Anzelm Gostomski z Leżenic herbu Nałęcz (ok. 1508 w Leżenicach, zm. 1588) – ekonomista, kalwinista, promujący sprawę pełnego równouprawnienia dla innowierców.
Życiorys Syn Dobrogosta. W młodości pełnił służbę wojskową, później został dworzaninem królewskim. Dzięki przywilejom królewskim, nadawanym przez Zygmunta Augusta od roku 1552, dorobił się znacznej fortuny. Kasztelan wyszogrodzki od 1562, płocki od 1564, starosta rawski w latach 1565–1572. W roku 1572 odstąpił stanowisko starosty swemu pierworodnemu synowi Stanisławowi, gdy sam objął urząd wojewody rawskiego. Brał udział w wojnie z Rosją w 1564. W 1569, na sejmie lubelskim, jako kasztelan płocki złożył podpis pod Unią polsko-litewską. Podpisał Konfederację warszawską w 1573 - dotyczyła reformacji w Polsce - zapewnienie swobody wyznaniowej dysydenckiej szlachcie.
Był uczestnikiem zjazdu w Knyszynie 31 sierpnia 1572 rokuKarol Sienkiewicz, Skarbiec historii polskiej. t. II, Paryż 1840, s. 40.. Podczas pierwszego bezkrólewia był zwolennikiem Henryka Walezego. W 1573 roku potwierdził elekcję Henryka III Walezego na króla PolskiŚwiętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572-1576, Kraków 1917, s. 149. Podczas drugiego - stronnikiem cesarza. W 1575 podpisał elekcję cesarza Maksymiliana II HabsburgaLeszek Kieniewicz, Senat za Stefana Batorego, Warszawa 2000, s. 299.. Jako zdeklarowany zwolennik cesarza nie wziął udziału w sejmie koronacyjnym Stefana Batorego 4 maja 1576. Po pogodzeniu się z Batorym należał do najaktywniejszych senatorów w czasach jego panowania. Wziął udział w sejmach z lat: 1576 w Toruniu, 1578, 1579/1580, 1581, 1582 oraz 1585Łukasz Wroniszewski, Elity szlacheckie na sejmie — frekwencja senatorska na sejmach Stefana Batorego (1576–1586) , w: Społeczeństwo Staropolskie. Seria Nowa, t. 5, Warszawa 2018, s. 71.. Na Mazowszu i Lubelszczyźnie miał 28 wsi. Miał też własny młyn we wsi Kamion u ujścia Bzury. Wyznawał kalwinizm i częstokroć występował w obronie innowierców polskich, m.in. na sejmie roku 1585. U współczesnych zasłynął głównie jako wzorowy gospodarz swych licznych majątków położonych w województwach: rawskim, mazowieckim, sandomierskim i płockim. Napisał „Gospodarstwo”, najpopularniejszą na przełomie XVI i XVII wieku, książkę rolniczą dającą rady jak prowadzić wielkie gospodarstwa rolne (folwarki). Wśród „rad” znalazła się i taka, cytuję: .
Rodzina Miał kolejno cztery żony: Narzymska, kasztelanka płocka Małgorzata Bartnicka Zofia Tarłówna Zofia Szczawińska, kasztelanka sochaczewska. Córka - katoliczka Elżbieta została żoną marszałka wielkiego koronnego Prokopa Sieniawskiego, fundatorką Kościoła św. Piotra i Pawła oraz klasztor Jezuitów we LwowieKaniewska Irena. Sieniawsckа z Gostomskich Elżbieta Łucja (1573–1624) / Polski Słownik Biograficzny. – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1996.– t. XXXVII/1, zeszyt 152.– S. 87-90. Dochował się 12 dzieci: cztery córki i ośmiu synów. Z małżeństwa z Zofią Szczawińską pozostawił jedynych synów: Stanisław zm. 1598 Hieronim zm. 1609 Jan Gostomski (zm. ok. 1590) Mikołaj zm. 1581 Anzelm Andrzej – starosta Gąbiński Tomasz zm. 1624 Dobrogost Jakub
Jedna z jego córek Anna, została żoną Jana Tarły (wojewody lubelskiego).
Twórczość Gospodarstwo, Kraków 1588, drukarnia J. Siebeneicher; wyd. następne: Kraków 1606, Kraków 1619; pt. Oekonomija abo gospodarstwo ziemiańskie, Kraków 1644; przedr.: K.W. Wójcicki Biblioteka starożytna pisarzy polskich t. 3, Warszawa 1843; wyd. 2 Warszawa 1854; wyd. J. Radwański pt. Notaty gospodarskie, Kraków 1856; wyd. S. Inglot, Wrocław 1951, Biblioteka Narodowa seria I, nr 139
Utwór o autorstwie niepewnym Gospodarstwo jezdeckie, strzelcze i myśliwcze, wyd. Poznań 1690; przedr. J. Rostafiński w książce „O myślistwie, koniach i psach gonczych”, Kraków 1914, BPP nr 64, (możliwość autorstwa Gostomskiego podał J. Rostafiński, natomiast według A. Brücknera aforyzmy gospodarcze, moralne w „Gospodarstwie...” pisał prawdopodobnie J. Żabczyc)
Materiały Kwit na odbiór pensji, dat. w Poznaniu 12 listopada 1563, wyd. T. Wierzbowski Materiały do dziejów piśmiennictwa polskiego, t. 1, Warszawa 1900, s. 118
Przypisy
Bibliografia Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 211-212
Linki zewnętrzne Anzelm Gostomski – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Dworzanie królewscy Kategoria:Elektorzy Henryka III Walezego Kategoria:Elektorzy Maksymiliana II Habsburga Anzelm Gostomski Kategoria:Kasztelanowie płoccy Kategoria:Kasztelanowie wyszogrodzcy Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta II Augusta Kategoria:Senatorowie za panowania Henryka III Walezego Kategoria:Senatorowie za panowania Stefana Batorego Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta III Wazy Kategoria:Starostowie rawscy Kategoria:Sygnatariusze unii lubelskiej 1569 (Korona Królestwa Polskiego) Kategoria:Sygnatariusze konfederacji warszawskiej 1573 Kategoria:Szlachta kalwińska w Polsce (I Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy wojny litewsko-moskiewskiej 1558–1570 (strona polsko-litewska) Kategoria:Uczestnicy zjazdu w Knyszynie 1572 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie rawscy Kategoria:Wojskowi I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1588