Riccardo Broschi (ur. ok. 1698 w Neapolu, zm. 1756 w Madrycie) – włoski kompozytor późnego baroku i brat słynnego śpiewaka-kastrata Farinelliego.
Życiorys Riccardo Broschi urodził się jako pierwsze z trojga dzieci Salvatora Broschi i Cateriny Barrese. Przytaczana data urodzin pochodzi z wpisu dokonanego 6 listopada 1725 rokuThe New Grove Dictionary of Music and Musicians, tom 3, s. 335. gdzie Riccardo był świadkiem na ślubie swojej siostry Dorotei oraz Giovan-Domenico PisaniegoPatrick Barbier, Farinelli. Prawdziwa historia genialnego kastrata, Oficyna Wydawnicza Volumen, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 1998, s. 14.:
Ja, Riccardo Broschi, Neapolitańczyk, syn Salvatora, stwierdzam, że jestem maestro di capella w wieku ok. 27 lat.
W Neapolu studiował sztukę kompozytorską w Conservatorio Santa Maria w Loreto, po czym tworzył w Neapolu. Jesienią 1725 roku w teatrze Fiorentini wystawił swoją pierwszą i jedyną operę buffa – La vecchia sorda. Riccardo Broschi stał się słynny na całą Europę dzięki ariom skomponowanym dla swego brata Farinellego i przez niego śpiewanych m.in. w Londynie i Madrycie. Broschi skomponował między 1728 a 1735 rokiem osiem oper bohaterskich. Na pierwszy występ Farinellego w Londynie, który odbył się 29 października 1734 roku w King’s Theatre, skomponował słynną arię Son qual nave ch’agitata (Jako statek unoszę się na falach). Na swój angielski debiut Farinelli wybrał operę Hassego Artaserse, wykonaną w formie pasticcio z ariami N. Porpory, R. Broschiego i innych kompozytorów. Z listów Farinellego wiadomo, że w 1735 roku Broschi mieszkał w Mediolanie w strasznej nędzyPatrick Barbier, Farinelli. Prawdziwa historia genialnego kastrata, Oficyna Wydawnicza Volumen, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 1998, s. 82.. Farinelli wspomógł brata finansowo, wysyłając mu 40 cekinów. W listopadzie 1736 od diuka Karola Aleksandra Wirtemberskiego otrzymał posadę compositore di musica (kompozytora muzyki) z pensją 1200 guldenów roczniePatrick Barbier, Farinelli. Prawdziwa historia genialnego kastrata, Oficyna Wydawnicza Volumen, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 1998, s. 83; The New Grove Dictionary of Music and Musicians., tom 3, s. 335.. Na dworze w Stuttgarcie wystawił skomponowaną w Mediolanie dwa lata wcześniej operę Adriano in Siria. Śmierć diuka 12 marca 1737 roku spowodowała utratę posady już od 1 kwietnia 1737 rokuPatrick Barbier, Farinelli. Prawdziwa historia genialnego kastrata, Oficyna Wydawnicza Volumen, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 1998, s. 83.. Broschi wrócił do Neapolu i od tej pory żył z przypadkowych zarobków. W tym czasie Broschi został poproszony o skomponowanie kilku arii do pasticcio Demetrio L. LeoDemetrio został wystawiony 30 czerwca 1738, muzyka L. Leo, L. Fago, G. de Majo, N. Logroscino, R. Broschi, A. Amorevole., za które otrzymał 30 dukatówPatrick Barbier – The World of the Castrati. The History of an Extraordinary Operatic Phenomenon, s. 114.. W 1739 roku przyjął nawet posadę szafarza win w Neapolu. W latach 40. XVIII wieku przeniósł się do Madrytu, do swego brata. Niestety nic nie wiadomo o jego muzycznej aktywności w czasie pobytu w Hiszpanii.
Twórczość Większa część dorobku muzycznego Riccardo Broschiego nie zachowała się do naszych czasów. Najsłynniejsze jego arie takie jak Son qual nave ch’agitata z opery Artaserse Hassego oraz dwie arie z opery Idaspe – Ombra fedele anch’io oraz Qual guerriero in campo armato zyskały wielką popularność, m.in. Antonio Vivaldi wykorzystał ostatnią z nich w swoim pasticcio Bajazet RV 703 z 1735 rokuAria (Irene) Qual guerriero in campo armato, Akt I, scena 9.. Broschi korzystał z materiału innych kompozytorów, co było ogólnie przyjęte w tych czasach, lecz czynił to szczególnie często. Cieszył się opinią bardzo dobrego kompozytora. Riccardo Broschi został bardzo negatywnie przedstawiony w filmie Farinelli, ostatni kastrat z (1994) roku, jako twórca mierny, słaby psychicznie i zazdrosny. W opinii znawców tematu ocena ta jest wielce niesprawiedliwa. Broschi nigdy też nie był osobiście w Londynie. Za najlepsze dzieło Broschiego uchodzi aria Ombra fedele anch'io z opery Idaspe, które to dzieło sceniczne zyskało pochwały muzykologów. Wiele dzieł Broschiego pozostaje do dziś niezbadanych.
Dzieła La vecchia sorda – opera komiczna (Neapol, 1725) – muzyka zaginęła L’isola di Alcina – opera bohaterska (Rzym, 1728; jako Bradamante nell’isola d’Alcina, Parma, 1729) – muzyka zaginęła Idaspe – opera bohaterska (Wenecja, 1730) Ezio – opera bohaterska (Turyn, 1731) – muzyka zaginęła Merope – opera bohaterska (Turyn, 1732) Arianna e Teseo – opera bohaterska (Mediolan, 1732) – muzyka zaginęła Aria Son qual nave ch’agitata w operze Artaserse J.A. Hassego (Londyn, 1734) Adriano in Siria – opera bohaterska (Mediolan, 1735) – muzyka zaginęła Nerone – opera bohaterska (Rzym, 1735) – muzyka zaginęła Anagilda – opera bohaterska (1735) Arie w operze Demetrio L. Leo (Neapol, 1738) Lucilla e Tirsi – kantata
Przypisy
Bibliografia Patrick Barbier, Farinelli. Prawdziwa historia genialnego kastrata, Oficyna Wydawnicza Volumen, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 1998.
Kategoria:Ludzie urodzeni w Neapolu Kategoria:Urodzeni w XVII wieku Kategoria:Włoscy kompozytorzy baroku Kategoria:Zmarli w 1756