Marc-Vivien Foé (ur. 1 maja 1975 w Nkolo II, zm. 26 czerwca 2003 w Lyonie) – piłkarz kameruński występujący na pozycji pomocnika, reprezentant kraju..

26 czerwca 2003 roku zmarł podczas meczu reprezentacji Kamerunu z reprezentacją Kolumbii (1:0) na Stade de Gerland w Lyonie w ramach Pucharu Konfederacji 2003Cameroon star Foé dies [data dostępu: 2003-06-26] .Le Lion dompté par la mort [data dostępu: 2003-06-28] .Marc-Vivien Foe – 10 years on [data dostępu: 2013-06-26] .Il y a 10 ans, Marc-Vivien Foé s’écroulait sur le terrain... [data dostępu: 2013-06-26] .Marc-Vivien Foé remembered at Confederations Cup [data dostępu: 2013-07-03] .Piłkarz upadł na murawę, potem zmarł. Polak widział to z bliska. Wskazuje winnych [data dostępu: 2025-05-01]..

Kariera piłkarska Wczesna kariera Marc-Vivien Foé ukończył szkołę podstawową i średnią w Jaunde i GarouaMARC-VIVIEN FOÉ (HOMMAGE) [data dostępu: 2025-11-16] ., gdzie w 1991 roku rozpoczął karierę piłkarską w juniorach Unionu Garoua, w których grał do 1992 roku, a następnie w latach 1992–1994 reprezentował barwy juniorów Fogape Jaunde, po czym przeszedł do jednego z najlepszych klubów piłkarskich w Afryce, Canonu Jaunde, w którym rozpoczął karierę profesjonalną.

RC Lens W 1995 roku przeszedł do klubu francuskiego RC Lens, gdzie szybko trafił do pierwszej jedenastki klubu i został gwiazdą ligi francuskiej. W sezonie 1995/96 w barwach RC Lens zadebiutował już w pierwszym meczu ligowym zremisowanym bezbramkowo z AJ Auxerre. W Pucharze UEFA Lens również szło dobrze. Foé doprowadził swój zespół do zwycięstw nad drużynami: luksemburskim FC Anevir Beggen 7:0 i 6:0 i Czernomorcem Odessa 0:0 i 4:0, który wcześniej wyeliminował Widzew Łódź. W trzeciej rundzie Foé został wraz z klubem wyeliminowany przez czeski klub Slavia Praga. Na koniec sezonu 1995/96 wraz z klubem zajął piąte miejsce w lidze i awansował do Pucharu UEFA, w którym już w pierwszej rundzie Lens i Foé odpadli po dwumeczu z S.S. Lazio 0:1 i 1:1. Natomiast w lidze z RC Lens zajął dopiero 13. miejsce. Następny sezon 1997/98 był wymarzonym sezonem dla Foé, gdyż sięgnął z zespołem po jedyny w historii klubu tytuł mistrza Francji wygrywając bój lepszym stosunkiem bramek z FC Metz oraz dotarł do finału Pucharu Francji jednak przegrywając na Stade de France z Paris Saint-Germain 1:2. Później okazało się, że doznał kontuzji (złamana noga), co udaremniło jego transfer do Manchester United oraz wyjazdu na Mundial do Francji. Gdy leczył kontuzję, Lens grało słabo w lidze, gdzie zajęło 6. miejsce, i w Lidze Mistrzów, gdy przegrał walkę o 1/8 finału. Po wyleczeniu kontuzji Foé opuścił klub.

Olympique Lyon W 1999 roku trafił za 6 milionów euro do angielskiego zespołu West Ham United. Zajął z tą drużyną wysokie dziewiąte miejsce. Dobra gra w tej drużynie zaowocowała w 2000 transferem do Olympique Lyon za 9 milionów euro. Wraz z tą drużyną grał w Lidze Mistrzów, gdzie w 1 rundzie grupowej lepsza była tylko Valencia CF, zaś w drugiej Olympique Lyon przegrał z Bayernem Monachium i Arsenalem. Klub zdobył w 2001 roku Puchar Ligi pokonując w dogrywce 2:1 AS Monaco i tytuł wicemistrza Francji, przegrywając tytuł mistrzowski różnicą czterech punktów z FC Nantes. W sezonie 2001/02 w Lidze Mistrzów zespół nie spisywał się najlepiej, gdyż Lyon odpadł w pierwszej rundzie po porażkach z FC Barcelona i Bayerem 04 Leverkusen. A w Pucharze UEFA został wyeliminowany przez czeski Slovan Liberec. Foé zdobył tytuł mistrza Francji, okazując się lepszym o dwa punkty od swojego byłego klubu RC Lens. Gdy jednak przegrał miejsce w składzie Lyonu, opuścił klub na zasadzie wypożyczenia.

Manchester City Po nieudanym dla Kamerunu Mundialu w Korei i Japonii w lecie 2002 roku Foé został wypożyczony do Manchesteru City. Od razu stał się jednym z wyróżniających się zawodników. Na koniec sezonu 2002/03 wraz z Manchesterem zajął dziewiąte miejsce i doprowadził klub do Pucharu UEFA.

Kariera reprezentacyjna Marc-Vivien Foé w 1993 roku został powołany do reprezentacji Kamerunu U-20 na mistrzostwa świata U-20 1993 w Australii, na których Foé rozegrał wszystkie 3 mecze, w których zdobył 1 gola (gol na 1:0 w 12. minucie z reprezentacją Kolumbii U-20 8 marca 1993 roku na Bruce Stadium w Canberrze), natomiast drużyna Nieposkromionych Lwów zakończyła turniej w fazie grupowej do zajęciu 3. miejsca w Grupie A.

W tym samym roku zadebiutował w seniorskiej reprezentacji Kamerunu, 22 września 1993 roku w wygranym 1:0 meczu towarzyskim z reprezentacją Meksyku rozegranym na Los Angeles Memorial Coliseum w Los Angeles i od tego momentu został podstawowym zawodnikiem drużyny Nieposkromionych LwówMarc-Vivien Foé w bazie RSSSF ..

W 1994 roku wystąpił na mistrzostwach świata 1994 w Stanach Zjednoczonych, na których Nieposkromionych Lwów zakończyła udział w fazie grupowej po zajęciu ostatniego, 4. miejsca w Grupie B, a Foé wystąpił we wszystkich 3 meczach.

24 grudnia 1995 roku na Stade Ahmadou Ahidjo w Jaunde w 52. minucie wygranego 1:0 meczu towarzyskiego z reprezentacją Liberii zdobył swojego pierwszego gola w drużynie Nieposkromionych LwówCameroon vs. Liberia ..

Następnie wziął udział w dwóch turniejach o Puchar Narodów Afryki (1996 w RPA – runda grupowa, 1998 w Burkina Faso – ćwierćfinał). Na mistrzostwach świata 1998 we Francji nie wystąpił z powodu kontuzji.

W dwóch następnych turniejach o Puchar Narodów Afryki: 2000 w Ghanie i 2002 w Mali, drużyna Nieposkromionych Lwów z Foé w podstawowym składzie triumfowała, za każdym razem wygrywając w finale po serii rzutów karnych (2000 z reprezentacją Nigerii 4:3 (2:2 po dogrywce), 2002 z reprezentacją Senegalu 3:2 (0:0 po dogrywce)). Wystąpił również w Pucharze Konfederacji 2001 i na mistrzostwach świata 2002 w Japonii i Korei Południowej, na obu turniejach drużyna Nieposkromionych Lwów kończyła udział w fazie grupowej, a Foé na mistrzostwach świata 2002 został uznany za jedną z gwiazd turnieju.

W 2003 roku został powołany na Puchar Konfederacji 2003 we Francji, który dla Foé zakończył się tragicznie. Łącznie w latach 1993–2003 w reprezentacji Kamerunu w piłce nożnej mężczyzn rozegrał 63 mecze, w których zdobył 8 goli.

Śmierć thumb|Kwiaty złożone przed stadionem Manchesteru City ku czci Marca-Viviena Foe 26 czerwca 2003 roku w 72. minucie meczu półfinałowego Pucharu Konfederacji 2003 z reprezentacją Kolumbii na Stade de Gerland w Lyonie (wygrana 1:0), na którym Foé grał przez dwa lata w barwach Olympique Lyon, niespodziewanie zasłabł i pomimo natychmiastowej pomocy trwającej 45 minut, lekarzom nie udało się go uratować i Foé zmarł wkrótce po przewiezieniu do szpitala.

Autopsja wykazała, że przyczyną śmierci piłkarza był atak serca, który był spowodowany niewykrytą wcześniej kardiomiopatią przerostowąLa vérité sur la mort de Foé [data dostępu: 2013-06-02] .Marc-Vivien Foe death: His legacy 10 years after collapsing on pitch [data dostępu: 2013-06-26] .Puchar Konfederacji. Dziesięć lat temu zmarł Marc-Vivien Foe. Piłkarze uczcili jego pamięć [data dostępu: 2013-06-26]..

Mimo tragedii Kameruńczycy zdecydowanie wypowiedzieli się, aby drużyna Nieposkromionych Lwów nie zrezygnowała z udziału w meczu finałowym z reprezentacją Francji, by w ten sposób uczcić pamięć Foé. Komisarz meczu finałowego, Michał Listkiewicz, potwierdził dwa dni przed meczem, iż finał zostanie rozegrany zgodnie z programem.

Ostatecznie 29 czerwca 2003 roku na stadionie Stade de France w podparyskim Saint-Denis odbył się finał turnieju, przed którym zawodnicy, sztab szkoleniowy obu drużyn oraz kibice uczcili pamięć Foé minutą ciszy. Mecz zakończył się wygraną drużyny Trójkolorowych 1:0 po złotym golu w 97. minucie Thierry’ego Henry’ego, który zadedykował gola dla Foé. Po meczu na dekorację wprowadzając swoich kolegów kapitanowie Rigobert Song oraz Marcel Desailly nieśli wielki portret Foé. Piłkarze mieli na rękawach koszulki czarne opaski, natomiast Marcel Desailly zadedykował trofeum właśnie Foé.

Został pochowany 7 lipca 2003 roku w Jaunde na terenie kompleksu sportowego, którego budowę Foé sfinansował na początku 2003 roku, jednak mimo deklaracji innych osób, budowa nie została ukończonaState funeral for Foe [data dostępu: 2003-07-07] .Tens of thousands follow Foe to burial [data dostępu: 2003-07-08] .Assiga Pierre, nephew of the late Cameroonian soccer star Marc-Vivien Foé [data dostępu: 2022-02-02] .The tragedy of Marc-Vivien Foé, soccer’s forgotten hero [data dostępu: 2022-02-06] ..

Upamiętnienie thumb|Upamiętnienie w Manchesterze. thumb|Upamiętnienie w Lyonie. thumb|Ulica Marca-Vivien Foé w Lens. thumb|Stade Marc-Vivien Foé w Lyonie.

Numery „17” w reprezentacji Kamerunu oraz w klubach RC Lens i Olympique Lyon, a także numer „23” w Manchesterze CityDziesięć lat temu zmarł Marc-Vivien Foé [data dostępu: 2013-06-26]., w których grał Foé, zostały zastrzeżone.

11 listopada 2003 roku na Stade de Gerland w Lyonie, gdzie Foé zmarł, został zorganizowany mecz w celu uczczenia jego pamięci, w którym reprezentacja Kamerunu z drużyną gwiazd, nazwanym „Teamem Przyjaźni”. Mecz zakończył się wygraną drużyny Nieposkromionych Lwów 3:1, jednak dla zawodników i kibiców wynik miał drugorzędne znaczenie, gdyż wśród dominowało uczucie spełnienia obowiązku uczczenia pamięci Foé. W drużyny gwiazd wystąpili tacy zawodnicy jak m.in.: Sonny Anderson – kolega Foé z Olympique Lyon, Nicolas Anelka, Thierry Henry, Robert Pirès i Sylvain Wiltord. Dochód z meczu został przeznaczony na fundusz charytatywny, którym kieruje wdowa po Foé, Marie-Louise.

W Lens została nazwa jedna z ulic imieniem piłkarza, natomiast w Lyonie stadion – Stade Marc-Vivien FoéStade Marc-Vivien Foé ..

Statystyki Reprezentacyjne Reprezentacja Rok Mecze Gole 1993 3 1 Łącznie 3 1 1993 2 0 1994 7 0 1995 2 1 1996 4 0 1997 6 0 1998 5 0 1999 2 0 2000 8 3 2001 9 2 2002 14 2 2003 4 0 Łącznie 63 8

Gole w reprezentacji Lp. Data Stadion Przeciwnik Gole Wynik Turniej Przypisy 1. 08.03.1993 Bruce Stadium, Canberra 1:0 2:3 Mundial U-20 1993 1. 24.12.1995 Stade Ahmadou Ahidjo, Jaunde 1:0 1:0 Mecz towarzyski 2. 22.01.2000 Accra Sports Stadium, Akra 1:0 1:1 Puchar Narodów Afryki 2000 Ghana vs. Cameroon . 3. 06.02.2000 Accra Sports Stadium, Akra 2:0 2:1 Puchar Narodów Afryki 2000 Cameroon vs. Algeria . 4. 19.04.2000 Stade Ahmadou Ahidjo, Jaunde 2:0 3:0 El. Mundialu 2002 Cameroon vs. Somalia . 5. 01.07.2001 Stade Ahmadou Ahidjo, Jaunde 2:0 2:0 El. Mundialu 2002 Cameroon vs. Togo . 6. 14.07.2001 Independence Stadium, Lusaka 1:0 2:2 El. Mundialu 2002 Zambia vs. Cameroon . 7. 07.01.2002 Stadion 4 Sierpnia, Wadagugu 1:0 3:1 Mecz towarzyski Burkina Faso vs. Cameroon . 8. 07.02.2002 Stade 26 mars, Bamako 3:0 3:0 Puchar Narodów Afryki 2002 Mali vs. Cameroon .

Sukcesy RC Lens Mistrzostwo Francji: 1998 Finał Pucharu Francji: 1998 Puchar Ligi: 1999

West Ham United Puchar Intertoto: 1999

Olympique Lyon Puchar Ligi: 2001 Mistrzostwo Francji: 2002

Reprezentacyjne Puchar Narodów Afryki: 2000, 2002 Finał Puchar Konfederacji: 2003

Życie prywatne Marc-Vivien Foé urodził się w Nkolo II, mieście w departamencie Méfou-et-Afamba w Regionie Centralnym jako syn Martina Foé Amougou i Michelle Engene. Był żonaty z Marie-Louise, z którą miał trójkę dzieci: syna Marca-Scotta (ur. 1995) oraz dwie córki Lesley (ur. 1998) i Angelę (ur. 2003)Foe kids’ school mourns for star [data dostępu: 2005-04-30] .La Tanière du Lion [data dostępu: 2019-11-04] .Marc-Vivien Foe death: His legacy 10 years after collapsing on pitch [data dostępu: 2013-06-26] ..

W 2018 roku starszy syn Foé, Marc-Scott wraz ze wspólniczką, 20-letnią wówczas Sofiane Bardot został skazany na 5 lat więzienia za napad z bronią w ręku i konfiskatę mienia księdza, który miał miejsce w 2015 roku w LyonieHas Marc Vivien Foe junior been really imprisoned for armed robbery? [data dostępu: 2018-06-07] .237Showbiz [data dostępu: 2022-07-02] .Son of Cameroon legendary footballer Marc-Vivien Foe sentenced to a massive 5 years in prison [data dostępu: 2018-06-07] .Remembering Marco [data dostępu: 2024-02-22] ..

Przypisy