thumb|Grób komandora podporucznika Zygmunta Horyda na cmentarzu Witomińskim thumb|Pomnik pamięci żołnierzy 2 Morskiego Pułku Strzelców oraz batalionu marynarzy w Mostach. Zygmunt Horyd (ur. 30 kwietnia 1896 w Warszawie, zm. 12 września 1939 w Mostach) – polski wojskowy i inżynier budownictwa wodnego, komandor podporucznik. Był oficerem piechoty i morskim oficerem technicznym. Brał udział w I wojnie światowej i wojnie polsko-bolszewickiej. Poległ podczas kampanii wrześniowej, będąc dowódcą batalionu marynarzy. Kawaler Orderu Virtuti Militari oraz Orderu Krzyża Grunwaldu.

Służba wojskowa Urodził się 30 kwietnia 1896 roku w Warszawie, w rodzinie Leona (zm. 1929) i Anastazji z domu Karl. Był młodszym bratem Władysława ps. „Przerwic” (1892–1937), komendanta Okręgu III POW w Siedlcach, oficera 22 pułku piechoty i Stanisławy ps. „Myszka” (1894–1975) zamężnej z Edwardem Dryll, odznaczonej Medalem Niepodległości.

Zygmunt Horyd od listopada 1914 roku do marca 1916 roku służył w Polskiej Organizacji Wojskowej. W tym okresie ukończył Szkołę Podchorążych. Następnie wstąpił do Legionów Polskich i w szeregach 5 pułku piechoty Legionów Polskich brał udział w bitwie pod Kostiuchnówką w lipcu 1916 roku. Podczas starć został ranny i wzięty do niewoli rosyjskiej, z której uciekł i przez Szwecję przedostał się do Polski. 1 lipca 1917 roku wcielono go do 1 pułku artylerii Legionów Polskich. Awansował na porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku oraz odbył przeszkolenie w Szkole Podchorążych Piechoty. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej walczył podobnie jak brat w 22 pułku piechoty.

1 października 1921 roku rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Wodnej Uniwersytetu Warszawskiego, które ukończył 9 lutego 1926 roku. W 1924 roku przeniesiono go od Korpusu Morskich Oficerów Technicznych w Marynarce Wojennej i skierowano do Komendy Portu Wojennego Modlin, gdzie został oficerem w Warsztatach Portowych. 3 maja 1926 został mianowany kapitanem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 i 2. lokatą w korpusie technicznym. Od 1927 roku służył na różnych stanowiskach w Dowództwie Floty oraz Komendzie Portu Wojennego Gdynia, był m.in. kierownikiem Rejonu Inżynieryjnego Wybrzeża Morskiego. 1 września 1931 roku wyznaczono go szefem Budownictwa Wybrzeża Morskiego we Flocie i Obszarze Nadmorskim. Na tym stanowisku kierował budową Warsztatów Portowych Marynarki Wojennej, a także uczestniczył w pracach nad budową portu w Gdyni. Z dniem 1 stycznia 1934 roku awansował na komandora podporucznika. W marcu 1939 pełnił służbę w Komendzie Portu Wojennego Gdynia na stanowisku szefa budownictwa Wybrzeża Morskiego.

4 września 1939 roku sformował batalion marynarzyW niektórych źródłach występuje jako 1 batalion marynarzy. na bazie Kadry Floty. Jednostka weszła w skład Lądowej Obrony Wybrzeża i walczyła na linii Rumia–Pierwoszyno. Kmdr ppor. inż. Zygmunt Horyd poległ 12 września w natarciu pod Mostami prowadząc tyralierę marynarzy do ataku na bagnety. Jego ciało ekshumowano ze zbiorowej mogiły i pochowano na cmentarzu Witomińskim (kwatera 1-4-2)Wyszukiwarka cmentarna - Cmentarze Komunalne w Gdyni.. Pogrzeb odbył się 6 października 1939. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 272-1-25,26).

Był żonaty, miał dwie córki: Wandę (ur. 25 stycznia 1923) i Marię (ur. 8 października 1927).

W latach 1995–2002 imieniem „Komandora Podporucznika Inżyniera Zygmunta Horyda” wyróżniony był stacjonujący w Gdyni – Babich Dołach 3 batalion zabezpieczenia Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej. Po rozwiązaniu batalionu imię przejęła utworzona w jego miejsce 43 Baza Lotnicza, która z dniem 1 stycznia 2011 roku została przeformowana w 43 Bazę Lotnictwa Morskiego. Nosi je również ulica w Gdyni – Pogórzu.

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti MilitariBył jednym z 4 oficerów Marynarki Wojennej odznaczonych Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari za zasługi w trakcie II wojny światowej. Oprócz niego w ten sposób odznaczeni zostali: kontradm. Józef Unrug, kontradm. Stefan Frankowski i kmdr ppor. Jan Grudziński. pośmiertnie Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4461 – 1921 Krzyż Niepodległości – 28 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”., zamiast uprzednio (2 sierpnia 1931) nadanego Medalu Niepodległości. Order Krzyża Grunwaldu III klasy pośmiertnie Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Zobacz też Obrona Wybrzeża w kampanii wrześniowej 1939

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, st. kust. dypl. dr Maria Babnis, inż. Alfons Jankowski, dr Jan Sawicki. Kadry Morskie Rzeczypospolitej. Tom II. Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918–1947. Wyższa Szkoła Morska. Gdynia 1996. .

Kategoria:Budowniczowie Gdyni Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Komandorowie podporucznicy II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Obrońcy Wybrzeża (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 22 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Witomińskim w Gdyni Kategoria:Polegli w kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1939 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 (Austro-Węgry) w niewoli rosyjskiej