Metro w Baku (azer. Bakı Metropoliteni) – system metra w Baku, stolicy Azerbejdżanu. Jest to jedyny system kolei podziemnej w tym kraju. Został on uruchomiony w 1967 i składa się z trzech linii o łącznej długości 40,7 km, na których zlokalizowanych jest 27 stacji pasażerskich. Ponadto w systemie pracuje jedna stacja techniczna.
Historia thumb|Tabor bakijskiego metra w zajezdni Nərimanov W latach 30. XX w. pojawiły się pierwsze plany budowy metra w Baku, ale decyzję o jej rozpoczęciu podjęto dopiero w latach 40. Pierwsze prace ruszyły w 1951, ale przerwano je dwa lata później ze względów finansowych oraz trudnych warunków hydrogeologicznych.
W 1960 budowa została wznowiona, jednak w związku z rozwojem miasta zmienione zostały przebiegi linii oraz kolejność budowy odcinków. Z uwagi na położenie Baku porzucono charakterystyczny dla systemów metra w miastach byłego ZSRR układ trójkątny z trzema przecinającymi się liniami. Obrano wariant z dwoma liniami eliptycznymi krzyżującymi się przy dworcu kolejowym. Ponadto uproszczona została konstrukcja stacji przesiadkowej, dla której przyjęto założenie, że pociągi obydwu linii będą korzystać z jednego peronu.
6 listopada 1967, w 50. rocznicę rewolucji październikowej, jako piąty system kolei podziemnej w ZSRR po Moskwie, Leningradzie, Kijowie i Tbilisi, zostało uruchomione metro w Baku. Pierwszy odcinek czerwonej linii 1 liczył 6,5 km i składał się z 5 stacji. Rok później natomiast uruchomiony został 2,2-kilometrowy odcinek będący zaczątkiem zielonej linii 2, który kończył się na planowanej stacji przesiadkowej 28 Aprel będącej wówczas stacją wspólną obydwu nitek. W 1979 otwarto stację techniczną Elektrodepo, a do 1989 linie były wydłużane etapami.
Po rozpadzie ZSRR sytuacja polityczna Azerbejdżanu stała się niepewna i panował w nim kryzys ekonomiczny, w związku z czym, mimo trwających prac nad kolejnymi odcinkami, przerwano rozbudowę bakijskiego metra i nastąpiła dłuższa przerwa w rozwoju systemu. W 1993 stację przesiadkową, której nazwę zmieniono rok wcześniej na 28 May, rozbudowano o osobny peron dla linii 2 tworząc stację Cəfər Cabbarlı, co pozwoliło połączyć obydwa fragmenty tej nitki. Rok później miały miejsce dwa zamachy, w których zginęło 27 osób, a 107 zostało rannych. W 1995 natomiast doszło do pożaru pociągu w tunelu. W wypadku śmierć poniosło 289 pasażerów, zaś 265 było rannych. Za jego przyczynę oficjalnie uznano usterkę elektryczną, ale nie wykluczono możliwości sabotażu. Następne powiększenie systemu metra w Baku miało miejsce w 2002, kiedy to rozpoczęto eksploatację stacji Həzi Aslanov wybudowanej przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej. W 2008 ponownie rozbudowano przesiadkową stację linii 2, a do 2011 otwierano kolejne stacje tej linii. System miał wówczas długość 34,6 km.
19 kwietnia 2016 uruchomiona została fioletowa linia 3 bakijskiego metra. Jej uroczystego otwarcia dokonał prezydent kraju İlham Əliyev. Po tej rozbudowie system osiągnął długość ponad 35 km.
W lutym 2018 podpisana została umowę z rosyjskim przedsiębiorstwem Mietrowagonmasz na dostawę 2 sztuk 5-członowych pociągów.
31 marca 2020 ze względu na pandemię COVID-19 metro zostało tymczasowo zamknięte. Ponowne zamknięcie nastąpiło od 19 października 2020 do 31 maja 2021.
Chronologia Data Linia Odcinek lub stacja 6 listopada 1967 Bakı Soveti – Nəriman Nərimanov 22 lutego 1968 Şaumyan – 28 Aprel 5 maja 1970 Nəriman Nərimanov – Ulduz 6 listopada 1972 Ulduz – Neftçilər 31 grudnia 1976 28 Aprel – Nizami 28 marca 1979 Elektrodepo (stacja techniczna) 31 grudnia 1985 Nizami – Memar Əcəmi 28 kwietnia 1989 Neftçilər – Əhmədli 27 grudnia 1993 Cəfər Cabbarlı 10 grudnia 2002 Əhmədli – Həzi Aslanov 9 października 2008 Memar Əcəmi – Nəsimi 30 grudnia 2009 Nəsimi – Azadlıq prospekti 29 sierpnia 2011 Azadlıq prospekti – Dərnəgül 19 kwietnia 2016 Memar Əcəmi-2 – Avtovağzal 29 maja 2021 Avtovağzal – 8 Noyabr23 grudnia 2022Avtovağzal – Xocəsən
Zmiany nazw Data zmiany Stara nazwa Nowa nazwa 11 maja 1990 Şaumyan Xətai 9 kwietnia 1992 26 Bakı komissarı Sahil 28 Aprel 28 May 27 kwietnia 1992 Avrora Qara Qarayev XI Qızıl Ordu 20 Yanvar 1 stycznia 1993 Elektrodepo Bakmil 25 kwietnia 2008 Bakı Soveti İçərişəhər 30 grudnia 2011 Məşədi Əzizbəyov Koroğlu
Plany Do 2030 planowane jest wydłużenie fioletowej linii 3 i zamknięcie w okrąg zielonej linii 2, a ponadto wybudowanie dwóch kolejnych linii – żółtej i niebieskiej. Wówczas system ma składać się łącznie z 76 stacji i 5 linii o długości 119 km.
Linie Linia Trasa Data otwarcia Liczba stacji İçərişəhər ↔ Həzi Aslanov 6 listopada 1967 12 Xətai ↔ Dərnəgül 22 lutego 1968 10 Xocəsən ↔ 8 Noyabr 19 kwietnia 2016 4
Interaktywna mapa
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona metra w Baku Metro w Baku w serwisie urbanrail.net