Lubecz lub Lubiacz (ukr. Любеч) – miasto na Ukrainie, nad rzeką Dniepr i Użyk, obwód czernihowski, od zachodniej strony przy granicy z Białorusią. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga NarodówAleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów – Bracław). T. 3, Warszawa 1897, s. 230..
Historia Lubecz to jedno z najstarszych miast na terenie Ukrainy, pierwsza wzmianka historyczna z roku 882Nestor, Powieść minionych lat, przełożył i opracował Franciszek Sielicki Wrocław 1999., kiedy to książę Rusi Nowogrodzkiej, Oleg Mądry w czasie wyprawy na Kijów zajął gród i ustanowił w nim swoje rządy. W latach 1024–1036 i 1054–1239 Lubecz wchodził w skład księstwa czernihowskiego. W roku 1097 w Lubeczu odbył się zjazd książąt ruskich z udziałem Włodzimierza Monomacha oraz Wasyla Rościsławowica. Na zjeździe omawiano plany obronne przed najazdami tatarskich plemion Kumanów.
Od II poł. XIV w. do 1503 Lubecz znajdował się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego, starostwo starodubowskie. Następnie Lubecz należał do Carstwa Moskiewskiego. Po wojnie polsko-rosyjskiej zakończonej Rozejmem w Dywilinie, w latach 1618–1667 w granicach Korony Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej, województwo kijowskie, starostwo lubeckie i łojowskie. Lubecz należał do dóbr królewskich. W okresie panowania króla Jana Kazimierza miasto dzierżawili książęta Radziwiłłowie oraz ks. Tyszkiewiczowie. W roku 1623 Lubecz otrzymał prawa miejskie magdeburskie, od roku 1635 w składzie województwa czernihowskiego.
W 1646 roku Sejm zdecydował, że Lubecz wraz z Łojowem zostaną przyłączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego do czasu odzyskania przez WKL Trubecka, który król Władysław IV Waza przekazał dobrowolnie Moskwie w 1644 roku w zamian za sojusz przeciw Turcji.
W 1648 roku zdobyli go Kozacy, ale odzyskał go hetman Janusz Radziwiłł. Następnie ponownie zajęty przez Kozaków, ale po II bitwie pod Łojowem w lipcu 1651 roku załoga kozacka uciekła z miasta i Lubecz został 8 lipca odzyskany przez Janusza Radziwiłła.
Obrona Lubecza W Lubeczu hetman polny pozostawił silny, liczący ok. 3 tys. żołnierzy, garnizon, którego trzon stanowił regiment pieszy księcia Franciszka Hermana Sachsen-Lauenburga. Dowództwo nad nim otrzymał porucznik husarski Maciej Frąckiewicz Radzimiński. Oddziały pozostawione w Lubeczu miały przede wszystkim ubezpieczać jedyne dogodne połączenie pomiędzy północną Ukrainą a Wielkim Księstwem Litewskim, a także przeciwstawiać się działaniom pułków kozackich z lewego brzegu Dniepru. Po ugodzie pod Białą Cerkwią oddziały litewskie pozostawione w Lubeczu zostały odblokowane, ponieważ od kilku tygodni musiały odpierać coraz gwałtowniejsze ataki Kozaków z pułku czernihowskiego. Otoczyli oni na tyle ścisłym pierścieniem blokady bronione przez Litwinów szańce, usypane na tzw. Łysej Górze, że jak donosił Janusz Kiszka ich nasi z wału ictu (uderzeniem) kamienia dosięgnąć mogą (...) powietrze (choroby) panuje między nimi (obrońcami) i głód się wzmaga, a na ostatek i wody są odjęte, a zaczynało im też brakować prochu i ołowiuhttp://bazhum.muzhp.pl/media//files/Przeglad_Historyczno_Wojskowy/Przeglad_Historyczno_Wojskowy-r2013-t14(65)-n3_(245)/Przeglad_Historyczno_Wojskowy-r2013-t14(65)-n3_(245)-s7-30/Przeglad_Historyczno_Wojskowy-r2013-t14(65)-n3_(245)-s7-30.pdf..
W rozpoczęciu kolejnego etapu Powstania Chmielnickiego zostało spalone przez Kozaków i opisane jako „puste”.
Przyłączony do Rosji w 1667 według postanowień rozejmu andruszowskiego, potwierdzonych pokojem Grzymułtowskiego w 1686.
Od roku 1801 w guberni czernihowskiej, powiat horodnicki. W roku 1876 miasto liczyło 459 domów oraz 2091 mieszkańców. W latach 1922–1991 należał do Ukraińskiej SRR, od roku 1932 w obwodzie czernihowskim, od 1991 należy do Ukrainy. Uświęcając wydarzenia Lubeckiego zjazdu w 1997 roku został odsłonięty brązowy pomnik autorstwa Gennadija Jerszowa, ukazujący sylwetki książąt oraz mnicha sprzed 900 lat.
Znani thumb|Św. Antoni Pieczerski (autor: G. Jerszow) urodzony w Lubeczu Antypas – Antoni Pieczerski (983–1073), św. Kościoła obrządku wschodniego książę Andrzej Wiśniowiecki, zm. 1584, starosta lubecki książę Paweł Sapieha, zm. 1580, starosta lubecki książę Michał Wiśniowiecki, zm. 1584, starosta lubecki książę Aleksander Wiśniowiecki, zm. 1594, starosta lubecki Mikołaj Abramowicz, zm. 1651, wojewoda trocki
Zobacz też bitwa pod Lubeczem zjazd w Lubeczu
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Miasta królewskie I Rzeczypospolitej (województwo czernihowskie) Kategoria:Miasta w obwodzie czernihowskim