Spółgłoska szczelinowa sycząca dziąsłowa bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [].
Artykulacja W czasie artykulacji podstawowego wariantu [s]: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna) prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka (spółgłoska środkowa) jest to spółgłoska dziąsłowa – język kontaktuje się z dziąsłami, tworząc małą szczelinę. Szczelina ta jest na tyle wąska, że masy powietrza wydychanego z płuc tworzą charakterystyczny dla spółgłosek szczelinowych szum. W zależności od tego czy kontaktu dokonuje górna powierzchnia czy czubek języka, mówimy o spółgłosce apikalnej [] lub laminalnej []. wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna.
Terminologia Spółgłoskę [s] zalicza się do spółgłosek syczących (sybilantów).
Przykłady spółgłoska laminalna w języku polskim: sam [] w języku angielskim: sand [] „piasek” w języku niemieckim: Sphäre [], weiß [vaɪ̯s] w języku baskijskim: zu „ty”;
spółgłoska apikalna w języku baskijskim: su „ogień” w języku hiszpańskim (dialekt kastylijski): saltador [] „skoczek” w języku islandzkim: segi [] „widzę” w języku nowogreckim: σαν „jak”
Spółgłoska szczelinowa niesycząca dziąsłowa bezdźwięczna W niektórych językach występuje spółgłoska szczelinowa niesycząca dziąsłowa bezdźwięczna, nie posiadająca odrębnego symbolu IPA, zapisywana [], [] lub [], kiedy niezbędne jest rozróżnienie.
Artykulacja W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna) prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka (spółgłoska środkowa) jest to spółgłoska dziąsłowa-język kontaktuje się z dziąsłami, tworząc małą szczelinę. Szczelina ta jest na tyle wąska, że masy powietrza wydychanego z płuc tworzą charakterystyczny dla spółgłosek szczelinowych szum. W zależności od tego czy kontaktu dokonuje górna powierzchnia czy czubek języka, mówimy o spółgłosce apikalnej lub laminalnej. wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna
Przykłady spółgłoska laminalna: w języku islandzkim: þakið [] „dach”
Zobacz też dźwięczny odpowiednik spółgłoski [s]: [z]
Przypisy
szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna