Osutki polekowe – zmiany skórne będące niepożądanym skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków. Mogą wystąpić niezależnie od tego, na co i w jaki sposób (zewnętrznie czy wewnętrznie) użyty był lek.
Zmiany polekowe nie mają zazwyczaj cech charakterystycznych dla poszczególnych specyfików. Często różne leki dają takie same objawy. Niektóre ze zmian nasuwają od razu podejrzenie związku z lekami: rumień trwały – barbiturany, fenacetyna, salicylany, środki antykoncepcyjne, fenylobutazon, sulfonamidy, metronidazol rumień wielopostaciowy – sulfonamidy, penicylina i pochodne, barbiturany, fenotiazyna, furosemid toksyczna nekroliza naskórka rumień guzowaty – sulfonamidy, penicylina, tetracyklina zmiany krwotoczne – tiazydy, sole złota, sulfonamidy, allopurynol, niesteroidowe leki przeciwzapalne, penicylina i pochodne.
Pozostałe zmiany mogą jedynie sugerować związek z lekami (są charakterystyczne dla rozmaitych chorób skóry): zmiany pokrzywkowe i obrzękowe – penicylina, kwas acetylosalicylowy, barbiturany zmiany wypryskowe zmiany przypominające liszaj płaski – sole złota, leki przeciwmalaryczne, tiazydy, fenotiazyna, furosemid, propranolol zmiany fotoalergiczne i fototoksyczne – gryzeofulwina, fenotiazyna, tiazydy, sulfonamidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, tetracyklina, amiodaron zmiany pęcherzykowe i pęcherzowe – gryzeofulwina, tiazydy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, barbiturany, furosemid, sulfonamidy zmiany krostkowe – karbamazepina, chloramfenikol, furosemid, fenytoina zmiany trądzikowe – kortykosteroidy, doustne środki antykoncepcyjne, izoniazyd, lit, haloperydol łysienie – chemioterapeutyki, leki przeciwzakrzepowe, retinoidy, piroksykam, metylofenidat zmiany paznokciowe – fluorouracyl, leki przeciwmalaryczne, sole srebra, sole złota, azydotymidyna.
Niektóre leki wywołują bardzo charakterystyczne zmiany, specyficzne dla danego związku: wykwity pęcherzowe, pęcherzowo-ropne i bujające – jod i brom zmiany rumieniowo-krwotoczne i płonicowate – ampicylina.
Leki wywołujące choroby autoimmunologiczne to między innymi: pęcherzyca zwykła i liściasta – penicylamina, kaptopryl, fenylobutazon, piroksykam pemfigoid – furosemid, ibuprofen, penicylamina, sulfasalazyna, leki przeciwświerzbowe linijna dermatoza pęcherzowa IgA – wankomycyna, ryfampicyna, fenytoina, kaptopryl pęcherzowe oddzielanie się naskórka – sulfonamidy, sulfasalazyna, penicylamina, furosemid toczeń rumieniowaty – hydralazyna, hydantoina, izoniazyd, streptomycyna.
Rozpoznanie Rozpoznanie opiera się na wywiadzie w kierunku przyjmowania leków oraz ustąpieniu zmian po ich odstawieniu. Inne pomocne badania to: test ekspozycji testy śródskórne oraz skaryfikacyjne test radioalergosorpcji odczyny naskórkowe.
Kategoria:Dermatologia Kategoria:Objawy chorobowe Kategoria:Farmakologia