Partie polityczne w Turcji – system wielopartyjny funkcjonuje w Turcji od 1945. Od tego czasu powstało i zakończyło swoją działalność wiele partii politycznych. Wiele z nich zostało do tego zmuszonych wskutek delegalizacji, nowe partie często kontynuują działalność ugrupowania rozwiązanego.

W 1980 na skutek wojskowego zamachu stanu wszystkie partie polityczne zostały zdelegalizowane, a liderom zabroniono działalności na dziesięć lat. W 1983 partie zostały odtworzone, częściowo powstały w swojej poprzedniej postaci, częściowo utworzono ugrupowania o nowej tożsamości. Swoją obecną postać turecki system partyjny przybrał dwadzieścia lat temu, jednak partie należące do niego mają dłuższą przeszłość.

Wymogi prawne Wymogi prawne, jakie muszą spełnić współczesne tureckie partie, regulują: Konstytucja z 1982, Ustawa o partiach politycznych z kwietnia 1983 i prawo wyborcze.

Próg wyborczy do parlamentu jest wysoki i wynosi 10%. Żeby uczestniczyć w wyborach, partie muszą mieć swoje organizacje lokalne przynajmniej w połowie prowincji, przynajmniej na pół roku przed datą wyborów. Muszą też odbyć zjazd partyjny lub posiadać grupę parlamentarną. Wszystkie partie muszą mieć swoje biura w Ankarze.

Do założenia partii wymagane jest złożenie podpisów trzydziestu obywateli tureckich, posiadających pełnię praw wyborczych. Programy i statuty partii nie mogą pozostawać w sprzeczności z zasadą integralności państwa, prawami człowieka, suwerennością narodu oraz z zasadami demokratycznej i laickiej republiki. Nie można też tworzyć partii, których celem jest dominacja jednej grupy lub klasy lub też ustanowienie dyktatury.

Partie nie mogą być finansowane przez związki zawodowe, fundacje, spółdzielnie lub inne publiczne organizacje profesjonalne. Kontrola finansów partyjnych sprawowana jest przez Trybunał Konstytucyjny, który może także rozwiązać partie na wniosek prokuratora.

Partie z reprezentacją parlamentarną Partie polityczne posiadające przedstawicieli Wielkim Zgromadzeniu Narodowym Turcji po wyborach parlamentarnych w 2023: Partia politycznaIdeologiaLiderzyMandatyTBMM Partia Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP) Adalet ve Kalkınma PartisiNarodowy konserwatyzm, konserwatyzm społeczny, lekki eurosceptycyzmRecep Tayyip Erdoğan90x90pxRepublikańska Partia Ludowa (CHP) Cumhuriyet Halk PartisiKemalizm, socjaldemokracja, proeuropeizmÖzgür Özel90x90pxLudowa Partia Równości i Demokracji (DEM) Halkların Eşitlik ve Demokrasi PartisiMniejszość kurdyjska, federalizm, zielona polityka, socjalizmTuncer Bakırhan, Tülay Hatimoğulları Oruç90x90pxPartia Narodowego Działania (MHP) Milliyetçi Hareket PartisiUltranacjonalizm, narodowy konserwatyzm, panturkizm, eurosceptycyzmDevlet Bahçeli90x90pxDobra Partia (İYİ) İYİ PartiKemalizm, narodowy konserwatyzm, liberalizm, proeuropeizmMüsavat DervişoğluPartia Demokracji i Postępu (DEVA) Demokrasi ve Atılım PartisiKonserwatywny liberalizm, proeuropeizmAli Babacan90x90pxPartia Szczęścia (SAADET) Saadet PartisiMillî Görüş, islamizmTemel KaramollaoğluPartia Przyszłości (GP) Gelecek PartisiLiberalny konserwatyzm, konserwatywny liberalizm, proeuropeizm, parlamentaryzmAhmet DavutoğluPartia Wolnej Sprawy (HÜDA PAR) Hür Dava PartisiMniejszość kurdyjska, islamizm, federalizmZekeriya Yapıcıoğlu90x90pxNowa Partia Dobrobytu (YENİDEN REFAH) Yeniden Refah PartisiMillî Görüş, islamizmFatih ErbakanPartia Demokratyczna (DP) Demokrat PartiKonserwatywny liberalizm, proeuropeizm, kemalizmGültekin Uysal90x90pxPartia Pracujących Turcji (TİP) Türkiye İşçi PartisiKomunizm, marksizm-leninizmErkan BaşPartia Regionów Demokratycznych (DBP) Demokratik Bölgeler PartisiMniejszość kurdyjska, regionalizm, socjaldemokracjaÇiğdem Kılıçgün Uçar, Keskin Bayındır90x90pxPartia Pracy (EMEP) Emek PartisiKomunizm, marksizm-leninizmSeyit AslanDemokratyczna Partia Lewicy (DSP) Demokratik Sol PartiKemalizm, socjaldemokracja, lewicowy nacjonalizmÖnder Aksakal

Pozostałe partie Lista wybranych pozostałych partii działających na terenie Turcji: Unia Sprawiedliwości (Adalet Birlik Partisi — AB PARTİ) Partia Sprawiedliwości (Adalet Partisi — AP) Partia Ojczyźniana (Anavatan Partisi — ANAP) Niezależna Partia Turcji (Bağımsız Türkiye Partisi — BTP) Partia Wielkiej Jedności (Büyük Birlik Partisi — BÜYÜK BİRLİK) Partia Regionów Demokratycznych (Demokratik Bölgeler Partisi — DBP) Partia Przyszłości (Gelecek Partisi — GP) Młoda Partia (Genç Parti — GENÇPARTİ) Partia Praw i Wolności (Hak ve Özgürlükler Partisi — HAK-PAR) Ludowa Partia Demokratyczna (Halkların Demokratik Partisi — HDP) Partia Ludowo-Wyzwoleńcza (Halkın Kurtuluş Partisi — HKP) Partia Drogi Narodowej (Milli Yol Partisi — MYP) Partia Narodowa (Millet Partisi — MİLLET) Partia Wolności i Sprawiedliwości (Sol Parti — SOL Parti) Ruch Komunistyczny w Turcji (Türkiye Komünist Hareketi — TKH) Komunistyczna Partia Turcji (Türkiye Komünist Partisi — TKP) Partia Wolności Społecznej (Toplumsal Özgürlük Partisi — TÖP) Partia Ruchu Robotniczego (Emekçi Hareket Partisi — EHP) Partia Patriotyczna (Vatan Partisi — VP) Nowa Partia Turcji (Yeni Türkiye Partisi — YTP) Partia Zwycięstwa (Zafer Partisi — ZP) Socjalistyczna Partia Wyzwolenia (Toplumcu Kurtuluş Partisi — 1920 TKP) Alternatywa Socjalistyczna (Sosyalist Alternatif — SA) Rewolucyjna Socjalistyczna Partia Robotnicza (Devrimci Sosyalist İşçi Partisi — DSİP) Rewolucyjna Partia Robotnicza (Devrimci İşçi Partisi — DİP) Liberalno-Demokratyczna Partia (Liberal Demokrat Parti — LDP) Socjalistyczna Partia Robotnicza Turcji (Türkiye Sosyalist İşçi Partisi — TSİP) Partia Ojczyzny (Yurt Partisi — YURT-P) Wielka Partia Ruchu Turan (Büyük Turan Hareketi Partisi — TURAN) Partia Unii Ötüken (Ötüken Birliği Partisi — ÖTÜKEN) Partia Narodowa (Ulusal Parti — ULUSAL) Partia Walki Narodowej (Milli Mücadele Partisi — MMP) Partia Zielonych (Yeşiller Partisi — YEŞİLLER) Partia Zielonej Lewicy (Yeşil Sol Parti — YSP) Partia Kobiet (Kadın Partisi — KP) Partia Centrum (Merkez Parti — MEP)

Partie nielegalne Lista wybranych partii, których działalność została zakazana na terenie Turcji:

Kurdyjska Partia Demokratyczna / Północ (Kürdistan Demokrat Partisi/Kuzey — PDK-T) Komunistyczna Partia Kurdystanu (Kurdystan Komünist Partisi — KKP) Komunistyczna Partia Pracy Turcji / Leninistów (Türkiye Komünist Emek Partisi/Leninist — TKEP/L) Turecka Partia Komunistyczna / Marksiści-Leniniści (Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist — TKP/ML) Partia Pracujących Kurdystanu (kurd. Partiya Karkerên Kurdistanê — PKK) Maoistowska Partia Komunistyczna (Maoist Komünist Partisi — MKP) Marksistowsko-Leninowska Partia Komunistyczna (Marksist-Leninist Komünist Parti — MLKP) Rewolucyjna Partia i Front Wyzwolenia (Devrimci Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi — DHKP-C) Rewolucyjna Partia Komunardów (Devrimci Komünarlar Partisi — DKP) Rewolucyjna Komunistyczna Partia Turcji (Türkiye Devrimci Komünist Partisi — TDKP) Islamska Partia Kurdystanu (kurd. Partiya Îslamiya Kurdistan — PÎK) Partia Dobrobytu (1983) (Refah Partisi — RP) Partia Cnoty (Fazilet Partisi — FP)

Partie historyczne Lista wybranych partii historycznych:

Socjaldemokratyczna Partia Ludowa (Sosyaldemokrat Halkçı Parti — SHP) Partia Słusznej Drogi (Doğru Yol Partisi — DYP) Partia Pracujących Turcji (1961) (Türkiye İşçi Partisi — TİP) Komunistyczna Partia Turcji (1920) (Türkiye Komünist Partisi — TKP) Partia Pokoju i Demokracji (Barış ve Demokrasi Partisi — BDP) Postępowa Partia Republikańska (ترقی‌ پرور جمهوریت فرقه‌‌سی) Republikańska Chłopska Partia Narodowa (Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi — CKMP) Partia Praw i Równości (Hak ve Eşitlik Partisi — HEPAR) Nacjonalistyczna Partia Zadaniowa (Milliyetçi Çalışma Partisi — MÇP) Partia Zielonych (Yeşiller Partisi — YEŞİLLER) Partia Sprawiedliwości (1961) (Adalet Partisi — AP) Partia Społeczeństwa Demokratycznego (Demokratik Toplum Partisi — DTP) Partia Ocalenia Narodowego (Millî Selâmet Partisii — MSP) Rewolucyjna Partia Robotniczo-Chłopska Turcji (Türkiye İhtilâlci İşçi Köylü Partisi — TİİKP)

Przypisy

Bibliografia Sobolewska-Myslik Katarzyna, Partie i systemy partyjne na świecie, Warszawa 2004,

Linki zewnętrzne