Maria Luigi Carlo Zenobio Salvatore Cherubini (ur. 8 września lub 14 września 1760 we Florencji, zm. 15 marca 1842 w Paryżu) – włoski kompozytor, znany przede wszystkim z twórczości operowej i religijnej.
Życiorys Pierwszym nauczycielem Cherubiniego był jego ojciec, klawesynista we florenckim Teatro della Pergola, następnie uczył się u Bartolomea i Alessandra Felicich. Odbył studia u Sartiego w Bolonii. W czasie studiów komponował muzykę kościelną. Pierwszą operę Quinto Fabio wystawił bez powodzenia w 1780. W kolejnych latach skomponował kolejnych 9 oper, wystawionych w różnych włoskich teatrach. W 1785 otrzymał stanowisko nadwornego kompozytora królewskiego w Londynie, gdzie wystawił kolejne swoje dzieła. W 1787 przeniósł się do Paryża, z którym był związany do końca życia. W tym czasie zmienił styl komponowanych oper z włoskiego na francuski; już pierwsza skomponowana dla Paryża opera Démophoon należała do gatunku opéra comique, któremu pozostał wierny do końca twórczości. W 1806 odwiedził Wiedeń w związku z prapremierą skomponowanej na zamówienie tamtejszej opery Faniski, poznając Haydna i Beethovena, którzy cenili jego twórczość. Od 1822 był dyrektorem Konserwatorium Paryskiego. Komponowanie oper zarzucił po niepowodzeniu Ali-Baby w 1833; zwrócił się wówczas ku muzyce religijnej i kameralnej. Ostatnim znaczącym utworem Cherubiniego, skomponowanym w 1836, było Requiem d-moll. Został pochowany na paryskim cmentarzu Père-Lachaise.
Odznaczony został Legią Honorową w stopniu kawalera (1814), oficera (1829) i komandora (1842)Louis Charles Zanobi Salvadore Cherubini (LH/519/59). Archives nationales. Site de Paris (www2.culture.gouv.fr).
Znaczenie Cherubini przyczynił się znacząco do rozwoju muzyki francuskiej, zwłaszcza gatunku opéra comique. Jego twórczość znalazła uznanie Haydna, który nazywał go „swoim drogim synem” i Beethovena, który uważał go za „pierwszego spośród współczesnych”. Opera Cherubiniego Lodoïska wywarła wpływ na Fidelia Beethovena. Dzieła Cherubiniego popadły szybko w zapomnienie i tylko nieliczne z nich (Lodoïska, Dwa dni, Medea) pojawiają się na scenach operowych współcześnie. Medea wystawiana była od połowy XIX w. w wersji ze śpiewanymi recytatywami, dopisanymi w stylu wagnerowskim przez Franza Paula Lachnera lub w wersji włoskiej, z recytatywami Luigiego Arditiego. W XX w. powstała kolejna przeróbka opery – recytatywy Lachnera opatrzono tekstem włoskim. W takiej wersji śpiewała partię Medei Maria Callas, przywracając utwór scenie i tworząc jedną z najważniejszych kreacji w swojej karierze. Oryginalną wersję Medei wystawiono w XX w. po raz pierwszy dopiero w 1995, na festiwalu Martina Franca.
Twórczość Opery Quinto Fabio, 1799 La Finta Principessa, 1785 Il Giulio Sabino, 1786 Ifigenia in Aulide, 1788 Démophoon, 1788 Lodoïska, 1791 Elisa ou Le voyage au glaciers du Mont Saint-Bernard, 1784 Médée (pol. Medea), 1797 L’Hôtellerie portugaise, 1798 La punition, 1799 Les deux journées (pol. Dwa dni, znana też jako Woziwoda), 1800 Anacréon ou L’Amour fugitif (opera-balet), 1803 Faniska, 1806 Les Abencérages, 1813 Bayard à Meziérès, 1814 Blanche de Provence, 1821 La marquise de Brinvilliers, 1831 Ali-Baba, 1833
Muzyka religijna Requiem c-moll, 1817 Msza A-dur, 1825 Requiem d-moll, 1836
Muzyka instrumentalna Symfonia D-dur, 1815 6 Kwartetów smyczkowych, 1814-1837
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Utwory Luigi Cherubiniego w serwisie Polona.pl
Kategoria:Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Ludzie urodzeni we Florencji Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu Kategoria:Włoscy kompozytorzy operowi Kategoria:Urodzeni w 1760 Kategoria:Zmarli w 1842