Sarplaninac – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie górskim, wyhodowana w średniowieczu na Półwyspie Bałkańskim. Pierwotnym przeznaczeniem psów tej rasy było pilnowanie stad owiec.
Rys historyczny Pies pasterski z Szar Płaniny to starodawna rasa psów górskich blisko spokrewniona z owczarkiem kraskim. Od 1930 roku sarplaninac oficjalnie uznawany jest za odrębną rasę. Owczarki te były wykorzystywane do pilnowania stad przed drapieżnikami w południowo-wschodnim regionie byłej Jugosławii. Kiedyś psy te nazywano owczarkami iliryjskimi (w czasach rzymskich kraina ta nosiła nazwę Ilirii) i pod tą nazwą Międzynarodowa Federacja Kynologiczna zarejestrowała sarplaninaca w 1939 roku. W 1957 roku – na wniosek Związku Kynologicznego Jugosławii – zmieniono ją na „jugosłowiański pies pasterski z Szar Płaniny”.
Na obszarze Szar Płaniny psy te występowały najliczniej. Uważa się, że pochodzą one od dawnych molosów z Grecji i tureckich psów pilnujących stad. W czasie wojny w Bośni liczebność populacji została znacznie zredukowana, ale rasie nie grozi wymarcie. Jej przedstawicieli wywieziono do Ameryki Północnej.
Klasyfikacja W klasyfikacji FCI rasa ta została zaliczona do grupy II – Pinczery, sznaucery, molosy i szwajcarskie psy do bydła, sekcja 2.2 – Molosy typu górskiego. Nie podlega próbom pracy. W United Kennel Club rasa zarejestrowana została w 1995 roku w Guardian Dog Group.
Wygląd Z powodu masywnego kośćca i obfitej sierści psy te sprawiają wrażenie większych niż rzeczywiście są. Głowa jest mocna, uszy załamane, długi ogon noszony w kształcie szabli.
Szata i umaszczenie Maść jest jednolita, od białej po bardzo ciemną, stalowo szarą.
Zachowanie i charakter Czujne i zdecydowane. Psy te są trudne do ułożenia i niezależne, przyzwyczajone do samodzielnej pracy. Odporne na trudne warunki pogodowo-terenowe.
Użytkowość thumb|Psy pilnujące owiec w górach w pobliżu Kosowa W rejonie pochodzenia psy tej rasy często jeszcze wykorzystywane są w tradycyjnej roli. Pod koniec XX wieku przedstawicieli tej rasy sprowadzono do Stanów Zjednoczonych, aby strzegły owiec przed kojotami.
Oczekiwana długość życia psów tej rasy wynosi 11–13 lat.
Przypisy Wzorzec rasy nr 41 (FCI Standard N° 41) (pdf) , Związek Kynologiczny w Polsce – Zarząd Główny Systematyka ras według FCI z uwzględnieniem polskiego nazewnictwa ras (pdf), Związek Kynologiczny w Polsce – Zarząd Główny
Kategoria:Rasy psów Kategoria:Molosy