Jakub Walenty Lewiński (ur. 18 października 1792 w Warszawie, zm. 17 grudnia 1867 tamże) – oficer wojsk Księstwa Warszawskiego, generał powstania listopadowego, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.
Pochodzenie Jakub był synem liweranta wojskowego Józefa Stanisława i Eufrozyny Łaskiej. Pochodził z żydowskiej grupy religijnej frankistów, spolszczonej w XVIII wiekuMateusz Mieses, Z rodu żydowskiego, zasłużone rodziny polskie krwi niegdyś żydowskiej, Warszawa 1991, s. 166.Marek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, Wyd. MON, Warszawa 1988, s. 174.. Pierwotne nazwisko jego zamożnej rodziny kupców warszawskich brzmiało Levy, rodzina przeszła na katolicyzm w roku 1806 przyjmując dodatkowe chrześcijańskie imiona i nazwisko Lewiński.
Kariera wojskowa W wieku lat 15 Jakub wstąpił do armii Księstwa jako kadet, postąpił w 1808 r. na podporucznika, w 1809 na porucznika i w 1811 na kapitana. W czasie kampanii lat 1812 i 1813 Lewiński służył w kawalerii i otrzymał w czasie pierwszej z nich Order Legii Honorowej, zaś w czasie drugiej Krzyż Srebrny Order Virtuti Militari. Posiadał również neapolitański Order Obojga Sycylii.
Po upadku Napoleona Lewiński powrócił do Polski jako podpułkownik i został w roku 1815 szefem sztabu kawalerii armii Królestwa Polskiego.
Odznaczony rosyjskimi Orderem św. Anny II kl. i Orderem św. Włodzimierza IV kl., a w 1830 roku został nagrodzony Znakiem Honorowym za 20 lat służbyPrzepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędnikow wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, [b.n.s.]..
Po wybuchu powstania listopadowego Lewiński natychmiast przyłączył się do insurgentów i zajął się w stopniu pełnego pułkownika organizacją kawalerii. Po bitwie pod Liwcem otrzymał Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari i postąpił 14 czerwca 1831 na generała brygady. Po klęsce powstania schronił się w Prusiech w Elblągu, po powrocie do Polski w 1832 r. otrzymał abszyt wojskowy i wyjechał na rok do Paryża.
Praca urzędnicza mały|Grób Jakuba Lewińskiego na cmentarzu Powązkowskim Ostatecznie osiadł w kraju, w Warszawie po roku 1834 i pracował w Dyrekcji Dróg i Mostów. Położył dla rodzinnego miasta niemałe zasługi – był jednym ze współzałożycieli Zachęty, członkiem Rady Stanu Kongresówki (do 10 marca 1863). 27 lutego 1861 został wybrany na członka Delegacji Miejskiej. Przewodniczył Tymczasowemu Wydziałowi Obywatelskiemu, który powstał w miejsce Delegacji Miejskiej. We wrześniu 1861 został wybrany na radnego miejskiego w Warszawie.
Zmarł nagle po powrocie z Paryża, gdzie pojechał wraz ze swą powinowatą Narcyzą Żmichowską na Wystawę Światową. Rodziny nie założył. Pochowano go na warszawskich cmentarzu Powązkowskim (kwatera 15-5-22)
Był członkiem loży wolnomularskiej Bouclier du Nord w 1818 rokuLwowska Naukowa Biblioteka im. W. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów. Zespół (fond) 5. Rkps 5707/I. Żegota Pauli: Materiały do historii wolnomularstwa polskiego, k. 16., w stopniu Kawalera WybranegoMarek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, 1980, s. 62..
Zobacz też Korpus Jazdy Królestwa Kongresowego Wojsko Polskie Królestwa Kongresowego
Przypisy
Bibliografia
Stanisław Szenic, Cmentarz Powązkowski 1851-1890, Warszawa 1982.
Kategoria:Członkowie Delegacji Miejskiej Kategoria:Członkowie Rady Stanu Królestwa Kongresowego Kategoria:Frankiści Kategoria:Generałowie brygady powstania listopadowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Odznaczeni Znakiem Honorowym (20 lat służby) Kategoria:Oficerowie kawalerii Królestwa Kongresowego Kategoria:Oficerowie kawalerii Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Obojga Sycylii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Polscy wolnomularze (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Radni Warszawy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1792 Kategoria:Zmarli w 1867