Linia kolejowa Gdańsk Wrzeszcz – Stara Piła – linia kolejowa ze stacji Gdańsk Wrzeszcz do stacji Stara Piła.

W latach 2013–2015 odbudowana, na odcinku od Wrzeszcza do Kiełpinka, jako dwutorowa linia nr 248.

W latach 2022–2023 odbudowano odcinek Kokoszki – Stara Piła – Glincz, inwestycja realizowana była przez spółki PKM S.A. oraz PKP PLK. Projekt ten ma nazwę bajpasu kartuskiego i od czerwca 2025 pełni funkcję objazdu w związku z moderniacją linii kolejowej nr 201.

Historia 28 lipca 1909 parlament pruski uchwalił ustawę o wybudowaniu linii kolejowej z Gdańska Wrzeszcza do Starej Piły przez Gdańsk Brętowo, Kiełpinek, Kokoszki i Leźno o długości 19,52 km. Poprzez planowany odcinek Czersk – Bąk – Stara Kiszewa – Przywidz – Stara Piła linia miała być fragmentem magistrali stanowiącej najkrótsze połączenie Gdańska z Berlinem, o długości około 500 km. mały|lewo|Zarośnięty nasyp kolejowy w okolicach alei Grunwaldzkiej, nie istnieje od 2013 gdy został zastąpiony nowym (linia kolejowa nr 248) mały|lewo|Pozostałości wiaduktu nad ul. Słowackiego, zostały zburzone latem 2013 Poprowadzona skrajem wzgórz morenowych linia posiadała charakter trasy podgórskiej, a część wiaduktów uzyskała poszerzone podpory do rozbudowy pod drugi tor. Otwarcie jednotorowej linii nastąpiło w dniu 1 maja 1914 i przez okres I wojny światowej kursowały nią 4 pary pociągów osobowych dziennie. Na linii obowiązywała prędkość maksymalna 50 km/h. W 1919, w wyniku zawarcia traktatu wersalskiego, Gdańsk z okolicami odłączono od Rzeszy. Przerwano prace, a odcinek pomiędzy Starą Piłą i Bąkiem nie doczekał się realizacji. W 1920, koło stacji Kiełpinek, linia została przecięta granicą gdańsko-polską, co spowodowało zmniejszenie ruchu pociągów do 3 par. W dwudziestoleciu międzywojennym na stacji tej pociągi miały wydłużony postój, a podróżni przechodzili odprawy paszportowe i celne. Jedynie odcinek Czersk – Bąk został w 1928 ukończony i oddany do eksploatacji. Wybudowane nasypy, wiadukty i ślady dużych robót ziemnych w okolicach Starej Kiszewy i Liniewa były widoczne do lata 2013. Linia przetrwała prawie do końca ostatniej wojny.

Pod koniec marca 1945 wycofujące się z Gdańska niemieckie wojska wysadziły największe z wiaduktów (nad Aleją Grunwaldzką/ulicą Wita Stwosza/ulicą Polanki/ulicą Słowackiego/ulicą Dolne Migowo). Był to element obrony. Wysadzając te mosty Niemcy zamierzali tymczasowo zablokować przejście dla atakującej Armii Czerwonej. W latach powojennych Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w Gdańsku podjęła decyzję by istniejący, pozostały na niezniszczonych odcinkach tor kolejowy rozebrać.

Jednym z obiektów niezniszczonych w 1945 i zachowanych do 2013 był Wiadukt Weisera (zwany także Mostem Weisera; nazwa od wydanej w 1987 książki Weiser Dawidek Pawła Huelle).

Charakterystyczny, zalesiony nasyp kolejowy i pozostałości zawalonych wiaduktów (np. Wiadukt Weisera) wpisały się w krajobraz tej części Gdańska. Elementy trasy linii wykorzystywane były do maja 2013 jako ścieżka spacerowo–rowerowa w obrębie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego.

Współczesność Na przełomie czerwca i lipca 2013 ukazała się książka Koleją z Wrzeszcza na Kaszuby Henryka Jursza. Pierwsza kompletna monografia dawnej kolei kokoszkowskiej, której historyczną następczynią jest Pomorska Kolej Metropolitalna.

W latach 2013–2015 odcinek Gdańsk Wrzeszcz – Gdańsk Kiełpinek został odbudowany jako dwutorowa linia kolejowa nr 248 i połączony nowym odcinkiem biegnącym przez Port Lotniczy im. Lecha Wałęsy do linii nr 201.

W lipcu 2018 podjęto decyzję o remoncie w 2019 przez PKP PLK odcinka Stara Piła – Gdańsk Kokoszki oraz odbudowie przez PKM S.A. 1,5 km odcinka Gdańsk Kokoszki – Gdańsk Kiełpinek.

29 marca 2019 PKM S.A. otworzyło oferty na koncepcję rewitalizacji fragmentu linii kolejowej nr 234 z budową przystanku Karczemki. Zamawiający szacunkową wartość zamówienia określił na 598,6 tys. zł, natomiast złożone oferty opiewały na kwoty od 977,9 tys. zł (Infra – Centrum Doradztwa) przez 1,025 mln zł (Transprojekt Gdański) do 1,464 mln zł (Multiconsult Polska). Koncepcję rewitalizacji kilometrowego odcinka trasy kolejowej z Karczemek do Kokoszek wraz z budową przystanku Karczemki wykonało konsorcjum firm Infra i EnviRail, umowę w tej sprawie podpisano 22 maja 2019. W 2020 ogłoszono przetarg na realizację zadania o szacunkowej wartości inwestycji w wysokości ponad 56 mln zł. Wykonawcą robót na tym odcinku za kwotę 43 mln zł została gdyńska firma Torhammer. Umowę na realizację inwestycji podpisano 23 grudnia 2020.

W sierpniu 2019 podpisano ostateczne porozumienie między Urzędem Marszałkowskim, PKM S.A. i PKP PLK w sprawie budowy i modernizacji linii kolejowej przez Kokoszki i Starą Piłę. Ogłoszenie przetargu na modernizację tego pozbawionego mijanek odcinka o długości 16 km nastąpiło w 2019, jednak z uwagi na przekroczenie przez oferentów określonego na 216,8 mln zł budżetu (najtańsza oferta opiewała na 250,3 mln zł) został on unieważniony. Nowy przetarg, z ograniczonym zakresem robót (np. ograniczeniem prędkości do 80 km/h), ale z przewidzianą do realizacji mijanką w Kokoszkach, ogłoszono w lutym 2020. Również i tym razem najtańsza oferta (137,7 mln zł) przekroczyła założony budżet (123 mln zł). W kolejnym przetargu na realizację odcinka PKP PLK wybrana została oferta konsorcjum firm Rajbud i Torhammer o wartości 91,5 mln zł.

W grudniu 2022 podczas budowy bajpasu kartuskiego realizowanego przez PKM S.A., nieopodal ulic Dojazdowej i Osiedlowej w Gdańsku Kokoszkach, odkryto ruiny przyczółków przedwojennego wiaduktu. Został on wysadzony w powietrze 1 września 1939 przez wycofujących się z Kokoszek polskich celników.

W latach 2021–2023 trwała elektryfikacja linii kolejowej nr 248.

W latach 2022–2023 odbudowano linię od Kokoszek do Starej Piły. Inwestycja była realizowana wspólnie przez PKM S.A. oraz PKP PLK. Projekt ten ma nazwę bajpasu kartuskiego.

3 lutego 2024 odbył się, zorganizowany przez poznański TurKol, przejazd pociągiem na trasie Gdańsk Główny – Kartuzy – Gdańsk Główny przez Kokoszki i Starą Piłę. Jednocześnie był to pierwszy pociąg osobowy na tej linii kolejowej od 1945. 29 lutego tego samego roku na torach bajpasu kartuskiego w Gdańsku Kokoszkach po raz pierwszy pojawił się spalinowy zespół trakcyjny SA133-026, przeznaczony do obsługi pasażerów nowej linii kolejowej. 11 marca 2024 po bajpasie kartuskim zaczęły kursować pociągi pasażerskie. W tym samym miesiącu ukazała się książka Kolejowym bajpasem z Trójmiasta do Kartuz Henryka Jursza i Piotra Odya, monografia o reaktywowanej linii z Kokoszek do Kartuz czyli bajpasie kartuskim.

Od 30 czerwca 2025, w związku z modernizacją linii kolejowej nr 201, połączenie kolejowe Kartuz z Gdańskiem jest realizowane z wykorzystaniem bajpasu kartuskiego.

Zobacz też Linia kolejowa nr 234 Historia Pomorskiej Kolei Metropolitalnej

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

„Koleją z Wrzeszcza na Kaszuby” Henryka Jursza Mosty i wiadukty w szczerym polu. Springer próbuje zrozumieć historię pomorskiej kolei

Kategoria:Zlikwidowane linie kolejowe w Polsce Kategoria:Pomorska Kolej Metropolitalna