Stanisław Kazimierz Marcin Łapiński ps. „Nilski” (ur. 24 stycznia 1891 w Warszawie, zm. 16 lutego 1922 w Poznaniu) – polski inżynier, podpułkownik Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

thumb|Nagrobek S. Nilskiego-Łapińskiego (u góry po lewej) thumb|Pomnik S. Nilskiego-Łapińskiego w Łapach

Życiorys Syn Tomasza i Teofili z domu Porowskiej. Ukończył studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej uzyskując tytuł inżyniera. W 1912 został członkiem Związku Strzeleckiego, w którym pod pseudonimem „Nilski” ukończył kurs podoficerski i oficerski.

2 sierpnia 1914 rozpoczął służbę w Legionach Polskich, w którym był adiutantem w III batalionie w 1 pp. W czasie I wojny światowej walczył w szeregach 5 pułku piechoty. Podczas bitwy pod Łowczówkiem, dwukrotnie raniony w płuco, dostał się do rosyjskiej niewoli. Pomimo odniesionych ran ratuje się ucieczką i przez sześć tygodni ukrywa się w okolicach Tarnowa, zajętego przez Rosjan. Po przesunięciu frontu powrócił do I Brygady.

Od 31 stycznia do 9 marca 1917 roku był słuchaczem Kursu oficerów sztabowych i adiutantów wyższych dowództw w Warszawie. 22 marca 1917 roku został skierowany do macierzystego 5 pułku piechoty. W czasie służby w Legionach awansował na kolejne stopnie: chorążego (29 września 1914 roku), podporucznika (5 marca 1915 roku) i porucznika (2 lipca 1915 roku). W lipcu 1917 roku, po kryzysie przysięgowym został internowany w Beniaminowie. Zwolniony z internowania wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej. Pełnił funkcję instruktora na kursach oficerskich.

Podczas obrony Lwowa w listopadzie 1918 w trakcie wojny z Ukraińcami był członkiem Naczelnej Komendy Obrony LwowaEugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918-1919, t. I, Warszawa 2010, s. 35., szefem sztabu obrony Lwowa i zastępcą komendanta Czesława Mączyńskiego. Po wybuchu powstania wielkopolskiego brał udział u organizacji Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim. W kwietniu 1919 roku, wziął udział w wyprawie wileńskiej, jako oficer operacyjny Sztabu Naczelnego Wodza.

W czasie wyprawy kijowskiej został szefem sztabu 15 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty. Na tym stanowisku wyróżnił się zdolnościami i osobistym męstwem. Razem z dywizją wziął udział w wyprawie nad Berezynę, walkach odwrotowych, bitwie warszawskiej, uderzeniu na Mińsk Mazowiecki, ataku na tyły bolszewickiej 15 Armii, w walkach pod Lidą i Mińskiem. Po zakończeniu walk i powrocie do Wielkopolski ukończył kurs informacyjny Sztabu Generalnego, kurs lotnictwa i kurs dowódców pułków saperów. Od 8 lipca 1921 roku dowodził 70 pułkiem piechoty w Jarocinie. Był założycielem tamtejszego Koła Towarzystwa Wiedzy Wojskowej. Chcąc dokończyć okres dowodzenia pułkiem wystąpił z wnioskiem o przesunięcie terminu skierowania go na jednoroczny kurs doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej. Zmarł 16 lutego 1922 roku w Poznaniu, w następstwie szkarlatyny.

8 kwietnia 1934 jego szczątki zostały ekshumowane i przewiezione z Poznania do Lwowa, gdzie po uroczystym pogrzebie 15 kwietnia 1934 zostały pochowane w kwaterze dowódców na Cmentarzu Obrońców Lwowa.

Upamiętnienie Uchwałą Rady Miasta Lwowa z listopada 1938 jednej z ulic we Lwowie nadano imię Stanisława Nilskiego-Łapińskiego.

Od 1 czerwca 2009 jest patronem Gimnazjum nr 1 w Łapach. W tym mieście ustanowiono też pomnik podpułkownika.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 172 – 13 maja 1921Dekret Wodza Naczelnego L. 2976 z 13 maja 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 21, poz. 825 Krzyż Niepodległości z Mieczami – pośmiertnie, 9 listopada 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. zamiast uprzednio (9 listopada 1931 roku) nadanego Krzyża Niepodległości, jako inż. Łapiński Stanisław Kazimierz. Krzyż Walecznych czterokrotnie Odznaka za Rany i KontuzjeNa podstawie https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Stanis%C5%82aw_%C5%81api%C5%84ski.jpg Krzyż Obrony Lwowa Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Strona o znanych mieszkańcach Łap – Stanisław Nilski-Łapiński

Wiktor Krzysztof Cygan, Słownik biograficzny oficerów Legionów Polski. T. 1. Gryf, Warszawa 1992

Linki zewnętrzne Stanisław Nilski-Łapiński: Listopad we Lwowie (1918 r.) (1920) w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Członkowie Naczelnej Komendy Obrony Lwowa Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Wiedzy Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Dowódcy 70 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Obrony Lwowa Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Obrońców Lwowa Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Szefowie sztabu 15 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Łowczówkiem 1914 Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy Bitwy Warszawskiej (1920) Kategoria:Uczestnicy zajęcia Wilna (1919) Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1922