Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach-Szopienicach – parafia luterańska w Katowicach, należąca do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąc część jego diecezji katowickiej. Jej siedziba znajduje się przy ulicy ks. bp. H. Bednorza 20, na terenie dzielnicy Szopienice-Burowiec.

Funkcjonuje od 1885 roku jako filiał Roździeń parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Mysłowicach, a w 1910 roku przekształcono ją samodzielną parafię. Świątynią parafialną jest kościół Zbawiciela, powstały w stylu neogotyckim w latach 1899–1901.

Historia lewo|mały|Kościół Zbawiciela na widokówce wydanej około 1905 roku lewo|mały|Budynek plebanii szopienickiej parafii ewangelickiej, zniszczony w 2023 roku; zdjęcie z 2020 roku

Wielka ekspansja protestantyzmu na terenie Roździenia i Szopienic nastąpiła w pierwszej połowie XIX wieku, kiedy zaczęły tu masowo powstawać fabryki, kopalnie, huty, do których przybywali liczni pracownicy wyznania ewangelickiego. W 1857 roku ewangelicy otwarli w Roździeniu czteroklasową szkołę, która mieściła się w miejscu późniejszej willi Jacobsena przy ulicy ks. bp. H. Bednorza 60. W 1885 roku nastąpiło formalne zawiązanie wspólnoty parafialnej jako filiał Roździeń parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Mysłowicach. Odtąd wspólnota roździeńsko-szopienicka uczęszczała okazyjnie na nabożeństwa do kościoła Apostołów Piotra i Pawła w Mysłowicach lub przybywał tu mysłowicki ksiądz, odprawiając nabożeństwa w najmowanej sali, szkole lub sali posiedzeń rady gminy w Roździeniu.

W 1899 roku ewangelicy rozpoczęli budowę kościoła w Roździeniu, którą zakończyli w 1901 roku. Duże zasługi dla społeczności ewangelickiej Roździenia i Szopienic miał Ernst von Prittwitz und Gafron, którego działania doprowadziły do powstania świątyni i organizacji niezależnej parafii. W kwietniu 1902 roku otwarto nowy gmach szkoły w Roźdzeniu przy późniejszej ulicy ks. bp. H. Bednorza 13.

W 1905 roku roździeński filiał otrzymał swojego duszpasterza – ks. Wilhelma Dorna, a ostatecznie odłączenie filiału od macierzystej parafii w Mysłowicach nastąpiło w 1910 roku, gdy utworzono samodzielną parafię w Roździeniu. Ks. Wilhelm Dorn został mianowany pierwszym jej proboszczem.

W latach 1907–1908 ewangelicy wznieśli koło kościoła parafialnego budynek plebanii i dużą salę parafialną.

W wyniku poplebiscytowego rozgraniczenia Górnego Śląska rejon współczesnych Katowic znalazł się w Polsce, wskutek czego wiele rodzin ewangelickich opuściło to miasto – liczba zborowników spadła o ok. 40%. W latach międzywojennych w parafii działały związki mężczyzn, kobiet, młodzieży, a także funkcjonowało aktywnie Towarzystwo Polaków Ewangelików. W 1934 roku, gdy Szopienice wchłonęły Roździeń, dotychczasowa parafia roździeńska stała się parafią Ewangelicko-Augsburską w Szopienicach. W 1939 roku proboszcz ks. Ryszard Horn musiał na rozkaz Niemców opuścić parafię, przez co szopienicka wspólnota pozostawała bez opieki duszpasterskiej. Obsługiwali ją księża z ościennych miast, a ostatecznie obowiązki przejął ks. Gerhard Myschliwczyk.

W 1945 roku przez pół roku w szopienickim kościele nie odbywały się nabożeństwa. Do 1947 roku nabożeństwa odbywały się nieregularnie, a opiekę duszpasterską w parafii sprawował wówczas ks. Leopold Raabe. Stałego administratora parafia otrzymała w 1947 roku, a został nim ks. Gustaw Gersteinstein. W 1951 roku pod patronatem szopienickiego księdza powołano tzw. parafialny ośrodek szopienicki, w skład weszły ponadto parafie w Hołdunowie, Mysłowicach i Sosnowcu, które formalnie nadal zachowały swą autonomiczność. 31 grudnia 1959 roku, gdy Szopienice włączono w granice administracyjne Katowic, dotychczasowa parafia szopienicka otrzymała współczesną nazwę. W 1987 roku dzięki zaangażowaniu zborowników dokonano wymiany wewnętrznego wystroju kościoła parafialnego.

Z momentem swojej ordynacji 9 lutego 2013 roku pracę na stanowisku wikariusza rozpoczął w szopienickiej parafii ks. Łukasz Ostruszka i pełnił ją do 30 czerwca 2015 roku. Kolejnym wikariuszem w szopienickiej parafii został 1 września 2016 roku ks. Robert Augustyn, wybrany 20 czerwca 2021 roku na proboszcza parafii w Białej i oficjalnie zainstalowany na tym stanowisku 4 września 2021 roku. 1 września tego samego roku funkcję wikariusza w Szopienicach objął ks. Piotr Uciński. 27 stycznia 2023 roku doszło do wybuchu gazu w budynku plebanii, w wyniku czego zginęły dwie osoby, a sam gmach został w znacznej części zniszczony.

Proboszczowie ks. Wilhelm Dorn (1905–1917) ks. Johannes Paul Dierich (1918–1931) ks. Eduard Bechtloff (1931–1938) ks. Ryszard Horn (1938–1939) ks. Gerhard Myschliwczyk (1939–1945) ks. Leopold Raabe (1945–1947) ks. Gustaw Gerstenstein (1947–1951) ks. Emil Kowala (1952–1961) ks. Karol Bauman (1961–1997) ks. Adam Malina (od 1997)

Kościół parafialny

Kościołem parafialnym parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach-Szopienicach jest kościół Zbawiciela, położony przy ulicy ks. bp. H. Bednorza w dzielnicy Szopienice-Burowiec. Stanowi jedną z dwóch świątyń ewangelicko-augsburskich w Katowicach. Jest to skromny, neogotycki, jednonawowy obiekt z wieżą wysoką na 42 m wieżą i prezbiterium zakończonym apsydą. Kościół wpisany jest do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.

Działalność parafialna mały|Wnętrze kościoła parafialnego Zbawiciela w trakcie koncertu (2010)

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach-Szopienicach ma swoją siedzibę przy ulicy ks. bp. H. Bednorza 20 w Katowicach, na terenie dzielnicy Szopienice-Burowiec. Należy do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąc część jego diecezji katowickiej. W 2023 liczyła około 100 wiernych.

Wspólnota prowadzi własną działalność oraz wspólne przedsięwzięcia z sąsiednimi wspólnotami należącymi do ośrodka szopienickiego, w skład którego wchodzą parafie w Szopienicach, Sosnowcu, Mysłowicach i Hołdunowie. W szopienickim kościele parafialnym odprawiane są nabożeństwa niedzielne, świąteczne i tygodniowe. Całorocznie parafia prowadzi akcję otwartego kościoła, a także organizuje jego zwiedzanie wraz z prelekcją. Dzięki organom, podczas wakacji w kościele organizowane są koncerty muzyki organowej, chóralnej i kameralnej. W 2007 roku pod chórem otwarto stałą ekspozycję poświęconą historii parafii.

Oprócz działań typowo kościelnych przy parafii ewangelickiej prowadzona jest także działalność charytatywna. Działa tutaj świetlica środowiskowa, najpierw prowadzona we współpracy z szopienickimi instytucjami edukacyjnymi i MOPS-em, a później jako samodzielne przedsięwzięcie. Siedziba parafii była także miejscem organizacji lokalnego sztabu finałów Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

Parafia zarządza cmentarzem położonym przy ulicy A. Kocura w Katowicach, założonym w 1888 roku.

Przypisy

Bibliografia

Katowice-Szopienice Ewangelicko-Augsburska Katowice-Szopienice Zbawiciela