thumb|Oficerowie Oddziału Wydzielonego ppłk. Gustawa Paszkiewicza (w środku ze szpicrutą) (55. i 56. pp, 2. i 3. dyon 14. pap, 3. komp. 14. baonu saperów) po ponownym zajęciu Mińska, 15 października 1920 thumb|Władysław Anders i Gustaw Paszkiewicz 1926 thumb|Gustaw Paszkiewicz i Bronisław Rakowski, Armia Polska na Wschodzie 1942 thumb|Grób Gustawa Paszkiewicza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Gustaw August Paszkiewicz, ps. „Radwan” (ur. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 1 czerwca 1935, s. 55, sprostowano datę urodzin ówczesnego pułkownika dyplomowanego Gustawa Paszkowskiego z „20 marca 1893 roku” na „1 kwietnia 1892 roku”. w Wasiliszkach, zm. 27 lutego 1955 w Warszawie) – generał dywizji ludowego Wojska Polskiego, zastępca Komendanta Głównego Związku Walki Zbrojnej od marca do czerwca 1940Armia Krajowa – szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, pod redakcją Krzysztofa Komorowskiego, Warszawa 1999, s. 372., poseł na Sejm Ustawodawczy, trzykrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się w rodzinie ziemiańskiej, jako syn Leonarda i Justyny z domu Tabęckiej. Miał braci i siostry. Jego młodszym bratem był Wilhelm Paszkiewicz, podpułkownik Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Po ukończeniu gimnazjum w Mińsku, 13 sierpnia 1913 wstąpił do rosyjskiej Wileńskiej Szkoły Wojskowej, którą ukończył 1 grudnia 1914 w stopniu chorążego. Od 1914 walczył w armii rosyjskiej. 1 stycznia 1915 uzyskał awans na porucznika. W tym też roku 20 lipca został kontuzjowany pod Puchaczowem. 10 czerwca 1916 mianowano go na stopień podkapitana, 10 czerwca 1917 został kapitanem, a już 21 sierpnia tego roku awansowano go na stopień podpułkownika ze starszeństwem. Początkowo od 8 grudnia 1917 służył w Legii Rycerskiej w I Korpusie Polskim w Rosji, a od 15 stycznia 1918 przeniesiono go do 3 ps., gdzie został dowódcą 1 kompanii. Od 1 marca do 20 maja 1918 był komendantem miasta i załogi Rohaczewa.

II Rzeczpospolita 3 listopada 1918 wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego. Następnie od 5 grudnia 1918 służył w Ministerstwie Spraw Wojskowych, gdzie był sztabowym oficerem do zleceń w departamencie technicznym. 26 lutego 1919 przydzielono go do 1 pułk strzelców wielkopolskich (późniejszego 55 Poznańskiego Pułku Piechoty), gdzie 13 marca został mianowany przez gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego dowódcą tego pułku. Wchodząc w skład Grupy Operacyjnej gen. Daniela Konarzewskiego, odznaczył się w wojnie polsko-ukraińskiej w walkach o Lwów i pod Stryjem, a od jesieni 1919 do października 1920 walczył w wojnie polsko-bolszewickiej.

W okresie od 15 października 1920 do 15 stycznia 1921 uczęszczał na kurs wyższych dowódców. W latach 1923–1924 był słuchaczem Kursu Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu kursu otrzymał tytuł oficera Sztabu Generalnego. Od października 1924 do maja 1926 komendant Szkoły Podchorążych i Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie. Podczas przewrotu majowego występował czynnie po stronie rządu. Od października 1926 dowódca piechoty dywizyjnej 24 Dywizji Piechoty w Jarosławiu. W międzyczasie (od 10 listopada 1932 do 10 sierpnia 1933) był słuchaczem VII kursu w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie oraz odbył zagraniczną podróż taktyczną (od 11 lipca do 11 sierpnia 1933). 12 października 1935 mianowany dowódcą 12 Dywizji Piechoty w Tarnopolu. W latach 1937–1938 kierował akcją pacyfikacyjną ludności ukraińskiej.

W okresie II RP został osadnikiem wojskowym w powiecie lidzkim. W 1935 otrzymał godność szambelana papieskiego. 19 listopada 1938 w Tarnopolu uległ wypadkowi, gdy podczas inspekcji budowanego Domu Rolniczo-Handlowego spadł z ok. 8-metrowego rusztowania, jednak według oficjalnego oświadczenia nie odniósł poważniejszych obrażeń. W 1939 zasiadał w zarządzie okręgu tarnopolskiego Towarzystwa Rozwoju Ziem WschodnichRocznik Ziem Wschodnich 1939, s. 214..

II wojna światowa W kampanii wrześniowej po rozbiciu 12 DP, wydostał się z okrążenia i 13 września dotarł do Włodzimierza Wołyńskiego, gdzie przebywał wódz naczelny. Według prof. Pawła Wieczorkiewicza nie wywiązał się ze swych obowiązków, motywując to chorobą serca. Od 15 września 1939 zastępca dowódcy Armii „Karpaty”. W czasie kampanii dwukrotnie ranny, przedostał się do Rumunii, gdzie został internowany w obozie w Băile Herculane, następnie przedostał się do FrancjiPiotr Stawecki: Generałowie polscy w wojnie obronnej 1939 roku i ich dalsze losy wojenne: cz. 2, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 15 (66)/3 (249), s. 93–94.. W okresie od 1 grudnia 1939 do 23 czerwca 1940 pełnił funkcję zastępcy ministra spraw krajowych i dowódcy Związku Walki Zbrojnej Kazimierza Sosnkowskiego w rządzie Władysława SikorskiegoEugeniusz Piwowarski: Skarga gen. Paszkiewicza na marszałka Żymierskiego z lipca 1949 roku, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” nr 2/2013, s. 131–135..

Po upadku Francji w czerwcu 1940 przedostał się do Wielkiej Brytanii. W PSZ kolejno dowódca 1 Brygady Strzelców (od października 1940 do maja 1942), 4 Dywizji Strzelców (od maja do października 1942), 2 Samodzielnej Brygady Pancernej (od października 1942 do czerwca 1943), zastępca dowódcy I Korpusu Polskiego (do zwolnienia przez pełniącego obowiązki Naczelnego Wodza gen. Władysława Andersa w marcu 1945).

Okres powojenny 18 grudnia 1945 powrócił do kraju i 15 stycznia 1946 wstąpił do ludowego Wojska Polskiego. 22 stycznia 1946 objął dowództwo 18 Dywizji Piechoty w Białymstoku. Od marca tegoż roku obowiązki dowódcy dywizji łączył z funkcją przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu Bezpieczeństwa w Białymstoku. Na tym ostatnim stanowisku kierował działaniami wojska, w tym KBW oraz MO i Urzędu Bezpieczeństwa skierowanym przeciwko organizacjom niepodległościowego podziemia antykomunistycznego. W okresie od 18 października 1946 do 14 października 1948 był dowódcą Warszawskiego Okręgu Wojskowego. 31 stycznia 1949 został przeniesiony w stan spoczynku. Z dniem 1 września 1949 został jednak przywrócony do czynnej służby i następnie do 20 kwietnia 1951 był dyrektorem Biura Wojskowego w Ministerstwie Leśnictwa. W październiku 1950 spotkał się z generałem Augustem Emilem Fieldorfem i na jego prośbę wystawił mu zaświadczenie o przebiegu służby wojskowej w czasie wojny.

Po sfałszowanych przez PPR wyborach do Sejmu Ustawodawczego od stycznia 1947 był posłem na Sejm. Reprezentował prokomunistyczne Stronnictwo Ludowe, a od 1949 Zjednoczone Stronnictwo Ludowe. W 1947 jednym z przemówień sejmowych oskarżył gen. Andersa o udział w spisku na życie gen. Władysława Sikorskiego i przyczynienie się do katastrofy w Gibraltarze.

19 września 1952 ostatecznie przeszedł w stan spoczynku. Pełnił stanowisko wicedyrektora Państwowych Torów Wyścigów Konnych (przedsiębiorstwa utworzonego w 1950 przy torze wyścigów konnych Służewiec).

Zmarł nagle 27 lutego 1955 w Warszawie. Został pochowany 3 marca 1955 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B 2-7-12/13).

Życie prywatne 15 lutego 1928 zawarł związek małżeński z 22-letnią Heleną Anną z domu Hartingh, z którą miał córkę Helenę (ur. 21 marca 1929)Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 t. III: M–S, Toruń 2010, s. 142..

Awanse podporucznik – 1 grudnia 1914 porucznik – 1 stycznia 1915 podkapitan – 10 czerwca 1916 kapitan – 10 czerwca 1917 podpułkownik – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 160. lokatą w korpusie oficerów piechoty pułkownik – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 27. lokatą w korpusie oficerów piechoty generał brygady – ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 1. lokatą w korpusie generałów generał dywizji – 1946

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Wojskowego Virtuti Militari – 24 listopada 1922 Krzyż Złoty Orderu Wojskowego Virtuti Militari – 24 listopada 1922 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2234 – 1921Dekret Wodza Naczelnego L. 2863 z 13 kwietnia 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 16, poz. 561. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości (16 marca 1933) („za pracę w dziele odzyskania niepodległości”). Order Krzyża Grunwaldu III klasy (16 lipca 1946) („w uznaniu zasług położonych w obronie wybrzeża w roku 1939”). Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 30 kwietnia 1925 („za zasługi na polu wyszkolenia i wychowania armji”)M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 435. Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz 2, 3 i 4 w 1921) Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1931 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 – 1928 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości – 1928 Medal 3 Maja Amarantowa wstążka Kawaler Komandor Orderu Łaźni (Wielka Brytania)Według własnego raportu G. Paszkiewicza do J. Bermana (E. Piwowarski, Skarga... s. 136). Komandor Orderu Świętego Sawy (Jugosławia) Oficer Orderu Legii Honorowej Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej – 28 września 1925 Krzyż Oficerski belgijskiego Orderu Leopolda – 1924 Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”) – 4 grudnia 1924 Order Świętego Włodzimierza IV klasy z mieczami i wstęgą (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie)

Przypisy

Bibliografia

Henryk Wichrowski: Walki ze zbrojnym podziemiem na ziemiach północnych, Wojskowy Przegląd Historyczny z 1982, Nr 4 (102) s. 71.

Kategoria:Absolwenci Wileńskiej Szkoły Wojskowej Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich Kategoria:Dowódcy 2 Warszawskiej Brygady Pancernej Kategoria:Dowódcy 12 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy 18 Dywizji Piechoty (LWP) Kategoria:Dowódcy 5 Kresowej Dywizji Piechoty Kategoria:Dowódcy 55 Poznańskiego Pułku Piechoty Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 24 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego Kategoria:Działacze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie brygady Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Generałowie dywizji ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie związani z Ostrowią Mazowiecką Kategoria:Odznaczeni Amarantową Wstążką Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 3 Maja Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie dowództwa 1 Samodzielnej Brygady Strzelców Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Politycy Stronnictwa Ludowego (1944–1949) Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952)