Bogusław XIII (ur. 9 sierpnia 1544 w Wołogoszczy, zm. 7 marca 1606 w SzczecinieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 450-454.) – w latach 1560–1569 książę wołogoski (wraz z bratem Janem Fryderykiem, od 1569 książę na Bardzie i Nowopolu (Neuenkamp/Franzburg), od 1603 książę szczeciński. Książę na Lęborku, Darłowie i Bytowie od 1605, syn Filipa I z dynastii Gryfitów.
Życiorys Był trzecim dzieckiem i zarazem trzecim synem (drugim, który dożył wieku dojrzałego) Filipa I, księcia pomorskiego, szczecińskiego i wołogoskiego oraz Marii, elektorówny saskiej. Studiował na uniwersytetach w Greifswaldzie, Wittenberdze i ParyżuK. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 121.J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 127..
Po śmierci ojca w 1560 rządził wraz z bratem Janem Fryderykiem – księstwem wołogoskim pod regencją matki i stryja Barnima IX Pobożnego. W 1567 wraz z bratem objęli samodzielne rządy w księstwie wołogoskim. Po rezygnacji z władzy w 1569 stryja, Barnima IX Pobożnego w wyniku dokonanego z braćmi 23 lipca tegoż roku podziału Pomorza miał otrzymać księstwo wołogoskie, ale zrezygnował z władzy na rzecz młodszego brata, Ernesta Ludwika. Zadowolił się okręgiem, który obejmował Bardo i Nowopole (Neuencamp)E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 450..thumb|240px|Franzburg na mapie Pomorza Lubinusa|lewoW 1592 po śmierci Ernesta Ludwika przejął władzę w księstwie wołogoskim, jako opiekun jego nieletniego syna Filipa Juliusza. W 1603 przekazał władzę bratankowi, a sam objął panowanie w księstwie szczecińskim po śmierci kolejnego z braci – Barnima X MłodszegoJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 127-128.. W 1605 najpierw otrzymał Lębork, a po śmierci ostatniego z braci – Kazimierza VII objął też władzę nad Darłowem i BytowemE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 450-451..
Rozbudował zamek w Bardzie i w 1587 wybudował kolejny w Nowopolu, które przemianował na Franzburg. Jako władca wyróżniał się sprawiedliwością i dobrymi umiejętnościami ekonomicznymi, a jako jedyny z synów Filipa I mający liczne potomstwo dbał o ich edukację.
Zmarł po krótkiej (trwającej od 4 marca) chorobie 7 marca 1606 w Szczecinie, został pochowany w kościele zamkowym pod wezwaniem św. Ottona 9 kwietnia 1606J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 127-129.. Księstwo Szczecińskie odziedziczył po nim najstarszy syn Filip IIE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 451..
Małżeństwa i dzieci Ożenił się 8 września 1572 w Nowopolu, po trwających od listopada 1571 rokowaniach, z Klarą, córką Franciszka, księcia brunszwicko-lüneburskiego i Klary sasko-lauenburskiej, z którą miał liczne potomstwo. Po śmierci pierwszej żony w 1598 ożenił się powtórnie 31 maja 1601 z Anną, córką Jana I Młodszego, księcia szlezwicko-holsztyńskiego na Sonderburgu i Elżbiety brunszwickiej z Grubenhagen. Wyprowadzenie młodej pary do Barda dokonało się 17 czerwca 1601.
Potomstwo Z pierwszego małżeństwa z Klarą pochodziło jedenaścioro dzieci (drugie małżeństwo było bezdzietne):
Filip II (ur. 28 lipca 1573, zm. 3 lutego 1618) – książę szczeciński (1606–1618), Klara Maria (ur. 10 lipca 1574, zm. 19 lutego 1623) – żona Zygmunta Augusta (1560–1600), przedstawiciela dynastii meklemburskiej oraz Augusta Młodszego (1579–1666), księcia brunszwickiego na Wolfenbüttel (1636–1666), Katarzyna (ur. 18 czerwca 1575, zm. 11 lipca 1575). Została pochowana w kościele NMP w Bardzie 28 lipca 1575, Franciszek (ur. 24 marca 1577, zm. 27 listopada 1620) – biskup kamieński (1602–1618), książę szczeciński (1618–1620), Erdmuta (Zofia) (ur. 5 kwietnia 1578, zm. 11 lipca 1583). Imię zostało jej nadane na cześć świeżo poślubionej żony brata ojca Erdmuty. Przez współczesnych zwana też była Zofią lub Erdmutą Zofią. Została pochowana w kościele NMP w Bardzie 12 lipca 1583, Bogusław XIV (ur. 31 marca 1580, zm. 10 marca 1637) – książę szczeciński od 1620 i całego Pomorza Zachodniego (1625–1637), ostatni męski przedstawiciel rodu Gryfitów, Jerzy II (ur. 30 I 1582, zm. 27 III 1617) – książę Bukowa (1615–1617), Jan Ernest (ur. 24 lutego 1586, zm. 1 lutego 1590). Imiona odziedziczył po swoich stryjach: Janie Fryderyku i Erneście Ludwiku. Został pochowany w Bardzie 12 lutego 1590, Zofia Jadwiga (ur. 12 czerwca 1588, zm. 3 marca 1591). Została pochowana w Bardzie 11 marca 1591, Ulryk (ur. 12 sierpnia 1589, zm. 31 października 1622) – biskup kamieński (1618–1622), książę Darłowa (1621–1622), Anna (ur. 3 października 1590, zm. 7 lipca 1660) – żona Ernesta, księcia Croy (zm. 1620)E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 465-476..
Genealogia
Jerzy I pomorskiur. 11 IV 1493zm. na przeł. 9/10 V 1531 Amelia reńskaur. 25 VII 1490zm. 6 I 1525 Jan Stałyur. 30 VI 1468zm. 16 VIII 1532 Małgorzata Anhalckaur. 12 XI 1494zm. 7 X 1521 Filip I wołogoskiur. 14/15 VII 1515zm. 14 II 1560 Maria saskaur. 15 XII 1516zm. w okr. 5–7 I 1583
1Klaraur. 1 I 1550zm. 26 I 1598OO 8 IX 1572 Bogusław XIII(ur. 9 VIII 1544, zm. 7 III 1606)2Annaur. 7 X 1577zm. 30 I 1616OO 31 V 1601 1 1 1 1 1 Filip II ur. 28 VII 1573zm. 3 II 1618 Klara Maria ur. 10 VII 1574zm. 19 II 1623 Katarzyna ur. 18 VI 1575zm. 11 VII 1575 Franciszek ur. 24 III 1577zm. 27 XI 1620 Erdmuta (Zofia) ur. 5 IV 1578zm. 11 VII 1583 1 1 1 1 1 Bogusław XIV ur. 31 III 1580zm. 10 III 1637 Jerzy II ur. 30 I 1582zm. 27 III 1617 Jan Ernest ur. 24 II 1586zm. 1 II 1590 Zofia Jadwiga ur. 12 VI 1589zm. 3 III 1591 Ulryk ur. 12 VIII 1589zm. 31 X 1622 1 Anna ur. 3 X 1590zm. 7 VII 1660
thumb|Horoskop Bogusława XIII wykonany przez Andreasa Rungiuma: prognoza wydarzeń dla okresu między 53 a 59 rokiem życia. Prognoza w formie tabelarycznej ze wskazaniem wpływu układu ciał niebieskich na nadchodzące lata życia księcia pomorskiego (Archiwum Państwowe w Szczecinie, Archiwum Książąt Szczecińskich)
Przypisy
Bibliografia Opracowania
Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, .
Literatura dodatkowa (opracowania)
Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, T. II, Szczecin 1995, .
Literatura dodatkowa (online) Madsen U., Bogislaw XIII. (niem.), [dostęp 2012-03-11]. Schmidt R., Bogislaw XIII. Herzog von Pommern (niem.) [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-03-11].
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Greifswaldzie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Wittenberdze Kategoria:Ludzie związani z Lęborkiem Kategoria:Urodzeni w 1544 Kategoria:Zmarli w 1606