thumb|Endoskopowy obraz zwężenia blisko spowodowane przewlekłym refluksem żołądkowo-przełykowym. Jest to jedna z najczęstszych przyczyn dysfagii (trudności w połykaniu) w sklerodermii
Choroba refluksowa przełyku, refluks żołądkowo-przełykowy (ang. GERD - gastroesophageal reflux disease) – schorzenie polegające na nieprawidłowym cofaniu się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku z powodu niesprawności zwieracza dolnego przełyku. W krajach rozwiniętych 20% populacji ma takie objawy przynajmniej raz w tygodniu, natomiast 10% odczuwa je codziennieAdam Chwieśko;Zastosowanie techniki wielokanałowej impedancji z pH-metrią w diagnostyce choroby refluksowej przełyku. Strona NIL..
Definicja W 2005 w Montrealu zaproponowano nową definicję choroby refluksowej przełyku (tak zwana definicja montrealskaThe Montreal Definition of GERD – a patient-centred approach to diagnosis), według której jest to wsteczne zarzucanie treści żołądkowej wywołujące dokuczliwe objawy lub powikłania.
Objawy i przebieg Wśród objawów i powikłań obecnie wyróżnia się: zespoły przełykowe typowy zespół refluksowy (zgaga) zespół bólu w klatce piersiowej zespoły z uszkodzeniem przełyku zapalenie przełyku zwężenie przełyku przełyk Barretta gruczolakorak zespoły pozaprzełykowe o ustalonym związku kaszel przewlekłe zapalenie krtani astma oskrzelowa ubytki zębowe o możliwym powiązaniu zapalenie zatok zapalenie gardła zwłóknienie płuc zapalenie ucha środkowego nieprzyjemny zapach z ust krwawienie z górnej części przełyku
Patogeneza Za główne czynniki patogenetyczne uważa się występowanie przedłużonego czasu relaksacji dolnego zwieracza przełyku, co prowadzi do zarzucania i długotrwałego zalegania kwaśnej treści żołądkowej lub zasadowej treści jelitowej w przełyku. Choroba refluksowa przełyku może być powodowana obecnością przepukliny wślizgowej rozworu przełykowego.
Towarzyszą temu różnorodne objawy kliniczne, głównie zgaga, uczucie pieczenia w klatce piersiowej, czasem wrażenie cofania się pokarmu. Czasami są to po prostu bóle w klatce piersiowej. Wymaga to szczegółowej diagnostyki, ponieważ imitują objawy kardiologiczne.
Mogą wystąpić również objawy ze strony górnych dróg oddechowych w postaci chrypki, zapalenia krtani lub gardła.
Powikłania nadżerki przełyku – najczęstsze powikłanie, z którym zmaga się ponad 20% cierpiących z powodu refluksu zwężenie przełyku, na skutek długotrwałego stanu zapalnego owrzodzenie krwawienie z owrzodzenia perforacja owrzodzenia przełyk Barretta erozja szkliwa i próchnica Choroba refluksowa 6-krotnie zwiększa ryzyko wystąpienia raka gruczołowego przełyku, 5-krotnie raka złącza żołądkowo-przełykowego oraz 2-krotnie raka płaskonabłonkowego przełyku.
Diagnostyka W diagnostyce podstawowej wykorzystuje się badanie RTG przełyku z kontrastem, endoskopię górnego odcinka przewodu pokarmowego, 24 godzinną pH-metrię i manometrię przełykową, test omeprazolowy. Dawniej w diagnostyce wykorzystywano też test prowokacyjny zwany próbą Bernsteina, obecnie metoda ta jest rzadko stosowana.
Stopnie zaawansowania Do oceny stopnia zaawansowania choroby stosuje się endoskopową ocenę według skali Savary-Millera: 0 – stan prawidłowy 1 – przekrwienie 2 – linijne nadżerki 3 – rozlane nadżerki 4 – zwężenie pozapalne.
Leczenie Leczenie zachowawcze – z wyboru stosuje się leki z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP) np. omeprazol, pantoprazol, które zmniejszają kwaśność soku żołądkowego. Po zagojeniu zapalenia przełyku, można je stosować jeszcze wiele lat. Istnieją jednak działania niepożądane IPP.
Leczenie chirurgiczne – stosowane w przypadku powikłań lub nieudanego leczenia zachowawczego. Najczęściej wykonywanym zabiegiem jest fundoplikacja sposobem Nissena, polegająca na owinięciu dolnego odcinka przełyku wraz z wpustem i dnem żołądka, którą od początku lat 90. XX wieku wykonuje się techniką laparoskopową. Obie metody leczenia, zachowawcza i chirurgiczna, cechują się podobną skutecznością w długotrwałej obserwacji. Leczenie zachowawcze jest postępowaniem bezpieczniejszym, leczenie operacyjne jest tańsze, niż długotrwałe leczenie IPP (w warunkach europejskich 5–letnie stosowanie omeprazolu jest o 886 euro droższe niż operacja).
Postępowanie niefarmakologiczne – polega na: zmniejszeniu masy ciała u chorych z nadwagą zmniejszenie spożycia tłuszczu w diecie zaprzestaniu palenia tytoniu uniesieniu wezgłowia łóżka, spanie na lewym boku unikaniu przyjmowania pozycji leżącej przez 2-3 godz. po posiłku, spożywanie lekkiego posiłku 3 godziny przed snem unikaniu pokarmów wywołujących refluks – kawa, alkohol, czekolada, pokarmy tłuste, mięta, pomidory unikaniu pokarmów kwaśnych, które wywołują zgagę – owoce cytrusowe, napoje gazowane, ostre przyprawy spożywanie wielu małych posiłków zamiast kilku dużych.
Klasyfikacja ICD10 kod ICD10 nazwa choroby Zarzucanie żołądkowo-przełykowe z zapaleniem przełyku Zarzucanie żołądkowo-przełykowe bez zapalenia przełyku
Przypisy
Linki zewnętrzne Artykuł w serwisie gastrologia.mp.pl (Wydawnictwo Medycyna Praktyczna)
Kategoria:Choroby przełyku Kategoria:Chirurgia