem NehlertemTrudna odmiana imienia Benno, Instytut Literaturoznawstwa i Językoznawstwa, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, 2016 [dostęp 2025-08-14].. Kandydatura Korfantego została wysunięta przez polski obóz narodowy – endecję śląską i wielkopolską – i poparta przez Zjednoczenie Zawodowe Polskie. Korfanty w kampanii wyborczej mocno stał na stanowisku akcentowania polskiego poczucia narodowego etnicznej ludności Górnego Śląska. Podkreślał przy tym fakt, że przez wiele pokoleń była ona germanizowana przez Niemców. Wyniki wyborów zaskoczyły nie tylko stronę niemiecką, ale także polską, ponieważ Korfanty wygrał nawet w Gliwicach, w mieście, w którym w 1910 było 19 070 mieszkańców mówiących językiem polskim, 8109 mieszkańców mówiących językiem polskim i językiem niemieckim i aż 52 124 mieszkańców mówiących językiem niemieckim.
25 października 1918 wystąpił w Reichstagu z głośnym żądaniem przyłączenia do państwa polskiego wszystkich ziem polskich zaboru pruskiego i Górnego Śląska.
W latach 1918–1919 pełnił funkcję komisarza odpowiedzialnego za sprawy polityki zagranicznej i wojskowości w Naczelnej Radzie Ludowej w Poznaniu, stanowiącej rząd Wielkopolski podczas powstania wielkopolskiego.
17 listopada 1918 jako przeciwnik rządu socjalistycznego brał udział w Warszawie – wraz z innymi delegatami Naczelnej Rady Ludowej – w negocjacjach z Józefem Piłsudskim w sprawie utworzenia rządu narodowego. Antysocjalistyczne stanowisko Korfantego podczas tych pertraktacji spotkało się z silną dezaprobatą Piłsudskiego i zapoczątkowało ich długi konflikt.
Jako komisarz dla spraw wojskowych mam pewne zasługi około zorganizowania walki z Niemcami i utworzenia armii wielkopolskiej, która wypędziła nie tylko Niemców z większej części Wielkopolski, ale uratowała Lwów i Wschodnią Małopolskę od opresji rusińskiej.
thumb|Wojciech Korfanty z czołowymi działaczami Polskiego Komisariatu Plebiscytowego na Górnym Śląsku thumb|upright|left|Wojciech Korfanty w 1920 w swoim gabinecie w Polskim Komisariacie Plebiscytowym w Bytomiu