Splenomegalia – powiększenie śledziony, zwykle w przebiegu różnych chorób układowych. Splenomegalia określa powiększenie masy narządu ponad 350 g. Często prowadzi do hipersplenizmu. Część przypadków powiększenia śledziony przebiega z równoczesnym powiększeniem wątroby (hepatomegalią); sytuację taką określa się jako hepatosplenomegalię.
Etiologia Przyczyny powiększenia śledziony są bardzo zróżnicowane, ale na ogół są to choroby układowe, a nie ograniczone do śledziony.
Przyczyny powiększenia śledziony ze względu na typ czynnika wywołującego dzieli się następująco: Choroby zakaźne malaria schistosomatoza wątrobowa (wtórnie) lejszmanioza echinokokoza wątroby (wtórnie) trypanosomoza histoplazmoza gruźlica jersinioza bruceloza borelioza ehrlichioza leptospirozy kiła dur powrotny dur brzuszny wąglik tularemia AIDS ornitoza różyczka wirusowe zapalenia wątroby mononukleoza zakaźna cytomegalia opryszczka noworodków Niedokrwistości hemolityczne wrodzone i nabyte Zespoły mieloproliferacyjne Samoistne włóknienie szpiku Przewlekła białaczka szpikowa Czerwienica prawdziwa Choroby limfoproliferacyjne Białaczka włochatokomórkowa Przewlekła białaczka limfatyczna Ostre białaczki Choroby spichrzeniowe Choroba Gauchera Choroba Niemanna-Picka Mukopolisacharydozy Skrobiawica pierwotna i wtórna Nadciśnienie wrotne Marskość wątroby Zespół Budda-Chiariego Patologie żyły wrotnej (zakrzepica, zwężenie, jamistość, ucisk) Patologie żyły śledzionowej (zakrzepica, ucisk, tętniak, ucisk) Choroby autoimmunologiczne i układowe Reumatoidalne zapalenie stawów, zespół Felty’ego Toczeń rumieniowaty układowy Małopłytkowość autoimmunologiczna Reakcje polekowe Sarkoidoza Inne Bąblowica śledziony Torbiel wrodzona Torbiel pourazowa Torbiel pozawałowa śledziony Ropień śledziony Przerzuty nowotworowe do śledziony Nowotwory pierwotne śledziony.
Objawy i przebieg Można je podzielić ze względu na wielkość powiększenia śledziony, jakie wywołują: masywne, umiarkowane bądź niewielkieV. Kumar, R. Cotrani, S. Robbins Patologia Robbinsa Urban&Partner 2005 . Podział splenomegalii ze względu na stopień powiększenia śledziony: Masywne powiększenie śledziony (powyżej 1000 g) Zespoły mieloproliferacyjne (czerwienica prawdziwa, przewlekła białaczka szpikowa, metaplazja szpikowa z mielofibrozą) Przewlekła białaczka limfatyczna Białaczka włochatokomórkowa Chłoniaki Malaria Choroba Gauchera Pierwotne nowotwory śledziony Sarkoidoza Umiarkowane powiększenie śledziony (500-1000 g) Przewlekły zastój krwi (nadciśnienie wrotne, niedrożność żyły śledzionowej) Ostre białaczki Dziedziczna sferocytoza Ostra talasemia Niedokrwistość hemolityczna na tle autoimmunologicznym Amyloidoza śledziony Choroba Niemanna-Picka Histiocytoza z komórek Langerhansa Przewlekłe stany zapalne śledziony Choroby zakaźne (gruźlica, dur brzuszny) Przerzuty nowotworu złośliwego do śledziony Sarkoidoza Wirusowe zapalenie wątroby Nieznaczne powiększenie śledziony (do 500 g) Ostre zapalenie śledziony Mononukleoza zakaźna Choroby przebiegające z wysoką gorączką
Rozpoznanie Powiększoną śledzionę diagnozuje się w badaniu przedmiotowym opukiwaniem i obmacywaniem. Klinicysta bada pacjenta leżącego na prawym boku lub na plecach i określa, czy śledziona jest ukryta pod lewym łukiem żebrowym, czy też przekracza tę granicę. Jeżeli jest wyczuwalna palpacyjnie poniżej łuku żebrowego, określa się jej wielkość, spoistość i bolesność. Badania obrazowe pozwalają określić dokładnie wielkość i kształt narządu oraz zróżnicować przyczyny macalnego guza w jamie brzusznej w przypadkach niepewnych. W takich przypadkach wykonuje się badanie USG, TK albo MRI.
Klasyfikacja splenomegalii według WHO I° - Śledziona ukryta pod lewym łukiem żebrowym, niemacalna II° - Śledziona poniżej lewego łuku żebrowego III° - Śledziona sięga do wysokości pępka IV° - Śledziona wyczuwalna w połowie odległości między pępkiem a dołem biodrowym lewym V° - Narząd wypełnia lewy dół biodrowy
Różnicowanie guza w lewym nadbrzuszu Splenomegalia Powiększenie lewej nerki Guz jelita grubego Guz trzustki, torbiel ogona trzustki Powiększenie lewego płata wątroby.
Przypisy
Bibliografia
V. Kumar, R. Cotrani, S. Robbins Patologia Robbinsa Urban&Partner 2005 Gerd Herold i współautorzy Medycyna wewnętrzna. Repetytorium dla studentów i lekarzy wyd. IV PZWL 2005
Linki zewnętrzne Artykuł w eMedicine
Kategoria:Hematologia Kategoria:Objawy chorobowe