Prawo transportowe – dział prawa obejmujący przepisy regulujące sferę przemieszczania się osób i przewożenia rzeczy z jednego miejsca w przestrzeni w drugie.
Rozwój historyczny Najstarszy opis umowy przewozu znajduje się w prawie rodyjskim, przejętym później przez Rzymian (znajduje się tam konstrukcja awarii wspólnej). W czasach rzymskich przyjęto zasadę, że przewoźnik odpowiadał za całość przyjętego do transportu ładunku (receptum nautarum, cauponum, stabulariorum).
Z kolei w średniowieczu spisy prawa zwyczajowego zasadniczo nie zajmowały się regulowaniem działalności transportowej. Co do przewozu morskiego, to pewne przepisy znajdują się w Zwojach Olerońskich z XII w. i w kodyfikacji prawa miejskiego miasta Visby.
Jedną z pierwszych, choć cząstkową kodyfikacją prawa transportowego był ordynans o marynarce z 1681 roku wydany przez Ludwika XIV, króla Francji. Tam znalazła się m.in. konstrukcja umowy czarterowej (nawiązywała do rzymskiej umowy najmu statku). Umowę frachtową (właściwą umowę przewozu) regulowały m.in. gdańska ordynacja o żegludze przybrzeżnej z 1697 roku, liczne ordynacje hanzeatyckie i pruska ustawa o prawie morskim z 1727 roku.
W napoleońskim Kodeksie cywilnym z 1804 roku uregulowano przewóz lądowy i żeglugę śródlądową i korzystano z rzymskich recepta, zaś w Kodeksie handlowym z 1806 roku (ma zastosowanie do dziś w transporcie kolejowym, samochodowym i morskim) połączono reguły dotyczące najmu i przechowania. Z kolei w niemieckim kodeksie handlowym (HGB) z 1897 roku konstrukcja umowy przewozu zbliżyła się do umowy o dzieło, zaś w szwajcarskim prawie obligacyjnym z 1911 roku konstrukcja umowy przewozu zbliżyła się do umowy zlecenia.
Prawo transportowe międzynarodowe Pierwsze konwencje W 1890 roku uchwalono pierwszą konwencję międzynarodową dotyczącą transportu o powszechnym charakterze – była to Konwencja berneńska o przewozie towarów kolejami (CIM). W 1924 r. przyjęto Konwencję brukselską o ujednostajnieniu niektórych zasad dotyczących konosamentów (ważne znaczenie dla transportu morskiego) o drugą Konwencję berneńską o przewozie osób i bagażu kolejami (CIV). 12 października 1929 uchwalono Konwencję warszawską o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczegoDz.U. 1933 nr 8, poz. 49.. Zmiany do niej wprowadziły Protokół podpisany w Hadze 28 września 1955Dz.U. 1963 nr 33, poz. 189, załącznik. i Konwencja z Guadalajary sporządzona 18 września 1961Dz.U. 1965 nr 25, poz. 167, załącznik..
Najważniejsze akty międzynarodowe dla transportu kolejowego – Konwencja berneńska z 1980 roku (COTIF), zawierająca dwa załącznikiDz.U. 1985 nr 34, poz. 158, załącznik.
Źródła prawa transportowego w Polsce W dwudziestoleciu międzywojennym częściowo umowę przewozu regulował art. 613 Kodeksu handlowego, umowy przewozu lotniczego – rozporządzenie Prezydenta RP z 1928 roku o prawie lotniczym., a umowy przewozu morskiego – IV księga niemieckiego Kodeksu handlowego.
W 1951 roku uchwalono ustawę o transporcie drogowym., w 1952 roku dekret o przewozie przesyłek i osób kolejami., w 1961 Kodeks morski., w 1961 roku nową ustawę o transporcie drogowym i spedycji krajowej., a w 1962 Prawo lotnicze.. W 1984 roku uchwalono pierwszą w Europie regulację ujednolicającą zasady prawa przewozowego i obejmującą wszystkie prywatnoprawne aspekty wykonywania działalności transportowej w najważniejszych gałęziach transportu – Prawo przewozowe..
Obecnie do najważniejszych źródeł prawa transportowego w Polsce należą: Prawo przewozowe z 1984 roku Kodeks morski z 2001 roku Prawo lotnicze z 2002 roku Prawo pocztowe z 2012 roku
Zobacz też umowa przewozu
Przypisy
Linki zewnętrzne Lotnictwo cywilne: Prawo międzynarodowe
Transportowe, prawo