Spółgłoska boczna szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [] lub []. W Północnoamerykańskim Alfabecie Fonetycznym głosce tej przypisany jest symbol ⟨ƛ⟩.
Artykulacja W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli artykulacja tej spółgłoski wymaga inicjacji płucnej i egresji (spółgłoska płucna egresywna) tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna) prąd powietrza w jamie ustnej przepływa po bokach języka w początkowej fazie dochodzi do zwarcia języka z dziąsłami tak jak przy artykulacji spółgłoski [t]. Zamiast plozji następuje przejście do spółgłoski [] bez oderwania języka od dziąseł. wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna.
Warianty wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [] wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy o spółgłosce welaryzowanej: [] napięcie mięśni gardła – mówimy o spółgłosce faryngalizowanej [] zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o spółgłosce labializowanej []
W językach na-dene i salisz występuje również ejektywny wariant tej spółgłoski, przy nieobecności wariantu płucnego afrykaty kontrastujący ze szczelinowym [].
Przykłady w języku awarskim: гIоркь [] „klamka” w języku haida: tla'únhl [] „sześć” w języku nahuatl: atlatl []
boczna zwarto-szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna