Adolf Pawiński

thumb|Grobowiec rodziny Pawińskich na warszawskich Powązkach Adolf Stanisław Pawiński (ur. 7 czerwca 1840W dostępnych źródłach jako data ur. Adolfa Pawińskiego widnieje 7 maja 1840. Data czerwcowa pochodzi z aktu urodzenia Adolfa Pawińskiego, który znajduje się w Archiwum Państwowym w Łodzi, Akta USC par. rzym.-kat. w Zgierzu, 1840. w Zgierzu, zm. 24 sierpnia 1896 w Grodzisku Mazowieckim) – polski historyk, archiwista, docent Szkoły Głównej Warszawskiej i profesor historii powszechnej Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego.

Życiorys Adolf Pawiński urodził się jako drugi z czworga dzieci Jana Pawińskiego. Jego ojciec pochodził ze Słupcy i był właścicielem niewielkiej farbiarni w Zgierzu. Matka Amalia Franciszka Kunegunda (z domu Kronow) była córką posesora dzierżawnego dóbr głowieńskichSzerzej na ten temat w: R. Peterman, Przyczynek genealogiczny Adolfa Pawińskiego, Prace i Materiały Muzeum Miasta Zgierza, tom III-IV, 1998-2002, s. 345–349, .. Szkołę podstawową ukończył w Zgierzu, natomiast średnią w Piotrkowie Trybunalskim. Wraz z kolegami założył wówczas Towarzystwo Literackie, w ramach którego uczniowie czytali książki oraz podejmowali własne próby literackie. Do towarzystwa tego należało 8-10 uczniów w tym późniejszy pisarz, etnograf oraz slawista Bronisław Grabowski, autor studiów dotyczących ekonomii M. E. Trepka oraz filozof, tłumacz i encyklopedysta Henryk Struve.

Początkowo chciał zostać księdzem, ale w Piotrkowie postanowił poświęcić się karierze naukowej. Znalazł się w gronie 12 wybitnych uczniów, którzy otrzymali rządowe stypendium przyznane przez kuratorium warszawskiego okręgu naukowego dzięki czemu w 1859 rozpoczął studia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Petersburskiego. Tam brał czynny udział w ruchu studenckim. Zajmował się kontaktami pomiędzy polskimi studentami w Petersburgu i w Dorpacie. W lutym 1861 w Warszawie uczestniczył w zjeździe delegatów polskich studentów uniwersytetów rosyjskich, który był reakcją na zamknięcie Uniwersytetu Petersburskiego w wyniku zamieszek studenckich w tymże roku. W lutym 1862 Pawiński przeniósł się na Uniwersytet Dorpacki, gdzie został przyjęty do korporacji akademickiej Konwent Polonia..

W 1864 otrzymał stopień kandydata nauk. W tym samym roku Teodor WitteTeodor Witte (1823-), był absolwentem i doktorem prawa Uniwersytetu Dorpackiego. Od 1855 był wykładowcą, a potem profesorem prawa cywilnego w Szkole Prawa w Petersburgu. W 1862 został kuratorem Okręgu Naukowego Kijowskiego. Do Warszawy został przeniesiony w 1864 r. Stanowisko kuratora Okręgu Naukowego Warszawskiego piastował w latach 1867–1879. Tadeusz Manteuffel, Centralne władze oświatowe na terenie b. Królestwa Kongresowego (1807-1915)., dorpatczyk, przyznał Pawińskiemu dwuletnie stypendium na studia zagraniczne. Najpierw wyjechał do Berlina, gdzie spotykał Rankego. Później słuchał wykładów Jaffego i Droysena. Następnie udał się do Getyngi, gdzie pod okiem Waitza uzyskał doktorat w dziedzinie genezy ustroju średniowiecznych komun włoskich.

W 1868 po powrocie do Polski został docentem Szkoły Głównej w Warszawie i jednocześnie otrzymał płatną pracę w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie.

W Petersburgu, w 1871, po przedstawieniu rozprawy o Słowianach połabskich uzyskał stopień doktora historii powszechnej, po czym mianowano go profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Carskiego w Warszawie (po zamknięciu Szkoły Głównej).

W 1875 objął kierownictwo Archiwum Głównego oraz otrzymał nominację na profesora zwyczajnego. W 1876 Moskiewskie Towarzystwo Archeologiczne wybrało go na swojego członka czynnego.

Od 1891 roku członek czynny zagraniczny Wydziału historyczno-filozoficznego Akademii UmiejętnościSkład Akademii. Zmarli Rocznik Akademii Umiejętności w Krakowie, Rok 1896/7 s. 34.. W 1876 roku został członkiem Moskiewskiego Towarzystwa ArcheologicznegoMaria Blombergowa, Polscy członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego (1864-1914), w: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 25/3 (1980) s. 548–549..

Pawiński współredagował „Bibliotekę Warszawską”, był również współzałożycielem pisma „Ateneum”, a także współpracownikiem Wielkiej Encyklopedii Ilustrowanej oraz wielu czasopism. Kierował Sekcją Czytelni przy Towarzystwie Dobroczynności. Był również współtwórcą Towarzystwa Kolonii Letnich.

Żoną Adolfa Pawińskiego była Aniela Moldenhawer (1848–1909) z którą miał syna Stanisława (1872-1913) i córkę Marię (1875–1934), a jego zięciem był Bronisław Chrostowski (1852-1923, lekarz, związany z Otwockiem).

Adolf Pawiński został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 207–VI–25/27).

Publikacje (wybór) Źródła dziejowe Skarbowość w Polsce i jej dzieje za Stefana Batorego Stefan Batory pod Gdańskiem w 1576-77 Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym Mazowsze (1894) Wielkopolska t.1 t.2 Małopolska t.1 t.2 Rządy sejmikowe w Polsce, 1572-1795: na tle stosunków województw kujawskich (1888) Sejmiki ziemskie: początek ich i rozwój aż do ustalenia się udziału posłów ziemskich w ustawodawstwie sejmu walnego 1374-1505 (1895) O pojednaniu w zabójstwie: według dawnego prawa polskiego Jana Ostroroga żywot i pismo O Naprawie Rzeczypospolitej: Studyum z literatury politycznej XV wieku Hiszpania. Listy z podróży (1881) t.1, t.2 Portugalia: listy z podróży Dzieje zjednoczenia Ormian polskich z Kościołem Rzymskim w XVII wieku, z dwóch rękopisów, z włoskiego i łacińskiego w przekładzie polskim Polabskie slaviâne: istoričeskoe izsledovanie W sprawie o narodowość Kopernika: Objaśnienia ku uczczeniu 400-nej rocznicy urodzin Kopernika w d. 19 lutego 1873 Młode lata Zygmunta Starego Anna, księżna Mazowiecka Ostatnia księżna mazowiecka: obrazek z dziejów XVI wieku

Upamiętnienie Od 1960 jest patronem jednej z warszawskich ulic. W kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa Oblubieńca w Warszawie znajduje się tablica epitafijna ku czci Adolfa Pawińskiego. Jest patronem jednej z ulic w Zgierzu

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Dzieła Adolfa Pawińskiego w Federacji Bibliotek Cyfrowych Dzieła Adolfa Pawińskiego w archive.org Dzieła Adolfa Pawińskiego w Google.pl Prace Adolfa Pawińskiego w serwisie Polona.pl

Kategoria:Członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego Kategoria:Członkowie Konwentu Polonia Kategoria:Polscy archiwiści Kategoria:Polscy statystycy Kategoria:Polscy wydawcy wydawnictw źródłowych Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Nauczyciele akademiccy Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Głównej Warszawskiej Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Tartu Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Zgierzu Kategoria:Urodzeni w 1840 Kategoria:Zmarli w 1896