thumb|Fotografia palącego się Thích Quảng Ðứca, za którą jej autor Malcolm Browne otrzymał nagrodę World Press Photo of the Year za rok 1963 thumb|Tragedia z innego ujęcia thumb|Pomnik Thích Quảng Ðứca w Ho Chi Minh thumb|Samochód Thích Quảng Ðứca Austin A95, do dziś przechowywany w klasztorze w Huế , właściwie Lâm Văn Tức (ur. 1897 w Hội Khánh, zm. 11 czerwca 1963 w Sajgonie) – buddyjski mnich mahajany, który dokonał aktu samospalenia w proteście przeciwko dyktaturze i prześladowaniom buddyzmu w Wietnamie Południowym przez rząd katolickiego prezydenta Ngô Đình Diệma.
Życiorys Urodził się w Hội Khánh w prowincji Khánh Hòa w centralnej części Wietnamu jako Lâm Văn Tức. Miał sześcioro rodzeństwa. Jako siedmiolatek wstąpił do klasztoru mahajany, w wieku dwudziestu lat został mnichem i przyjął imię Thích Quảng Ðức. W 1932 roku zajął się nadzorowaniem budowy świątyni, pod jego kierownictwem łącznie powstało 31 obiektów sakralnych. Pracował także jako nauczyciel. W 1943 roku zamieszkał w Sajgonie, gdzie pełnił funkcję przewodniczącego komisji do spraw obrzędów ceremonialnych. Stał się jednym z czołowych przedstawicieli buddyzmu w Wietnamie. Później zamieszkał w buddyjskim klasztorze w Huế.
Okoliczności śmierci
Na początku lat 60. w Wietnamie Południowym katolicki prezydent Ngô Đình Diệm prześladował buddyzm, którego wyznawcy stanowili 70% społeczeństwa (według badaczy buddyści stanowili zaledwie 25% mieszkańców Wietnamu PołudniowegoHiggins, Vietnam Nightmare, s 47.). Diệm zakazał publicznego obchodzenia świąt buddyjskich, jednak 8 maja 1963 roku w Huế celebrowano urodziny Buddy. Demonstracja została stłumiona przez siły rządowe, zginęło dziewięć osób, w tym dwoje dzieci. Prezydent nie przyznał się do użycia siły wobec obywateli, co podsyciło falę protestów w całym kraju.
10 czerwca 1963 roku współpracownicy Thích Quảng Ðứca poinformowali w prywatnej korespondencji dziennikarzy z amerykańskiej agencji prasowej, że nazajutrz przed budynkiem ambasady Kambodży dojdzie do jakiegoś ważnego wydarzenia. Ze względu na zmęczenie opinii publicznej tematem protestu buddystów, tylko nieliczni dziennikarze pojawili się na miejscu.
11 czerwca 1963 roku około godziny 10.00 rozpoczął się marsz buddystów, na którego czele jechał niebieski sedan marki Austin Westminster (model A95). Demonstranci mieli ze sobą transparenty w językach angielskim i wietnamskim. Na skrzyżowaniu z samochodu wysiadł Thích Quảng Ðức w towarzystwie dwóch innych mnichów. Jeden z nich podłożył mu poduszkę, na której ten usiadł w pozycji kwiatu lotosu. Drugi – wylał na niego benzynę z pięciolitrowego kanistra. Następnie Ðức odmówił mantrę, której w buddyzmie używa się do uspokojenia myśli, po czym podpalił się zapałką. Ciało buddysty paliło się dziesięć minut, a później osunęło się na ziemię. W międzyczasie jeden z mnichów wypowiadał do mikrofonu hasła: Buddyjski mnich spalił się na śmierć! Buddyjski mnich stał się męczennikiem! w języku angielskim oraz wietnamskim. Zdarzenie widziały dziesiątki ludzi, między innymi David Halberstam, dziennikarz „The New York Times”, który napisał:
Wydarzenie zostało udokumentowane przez Malcolma Browne’a„Teraz Rock”, nr 2 (36), luty 2006:
Ciało Thích Quảng Ðứca zostało skremowane. Wyjątkiem było jego serce, które stało się relikwią. Samochód, którym przyjechał do Sajgonu jest przechowywany jako pamiątka w klasztorze w Huế.
Reakcja władz Prezydent uznał śmierć Thích Quảng Ðứca za spisek ze strony Kambodży i USA. Pojawiły się zarzuty, że Browne odurzył mnicha i nakłonił go do samobójstwa, w celu napisania atrakcyjnego artykułu.
Trần Lệ Xuân, żona brata prezydenta, powiedziała w telewizji: Człowiek powinien zaklaskać w obie dłonie patrząc na widowisko, jakie zgotował nam smażący się żywcem mnich.
Historia Thích Quảng Ðứca była wykorzystywana przez komunistyczną propagandę, która interpretowała ją jako protest przeciwko imperializmowi.
Reakcje społeczeństwa Mahajana uznaje Thích Quảng Ðứca za bodhisattwę, czyli takiego, który jest w stanie osiągnąć duchowe przebudzenie, chociaż wielu buddystów nie zgadza się z tym stwierdzeniem, gdyż akt samospalenia jest niezgodny z nauką tej religii.
Zdjęcie palącego się mnicha wykonane przez Malcolma W. Browne’a zostało wyróżnione nagrodą World Press Photo of the Year za rok 1963. W 1964 roku otrzymał on również Nagrodę Pulitzera.
W 1992 roku amerykański zespół rockowy Rage Against the Machine umieścił zdjęcie palącego się Thích Quảng Ðứca na okładce swego debiutanckiego albumu. To samo zdjęcie zostało już wcześniej, w 1989 roku umieszczone na okładce albumu Faces, Forums & Illusions kanadyjskiej grupy Delerium.
Jedna z ulic w Ho Chi Minh nosi imię Thích Quảng Ðứca.
Przypisy
Kategoria:Wietnamscy duchowni Kategoria:Ludzie zmarli w wyniku samospalenia (forma samobójstwa) Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1963