Glikozaminoglikany (GAG; dawn. mukopolisacharydy) – organiczne związki organiczne z grupy polisacharydów zawierających aminocukry – reszty N-acetylogalaktozaminy lub N-acetyloglukozaminy – oraz naprzemiennie z nimi reszty galaktozy lub kwasu uronowego. Zbudowane są z pojedynczego łańcucha składającego się z powtarzających się jednostek dwucukrowych (ponad 100), z których przynajmniej jedna zawiera łańcuch boczny o charakterze anionowym (np. z grupą siarczanową lub karboksylową). Liczba reszt siarczanowych w jednostce dwucukrowej jest często większa niż jeden. W efekcie związki te niosą gęsto upakowane ładunki ujemne, przy czym stopień usiarczanowania jest bardzo zróżnicowany.
Budowa Glikozaminoglikany zazwyczaj występują w połączeniu z białkami, tworząc proteoglikany. Łączenia występują zwykle co 12 jednostek cukrowych i zbudowane są z reszty ksylozy połączonej wiązaniem O-glikozydowym z resztą seryny białka.
+ Przykładowe glikozaminoglikany i niektóre z ich struktur 150px 160px 250px 150px 150px 150pxsiarczan chondroitynysiarczan heparanusiarczan keratanu heparynakwas hialuronowy
Znaczenie Proteoglikany występują w macierzy pozakomórkowej kręgowców w formie dużych polimerów o trójwymiarowej budowie. Struktury te, dzięki znacznej zawartości wody tworzą elastyczne żele. Do ich funkcji należy m.in. smarowanie stawów, gdy znajdują się w macierzy chrząstki (kwas hialuronowy i siarczan chondroityny).
Przypisy